Ekspert o wspólnych wyzwaniach Polski i Węgier. Podał dwie kwestie
Wspólnymi wyzwaniami Polski i Węgier jest umacnianie jedności UE, wzmacnianie odporności na ataki hybrydowe Rosji i współpraca w dziedzinie obronności - ocenił prof. Robert Rajczyk z Instytutu Europy Środkowej w Lublinie. Jak dodał, wizyta nowego premiera Węgier Petera Magyara w Polsce jest „nowym otwarciem”.
Szef węgierskiego rządu podczas wizyty w Polsce, która rozpoczyna się we wtorek po południu odwiedzi m.in. Kraków i Warszawę. W Krakowie spotka się z kardynałem Grzegorzem Rysiem. W Warszawie będzie rozmawiał z premierem Donaldem Tuskiem i prezydentem Karolem Nawrockim oraz marszałkami Sejmu i Senatu. Będzie to pierwsza zagraniczna podróż Magyara w charakterze szefa węgierskiego rządu.
Magyar z wizytą w Polsce
Prof. Ratajczyk w rozmowie z PAP podkreślił, że wizyta Petera Magyara jest symboliczna, jeśli chodzi o pokazanie kierunku, w którym współpraca regionalna nowych węgierskich władz będzie realizowana. Zwrócił uwagę, że we wtorek w Krakowie węgierski przywódca ma złożyć wieńce przy pomniku św. Jana Pawła II przed katedrą wawelską, przy krzyżu św. Jadwigi oraz przy grobowcu króla Stefana Batorego. - To jest ewidentne nawiązanie do 1000-letnich relacji polsko-węgierskich. To są postacie symboliczne dla Węgrów – zauważył.
Zdaniem profesora, stosunki polsko-węgierskie są „w głębokim kryzysie, chyba największym od 20-30 lat”. Przypomniał, że Polska nie ma ambasadora w Budapeszcie od czasu, kiedy węgierskie władze udzieliły azylu politycznego byłemu wiceministrowi sprawiedliwości, posłowi Marcinowi Romanowskiemu (PiS), którego prokuratura podejrzewa o nieprawidłowości w Funduszu Sprawiedliwości.
W ocenie analityka, wizyta Magyara w Polsce jest „nowym otwarciem” w relacjach między dwoma państwami. Zauważył, że w poniedziałek węgierska wicepremier i minister spraw zagranicznych Anita Orban ogłosiła odwołanie węgierskiego ambasadora w Polsce, którym od 30 października 2024 r. był Istvan Ijgyarto.
Węgry pod rządami Viktora Orbana utraciły dostęp do ok. 17 mld euro, co stanowi blisko 10 proc. rocznego PKB tego kraju. 10 mld euro pochodzi z funduszu odbudowy, uruchomionego po pandemii Covid-19. Termin wyznaczony na wydanie tych pieniędzy upływa już w sierpniu. Komisja Europejska uzależniła odblokowanie Węgrom dostępu do pieniędzy od przeprowadzenia reform, dotyczących m.in. zagwarantowania niezależności sądownictwa i walki z korupcją.
Zamrożone środki z UE dla Węgier
Ekspert nie wykluczył, że Magyar będzie chciał skorzystać z doświadczeń polskiego premiera w pozyskiwaniu zamrożonych środków z Unii Europejskiej. - Przed tym samym problem stoi Peter Magyar, który do końca sierpnia musi bardzo mocno sprężyć swoich ludzi – mam tu na myśli posłów i rząd węgierski – po to, żeby przygotowali niezbędną ustawę do tego, żeby można było skorzystać z tzw. funduszu odbudowy – powiedział prof. Rajczyk.
W ocenie analityka, prorosyjskie nastawienie poprzedniego premiera było „rozbijaniem jedności Unii Europejskiej”. Powołał się na ustalenia mediów, według których Węgry pod rządami Orbana miały przekazywać Rosji informacje z poufnych rozmów prowadzonych na unijnym forum.
Wynikiem wyborów parlamentarnych 12 kwietnia była utrata władzy przez rząd Orbana i zwycięstwo Petera Magyara, którego partia TISZA zdobyła większość konstytucyjną 141 mandatów w 199-osobowym Zgromadzeniu Narodowym.
Prof. Rajczyk zwrócił uwagę, że węgierscy wyborcy „zagłosowali nogami za proeuropejskim i antyrosyjskim kierunkiem politycznym”. Jak zaznaczył, nowy węgierski rząd pełni obowiązki niecały tydzień. Stwierdził, że nowi ministrowie będą musieli się zmierzyć z uzależnieniem od Rosji.
- Z obsady ministerstw wynika, że są to ludzie, którzy wiedzą o czym mówią i będą chcieli zrobić wszystko, żeby uzależnienie od rosyjskich surowców energetycznych mocno ograniczyć – powiedział profesor. Ocenił, że wśród nowych ministrów są osoby z doświadczeniem menadżerskim i międzynarodowym, w tym m.in. wicepremier Anita Orban, która napisała doktorat na temat szkodliwości uzależnienia od rosyjskich surowców energetycznych.
Według eksperta, wspólnymi wyzwaniami Polski i Węgier jest umacnianie jedności Unii Europejskiej, wzmacnianie odporności na ataki hybrydowe i kognitywne Federacji Rosyjskiej i współpraca w dziedzinie obronności.
Prof. Rajczyk we wtorek wziął udział w Lublin Forum 2026 pt. „Russian Aggression: Roots and Forms”. Konferencja z udziałem ponad 40 ekspertów i akademików z Polski i zagranicy potrwa do jutra w Lubelskim Centrum Konferencyjnym. Organizatorem forum jest Instytut Europy Środkowej. Polska Agencja Prasowa jest patronem medialnym wydarzenia.
Instytut Europy Środkowej w Lublinie został utworzony w 2018 r. w miejsce Instytutu Europy Środkowo-Wschodniej. Jego misją jest merytoryczne wsparcie polskiej polityki zagranicznej poprzez prowadzenie działalności badawczej i analitycznej oraz przekazywanie rzetelnej wiedzy na temat procesów społecznych, politycznych, gospodarczych i kulturowych w Europie Środkowej i w jej sąsiedztwie oraz dotyczącej miejsca i roli Polski w tych procesach. (PAP)
pin/ par/ ppa/
