Pszczelarstwo na Śląsku Opolskim i ozdoby z opłatka z Lubelszczyzny - nowe pozycje na liście niematerialnego dziedzictwa kulturowego
Pszczelarstwo na Śląsku Opolskim oraz tradycję wykonywania „światów” i ozdób z opłatka na Lubelszczyźnie wpisano na Krajową listę niematerialnego dziedzictwa kulturowego - poinformował w środę resort kultury.
Tworzona od 2013 r. Krajowa lista niematerialnego dziedzictwa kulturowego liczy obecnie 129 pozycji dokumentujących żywe tradycje, zwyczaje i umiejętności przekazywane z pokolenia na pokolenie. Wśród nich znalazło się pszczelarstwo na Śląsku Opolskim. To tradycja, która obejmuje nie tylko prowadzenie pasiek i pozyskiwanie produktów pszczelich, ale także bogatą kulturę związaną z roślinami miododajnymi, kulinariami, wykorzystaniem wosku oraz lokalnymi zwyczajami.
Jej początki sięgają dawnych form bartnictwa rozwijającego się w lasach Przesieki Śląskiej, gdzie miód i wosk były cenionymi produktami. Z czasem bartnictwo zostało zastąpione przez rozwój przydomowych pasiek i nowoczesnych metod hodowli pszczół. Szczególne miejsce w historii opolskiego pszczelarstwa zajmuje ks. Jan Dzierżon (1811–1906), pochodzący z Łowkowic koło Kluczborka, uznawany za jednego z twórców nowoczesnego pszczelarstwa. Jego badania nad życiem pszczół oraz udoskonalenia konstrukcji uli przyczyniły się do rozwoju pszczelarstwa w Europie.
Obok pszczelarstwa na Śląsku Opolskim na Krajowej liście niematerialnego dziedzictwa kulturowego znalazła się również tradycja wykonywania „światów” i ozdób z opłatka na Lubelszczyźnie. To charakterystyczna forma bożonarodzeniowej plastyki obrzędowej, szczególnie związana z tradycją Lubelszczyzny. Choć najstarsze wzmianki o niej pochodzą z XIX wieku, zwyczaj ten prawdopodobnie jest starszy, ale ze względu na nietrwałość materiału - którym jest opłatek - trudno dokładnie określić jego początki.
Z opłatka wykonuje się zarówno proste ozdoby choinkowe, jak i misterne konstrukcje zwane światami. W XX wieku tradycja niemal zanikła, na Lubelszczyźnie odrodziła się dzięki twórcom ludowym, warsztatom i działaniom edukacyjnym. Współczesne ozdoby z opłatka zachowują dawną symbolikę, a jednocześnie stają się świadectwem lokalnego rękodzieła i żywego dziedzictwa kulturowego.
Resort kultury poinformował również o czterech nowych wpisach do Krajowego rejestru dobrych praktyk w ochronie niematerialnego dziedzictwa kulturowego. Wśród nich znalazła się Barbórka Górników Cementowni ODRA w Opolu - tradycja środowiska związanego z tzw. „białym górnictwem”, czyli wydobyciem i przetwarzaniem surowców wapiennych, nazywanych „opolskim białym złotem”; Misterium Męki Pańskiej w Policach-Jasienicy - współczesna kontynuacja wielowiekowej tradycji przedstawień pasyjnych związanych z dawnym klasztorem wiktorynów w Jasienicy, której początki sięgają XV wieku; pielęgnowanie tradycji tatarskich w Studziance - społeczna inicjatywa, której celem jest ochrona, dokumentowanie i popularyzacja dziedzictwa związanego z obecnością Tatarów w miejscowości od końca XVII w. oraz międzywojewódzki konkurs „Sztuka ludowa Pałuk w twórczości dzieci, młodzieży i ich opiekunów” w Wągrowcu. (PAP)
maku/ lm/ dos/
