Naukowcy założyli bocianom plecaki z kamerami
Dzięki wyposażeniu bocianów w plecaki z miniaturowymi kamerami naukowcy uzyskali bezpośredni zapis ich podróży przez świat. Jak poinformował w środę Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu (UEP), ma to być jedno z najbardziej zaawansowanych badań migracji ptaków w Europie.
Uczelnia poinformowała, że badania zespołu, kierowanego przez prof. Piotra Tryjanowskiego z Katedry Zoologii UPP, potwierdziły rolę bociana białego jako gatunku wskaźnikowego. Jego zachowanie odzwierciedla kondycję środowiska na znaczącym obszarze Europy i Afryki.
Naukowców szczególnie zaniepokoiły dane z południa Europy, gdzie rosnące temperatury i zmieniające się warunki środowiskowe obniżają przeżywalność ptaków. Obserwowane zmiany odzwierciedlają skalę przekształceń krajobrazu wywołanych przez człowieka, co bezpośrednio wpływa na przebieg migracji i szanse przeżycia tych ptaków.
Wniosek z badań jest jednoznaczny: nie da się skutecznie chronić gatunków migrujących, gdy jest to ochrona fragmentaryczna.
– Ochrona jednego miejsca, nawet tak ważnego jak teren lęgowy, nie wystarczy. Skuteczna ochrona bociana białego musi obejmować całą trasę jego wędrówki: od Europy, przez przystanki migracyjne, aż po zimowiska w Afryce – powiedział prof. Piotr Tryjanowski.
Jak dodał, zgromadzone dane jednoznacznie wskazują, że działania podejmowane lokalnie, choć ważne, nie przynoszą oczekiwanych efektów bez równoległej ochrony całego szlaku migracyjnego.
– Bocian biały staje się tym samym symbolem wyzwań, przed jakimi stoi współczesna ochrona przyrody, wymagająca współpracy międzynarodowej, łączenia danych naukowych z nowoczesnymi technologiami oraz zaangażowania różnych sektorów gospodarki – powiedział.
Ornitolodzy wyposażyli bociany w kamery, które rejestrują obraz i dźwięk z perspektywy ptaka. Dzięki temu pozyskali unikalne materiały pokazujące migrację z zupełnie nowego punktu widzenia: od Rumunii i Turcji, przez Izrael, aż po Sudan i Tanzanię.
Geotagowane zdjęcia i nagrania wideo pozwalają identyfikować konkretne zagrożenia, od kolizji z infrastrukturą energetyczną po zmiany w użytkowaniu terenu. Materiały pokazują również rosnącą skalę korzystania przez bociany z wysypisk odpadów jako źródła pokarmu, co oznacza istotną zmianę ich strategii żerowania.
Prof. Łukasz Jankowiak z Uniwersytetu Szczecińskiego podkreślił, że owocem projektu są nie tylko spektakularne ujęcia, ale przede wszystkim przełom naukowy. Kamery to kolejny krok po nadajnikach GPS, które od lat wykorzystywane są do śledzenia tras migracyjnych. Teraz naukowcy nie tylko wiedzą, gdzie lecą bociany, ale także widzą, z czym mierzą się po drodze.
– Przechodzimy od śledzenia punktów na mapie - do realnego obrazu środowiska, w którym funkcjonują ptaki. To jakościowa zmiana w badaniach migracji – powiedział prof. Jankowiak.
Zgromadzone dane tworzą jedną z najbardziej kompleksowych baz wiedzy o migracji bociana białego w Europie, łącząc wieloletnie obserwacje terenowe z nowoczesnymi technologiami, analizą dużych zbiorów danych i narzędziami sztucznej inteligencji.
Projekt realizowany jest we współpracy z partnerami zewnętrznymi, w tym z sektorem energetycznym. Ma on pomóc lepiej rozpoznawać ryzyka związane z infrastrukturą i wypracowywać rozwiązania ograniczające jej wpływ na ptaki. (PAP)
rpo/ zan/ ep/
