Chile

26.02.2016 08:09 aktualizacja: 27.09.2018 05:13

Archiwum PAP/EPA © 2016 / epa04795519 View of the Caleta Abarca beach in Vińa del Mar, Valaparaiso, Chile, 12 June 2015. Vińa del Mar will host the Mexico vs. Bolivia match for group A of Copa America 2015 on 12 June. EPA/Carlos Succo Dostawca: PAP/EPA. Archiwum PAP/EPA © 2016

Flaga

Godło Republika Chile

República de Chile

obszar: 756 950 km2

ludność: 18 238 461 (2017)

stolica: Santiago

ludność: 6 158 080 (2015)

Język urzędowy: hiszpański

Święto narodowe: 18 IX - rocznica proklamowania niepodległości (1810)

Jednostka monetarna: 1 peso chilijskie (CLP) = 100 centavos

Członkostwo w ważniejszych organizacjach międzynarodowych: ONZ, APEC, IMF(MFW), NAM, OAS(OPA), WTO, WHO, Mercosur, OECD

Ameryka

Brytyjskie Wyspy Dziewicze

Saint-Pierre i Miquelon

Saint Vincent i Grenadyny

Wyspy Dziewicze Stanów Zjednoczonych Pozostałe kontynenty

Ustrój

Republika. Zgodnie z konstytucją z 1980 r. (weszła w życie 11 III 1981 r.), kilkakrotnie modyfikowaną, ostatnio we wrześniu 2005 r., głową państwa i szefem rządu jest prezydent wybierany w wyborach powszechnych na 4 lata.
Władza ustawodawcza należy do 2-izbowego parlamentu - Kongresu Narodowego, składającego się z Izby Deputowanych i Senatu. W skład Izby Deputowanych wchodzi obecnie 155 posłów wybieranych w głosowaniu powszechnym na kadencję 4-letnią. Senat o kadencji 8-letniej liczy 43 członków wybieranych w wyborach powszechnych. Co 4 lata połowa składu Senatu jest odnawiana.
Władzę wykonawczą sprawuje rząd, którego członków powołuje i odwołuje prezydent.
Republika podzielona jest na 15 regionów: Antofagasta, Araucanía, Atacama, Aisén, Arica i Parinacota, Bío-Bío, Coquimbo, Lagos, Magallanes i Antártica, Maule, O'Higgins, Rios, Tarapacá, Valparaíso oraz region stołeczny - Santiago. Regiony podzielone są na 53 prowincje.

Głowa państwa

prezydent i szef rządu - Miguel Juan Sebastián PIÑERA ECHENIQUE /RN/ /od 11 III 2018/

poprzedni prezydent i szef rządu - Verónica Michelle BACHELET JERIA /kob./ /PSCh/ /11 III 2014 - 11 III 2018/

Rząd

utworzony 11 III 2018 r., stan po zmianach z 13 VIII 2018 r.

ministrowie:
spraw zagranicznych - Roberto AMPUERO
spraw wewnętrznych i bezpieczeństwa publicznego - Andrés CHADWICK
obrony narodowej - Alberto ESPINA
gospodarki, rozwoju i turystyki - José RAMÓN VALENTE
rolnictwa - Antonio WALKER
zdrowia - Emilio SANTELICES
finansów - Felipe LARRAÍN BASCUNÁN
oświaty - Marcela CUBILLOS SIGAll /kob./
rozwoju społecznego - Alfredo MORENO
sprawiedliwości -i praw człowieka - Hernán LARRAÍN
energetyki - Susana JIMÉNEZ /kob./
ochrony środowiska - María Carolina SCHMIDT ZALDÍVAR /kob./
pracy i prognoz społecznych - Nicolás MONCKEBERG
robót publicznych - Juan Andrés FONTAINE
budownictwa mieszkaniowego i urbanizacji - Cristián MONCKEBERG
górnictwa - Baldo PROKURICA
transportu i łączności - Gloria HUTT /kob./
ds. majątku narodowego - Felipe WARD
sportu - Pauline KANTOR /kob./
ds. kobiet i równouprawnienia - Isabel PLA /kob./
kultury, sztuki i dziedzictwa narodowego - Consuelo VALDÉS CHADWICK /kob./
min.-sekr. gen. p/u prezydenta - Gonzalo BLUMEL
min.-sekr. gen. rządu - Cecilia PÉREZ /kob./

Parlament Kongres Narodowy /Congreso Nacional/ Izba Deputowanych /Cámara de Diputados/

przewodnicząca - Maya FERNÁNDEZ ALLENDE /kob./ /PSCh/
Podział mandatów po wyborach do Izby Deputowanych z 19 listopada 2017 r.: RN 36, UDI 30, PSCh 19, PDC 14, RD 10, PRSD 8, PPD 8, PCCh 8, Evópoli 6, PH 5, niezależni 1, inne 10. Razem 155.

