Reporterzy AP o oblężeniu Mariupola: ostrzały, śmierć, odcięcie od świata i rosyjska propaganda

2022-03-22 20:38 aktualizacja: 2022-03-23, 09:54
Mariupol, Ukraina, Fot. PAP/Abaca/AA/ABACA
Mariupol, Ukraina, Fot. PAP/Abaca/AA/ABACA
Śmierć, ciała na ulicach, niekończące się ostrzały, izolacja miasta i rosyjskie radio, wzywające miasto do poddania się – dwaj dziennikarze AP, ostatni reporterzy pracujący w Mariupolu, relacjonują sytuację w oblężonym mieście, z którego udało im się ewakuować. Operator Mstisław Czernow i fotograf Jewhen Małoletka, to ostatni dziennikarze, którzy pracowali w oblężonym mieście.

„Bomba za bombą, Rosjanie odcinali elektryczność, wodę, dostęp do żywności i w końcu, co było kluczowe – sieć komórkową, radio i telewizję” – relacjonuje w materiale AP Czernow.

Reporterzy pracowali, ryzykując życiem w ostrzeliwanym mieście, ponieważ mieli poczucie, że ich materiały – przekazywane z wielkim trudem – stanowiły jedyne źródło informacji o sytuacji w oblężonym mieście. To oni byli autorami zdjęć zbombardowanego szpitala i rannych ciężarnych kobiet, które rosyjskie władze i media próbowały zdezawuować jako fake newsy. Później dotarli do rannych z tego ataku, żeby udowodnić, że to Rosja kłamie.

"Nigdy nie czułem, że przełamanie ciszy jest tak ważne” – powiedział Czernow, który wcześniej pracował jako korespondent wojenny podczas konfliktów zbrojnych w różnych częściach świata. Reporter opowiadał, jak dzień po dniu, miasto było bombardowane i systematycznie zrównywane z ziemią. Ciała na ulicach, zabite dzieci i niemowlęta, masowe groby, w których chowano zmarłych.

Gdy przepadła łączność, karetki przestały wyjeżdżać do rannych i zabitych, a jedyną szansą na pomoc było samodzielne dostanie się do szpitali. Tam, choć one również były ostrzeliwane, ukrywali się ludzie, a później – sami dziennikarze. Lekarze prosili dziennikarzy, by fotografowali rodziny, które przywoziły swoich zabitych i rannych. „Nikt nie wie, co się dzieje w naszym mieście” – mówili.

„Przychodzili do nas ludzie i prosili o informacje o wojnie. Tak wielu z nich prosiło, byśmy nagrali ich, aby ich rodziny dowiedziały się, że żyją” – opowiadał Czernow.

Reporter relacjonował też, jak zmieniały się nastroje mieszkańców 430-tysięcznego miasta. Od niewiary w to, że wojna się zacznie, do utraty nadziei. „Wszyscy pytali, kiedy wojna się skończy. Nie miałem odpowiedzi. Codziennie pojawiały się pogłoski, że armia ukraińska przełamie oblężenie. Ale nikt nie przyszedł” – opowiadał Czernow.

Z czasem w mieście odbierało już tylko rosyjskie radio, które nadawało „rosyjskie kłamstwa”. „Że Ukraińcy trzymają miasto jako zakładnika, ostrzeliwują budynki, tworzą broń chemiczną. Propaganda była tak silna, że niektórzy zaczęli w nią wierzyć, wbrew temu, co sami widzieli” – mówił reporter.

„Ciągle, w sowieckim stylu, powtarzano informację: Mariupol jest otoczony. Złóżcie broń”.

Według Czernowa odcięcie od informacji i blokada mają dwa cele. Pierwszy - to chaos i panika. Drugi - to bezkarność. „Bez informacji z miasta, bez zdjęć zbombardowanych budynków i zabitych dzieci, rosyjskie wojska mogły robić, co chciały” – powiedział Czernow. „Dlatego tak bardzo ryzykowaliśmy, by świat to zobaczył i właśnie to tak bardzo rozwścieczyło Rosję, że na nas polowała” – podkreślił.

Do wyjazdu nakłonili ich ukraińscy żołnierze, którzy pod bombami pomogli reporterom ewakuować się z miasta. „Jeśli was złapią, zmuszą was, byście powiedzieli, że wszystkie nagrania i zdjęcia to kłamstwo” – powiedzieli im wojskowi.

Dziennikarze wyjechali z miasta w kolumnie ewakuacyjnej z prywatnych samochodów 15 marca, razem z ukraińską rodziną. W atmosferze strachu i paniki uciekających ludzi minęli 15 posterunków wojsk rosyjskich. „Gdy przejeżdżaliśmy – przez trzeci, dziesiąty, piętnasty, wszystkie z żołnierzami w ciężkim ekwipunku – moja nadzieja, że Mariupol przetrwa, znikała. Zrozumiałem, że by dotrzeć do miasta, armia ukraińska musiałaby pokonać tak wielki teren. I że to się nie stanie” – podsumował Czernow.

kw/