Ekspertka: koszty dyplomatyczne odebrania orderu Zełenskiemu mogą być większe od korzyści
debranie przez prezydenta Polski Karola Nawrockiego orderu prezydentowi Ukrainy Wołodymyrowi Zełenskiemu może przynieść większe koszty dyplomatyczne niż korzyści – oceniła Agnieszka Rogozińska z Akademii Sztuki Wojennej i Akademii Piotrkowskiej.
- Sprawę odebrania Orderu Orła Białego prezydentowi Zełenskiemu należałoby oceniać nie przez pryzmat emocji – które obecnie wydają się podstawą do oceny komentarzy i szacowania konsekwencji decyzji prezydenta Karola Nawrockiego – ale z punktu widzenia interesu państwa polskiego – powiedziała PAP Agnieszka Rogozińska z Akademii Sztuki Wojennej i Akademii Piotrkowskiej.
Dodała, że istnieją argumenty przemawiające zarówno za decyzją o pozbawieniu ukraińskiego prezydenta polskiego odznaczenia, jak i przeciw niej.
Zwolennicy decyzji wskazują, że najwyższe polskie odznaczenie powinno być związane z poszanowaniem wartości Rzeczypospolitej, a więc prawdy historycznej, oraz poszanowaniem ofiar zbrodni na Wołyniu. Więc jeśli przedstawiciele państwa ukraińskiego podejmują działania, które mogą być odebrane jako akceptacja czy wręcz gloryfikacja organizacji odpowiedzialnej za mordy na ludności cywilnej, to polskie władze mogę wyrazić sprzeciw. Także w ten symboliczny sposób, jakim jest odebranie orderu - aby dać do zrozumienia, że partnerstwo historyczne nie oznacza zgody na relatywizację historii i jednostronną narrację
- Przeciwnicy podkreślają, że order został przyznany prezydentowi Zełenskiemu za jego rolę jako przywódcy państwa w walce z rosyjską agresją i za jego wkład w stosunki polsko-ukraińskie. Odebranie orderu może zostać uznane za zakwestionowanie stosunków między naszymi krajami od 2022 r. i może prowadzić do pogorszenia relacji polsko-ukraińskich – powiedziała też ekspertka.
Dodała, że w jej ocenie decyzja prezydenta Nawrockiego będzie prowadzić do pogorszenia stosunków między Polską a Ukrainą, a także do zaognienia sporów historycznych i do reakcji ze strony władz Ukrainy, czego przykładem może być ogłoszone w sobotę w serwisach społecznościowych zrzeczenie się polskich orderów przez szefa Biura Prezydenta Ukrainy Kyryło Budanowa oraz ambasadora Ukrainy w Polsce Wasyla Bodnara.
Polska powinna się stanowczo domagać od Ukrainy poszanowania prawdy historycznej i pamięci ofiar, uznania zbrodni wołyńskiej za ludobójstwo oraz rezygnacji z przeprowadzania w przestrzeni publicznej aktów, które mogą zostać uznane za akceptację tych czynów. Polska powinna domagać się zgody na ekshumacje i potępienia tej zbrodni na ludności cywilnej. Trzeba jednak ocenić: czy odebranie orderu przybliża nas do tego celu? Ponieważ jest to krok symboliczny, z którym nie wiąże się przyjęcie polskiego stanowiska, to ostatecznie koszty dyplomatyczne mogą być większe od korzyści
– Oczywiście, prezydent powinien brać pod uwagę wartości moralne, ale przy takich decyzjach powinny być też brane pod uwagę kalkulacje związane z bezpieczeństwem i pozycją Polski w regionie. Tymczasem odebranie Orderu Orła Białego Zełenskiemu długofalowo może przynieść straty w narracji międzynarodowej – dodała.
Prezydent RP Karol Nawrocki w piątek wieczorem poinformował, że wobec zgody prezydenta Ukrainy na nadanie jednej z jednostek wojskowych nazwy „Bohaterów UPA” podjął decyzję o odebraniu mu Orderu Orła Białego.
W nagraniu zamieszczonym na X prezydent Nawrocki podkreślił, że decyzja o odebraniu Orderu Zełenskiemu „nie jest przeciwko narodowi ukraińskiemu” i „nie oznacza zmiany strategicznego kierunku polskiej polityki bezpieczeństwa”. Dodał, że „nic się nie zmieniło” w kwestii wsparcia Ukrainy w walce z Rosją.
Decyzja Prezydenta RP Karola Nawrockiego w sprawie odebrania Orderu Orła Białego Prezydentowi Ukrainy Wołodymyrowi Zełenskiemu. pic.twitter.com/8gr1iRhM3y
— Kancelaria Prezydenta RP (@prezydentpl) June 19, 2026
Na decyzję Nawrockiego zareagował szef ukraińskiej dyplomacji Andrij Sybiha, który oświadczył, że pozbawienie Zełenskiego Orderu to „strategiczny błąd Nawrockiego, na którym zyska jedynie Rosja”. Minister zapowiedział, że w odpowiedzi sam zwróci Warszawie swój Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej wręczony mu w październiku 2022 roku. W sobotę polskich orderów zasługi zrzekli się szef Biura Prezydenta Ukrainy Kyryło Budanow oraz ambasador Ukrainy w Polsce Wasyl Bodnar.
Kancelaria prezydenta Zełenskiego oświadczyła natomiast, że nie komentuje decyzji Nawrockiego. Z kolei przewodniczący Rady Najwyższej (parlamentu) Ukrainy Rusłan Stefanczuk powiedział, że ta sytuacja będzie miała negatywne konsekwencje dla partnerstwa dwóch krajów.
Zełenski został odznaczony Orderem Orła Białego w kwietniu 2023 r. przez ówczesnego prezydenta Andrzeja Dudę „w uznaniu znamienitych zasług w pogłębianiu przyjaznych i wszechstronnych stosunków między Polską a Ukrainą, za rozwijanie współpracy na rzecz demokracji, pokoju i bezpieczeństwa w Europie oraz niezłomność w obronie niezbywalnych praw człowieka”.
Polska i Ukraina od lat różnią się w ocenie działalności Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów (OUN) i Ukraińskiej Powstańczej Armii (UPA). Dla polskiej strony wydarzenia z 1943 r. na Wołyniu były zbrodnią ludobójstwa, dla Ukraińców był to efekt symetrycznego konfliktu zbrojnego, za który w równym stopniu odpowiedzialne były obie strony. (PAP)
ms/ miś/ sma/