Senat /Senado/

przewodniczący - Carlos MONTES CISTERNAS /PSCh/

Podział mandatów po wyborach do Senatu z 19 listopada 2017 r.: UDI 9, RN 8, PSCh 7, PPD 7, PDC 6, Evópoli 2, RD 1, PRSD 1, niezależni 1, inne 1. Razem 43.

Partie Odnowa Narodowa /Renovación Nacional - RN/ - partia utworzona 29 kwietnia 1987 r. z połączenia Niezależnego Związku Demokratycznego, Frontu Pracy i Związku Narodowego; przewodn.: Cristián MONCKEBERG.

Niezależny Związek Demokratyczny /Union Demócrata Independiente - UDI/ - utworzony w kwietniu 1988r.; poprzednio wchodził w skład partii Odnowy Narodowej; przewodn.: Jacqueline van RYSSELBERGHE /kob./.

Socjalistyczna Partia Chile /Partido Socialista de Chile - PSCh/ - utworzona w 1933 r.; podzielona na kilka odłamów, ostatecznie zjednoczona w 1989 r.; przewodn.: Alvaro ELIZADE.

Partia Chrześcijańsko-Demokratyczna /Partido Demócrata Cristiano - PDC/ - utworzona 28 lipca 1957 r.; przewodn.: Carolina GOIC BOROEVIĆ /kob./.

Partia na rzecz Demokracji /Partido por la Democracia - PPD/ - partia centrowa utworzona w grudniu 1987 r. w wyniku połączenia się Partii Republikańskiej z Partią Liberalną; przewodn.: Gonzalo NAVARRETE.

Socjaldemokratyczna Partia Radykalna /Partido Radical Socialdemócrata - PRSD/ - utworzona w 1861 r.; partia centrolewicowa; przewodn.: Ernesto VELASCO.

Komunistyczna Partia Chile /Partido Comunista de Chile - PCCh/ - utworzona 2 I 1922r.; po kilkakrotnej delegalizacji od IV 1958 do 11 IX 1973 r. działała legalnie; ponownie zalegalizowana 22 X 1990r.; sekr. gen.: Guillermo TEILLIER.

Partia Humanistyczna /Partido Humanista - PH/ - utworzona w 1984 r.; przewodn.: Danilo MONTEVERDE.

Ewolucja Polityczna /Evolución Politica - Evópoli/ - partia utworzona 12 grudnia 2012 r.; przywódca: Francisco UNDURRAGA.

Domokratyczna Rewolucja /Revolución Democratica - RD/ - partia lewicowa utworzona 7 stycznia 2012 r.; przywódca: Rodrigo ECHECOPAR.

Związki zawodowe

Jednolita Centrala Pracujących /Central Unitaria de Trabajadores - CUT/ - założona w sierpniu 1988 r.; zastąpiła Jednolitą Centralę Pracujących Chile /Central Unica de Trabajadores de Chile - CUTCh; zał. 1953; zdelegalizowana 1973/; liczy ok. 300 000 członków; przewodn.: Arturo MARTÍNEZ.

Autonomiczna Centrala Pracujących /Central Autonóma de Trabajadores - CAT/ - utworzona w 1995r.; przewodn.: Osvaldo HERBACH ALVAREZ; sekr. gen.: Pedro ROBLES.

Prasa Dzienniki

La Cuarta - Santiago, zał. 1984.

Diario Oficial de la República de Chile - rządowy, Santiago, zał. 1876; od 16 VIII 2016 tylko w wersji cyfrowej.

El Mercurio - prawicowy, niezależny, poranny, Santiago, zał. 1900.

La Segunda - wieczorny, Santiago, zał. 1931.

El Sur - niezależny, poranny, Concepción, zał. 1882.

La Tercera - niezależny, poranny, Santiago, zał. 1950.

Las Ultimas Noticias - niezależny, poranny, Santiago, zał. 1902.

Czasopisma

Ercilla - ilustrowany dwutygodnik ogólnoinformacyjny, Santiago, zał. 1936.

Que Pasa? - tygodnik ogólnoinformacyjny, Santiago, zał. 1971.

El Siglo - organ Komunistycznej Partii Chile, Santiago, zał. 1940 jako dziennik poranny; od 1980 r. ukazywał się jako dwutygodnik, obecnie tygodnik; od września 1989 r. legalnie.

Agencje prasowe

Agencia Chile Noticias /ACN/ - Santiago.

ORBE Agencia Informativa - niezależna, Santiago, zał. 1955.