Rosyjski Memoriał uznany za organizację ekstremistyczną
Rosyjski Sąd Najwyższy uznał ruch Memoriał za organizację ekstremistyczną - podały w czwartek rosyjskie media. O taką decyzję w sprawie ruchu, dokumentującego zbrodnie stalinowskie, w tym zbrodnię katyńską, zwróciło się do sądu ministerstwo sprawiedliwości w Moskwie. Rozprawa odbyła się za zamkniętymi drzwiami.
Za „ekstremistyczny” uznany został „międzynarodowy ruch społeczny Memoriał”. Żadna organizacja związana ze Stowarzyszeniem Memoriałem - jedną z najbardziej zasłużonych organizacji społecznych w Rosji - nie nosi takiej nazwy - zauważył niezależny rosyjski portal Nowaja Gazieta Jewropa.
Działacze Memoriału uważają, że celowo nieprecyzyjna nazwa została użyta we wniosku ministerstwa sprawiedliwości po to, by władze używały jej w odniesieniu do wszystkich organizacji i projektów, które uznają za powiązane z Memoriałem. „Stworzy to przesłanki do dalszych represji w Rosji przeciwko wszelkim organizacjom »memoriałowskim«, ich uczestnikom i zwolennikom” - napisali działacze Memoriału (jego Centrum obrony praw człowieka) w oświadczeniu jeszcze przed decyzją sądu.
Posiedzenie Sądu Najwyższego odbyło się za zamkniętymi drzwiami, tzn. nie było na nim ani publiczności, ani też przedstawicieli mediów. Nie dopuszczono również adwokata.
Memoriał zapowiadał wcześniej, że gdy sąd uzna go za organizację ekstremistyczną i nie nastąpi odwołanie się od tej decyzji, po miesiącu Memoriał znajdzie się w oficjalnym rejestrze organizacji ekstremistycznych. Wówczas za współpracę z nim i udział w jego działalności grozić będzie odpowiedzialność karna.
Memoriał - organizacja uhonorowana Pokojową Nagrodą Nobla
Memoriał - którego pełna nazwa brzmi: Międzynarodowe stowarzyszenie historyczno-oświatowe, charytatywne i obrony praw człowieka „Memoriał” - powstał w latach 80. XX wieku jako zrzeszenie niezależnych organizacji. Przez kolejne ponad trzy dekady Memoriał zajmował się badaniem represji politycznych w ZSRR, w tym represji wobec Polaków, m.in. dokumentowaniem zbrodni stalinowskich, w tym zbrodni katyńskiej. Centrum obrony praw człowieka Memoriału nagłaśnia przypadki łamania praw człowieka; prowadzi też wykaz więźniów politycznych w Rosji.
W 2021 r. władze Rosji zlikwidowały dwie główne struktury Memoriału – odpowiadającą za obronę praw człowieka i badanie zbrodni totalitaryzmu sowieckiego. Wcześniej zostały one uznane za tzw. agentów zagranicznych odpowiednio – w 2014 i 2016 r.
W 2022 r. organizacja Memoriał została uhonorowana Pokojową Nagrodą Nobla za działalność na niwie obrony praw człowieka (wraz z białoruskim aktywistą Alesiem Bialackim oraz ukraińskim Centrum Wolności Obywatelskich).
Oświadczenie Stowarzyszenia
Rosyjskie Stowarzyszenie Memoriał oświadczyło w czwartek, że niszczone w Rosji organizacje społeczne, w tym związane z Memoriałem, będą kontynuować działalność za granicą. Działacze oznajmili też, że nie oczekują innej decyzji Sądu Najwyższego niż uznanie Memoriału za ruch „ekstremistyczny”.
Jak zaznaczył Memoriał, wniosek ministerstwa sprawiedliwości dotyczy „międzynarodowego ruchu społecznego Memoriał”. „Nie istnieje organizacja o takiej nazwie. Jednak, znając represyjne praktyki reżimu putinowskiego, można być pewnym: strona pozwana w tym wniosku została określona w sposób tak ogólnikowy i mętny nie przez zaniedbanie, a całkowicie celowo. Stworzy to przesłanki do dalszych represji w Rosji przeciwko wszelkim organizacjom »memoriałowskim«, ich uczestnikom i zwolennikom” - ostrzegli działacze.
„Trudno wyobrazić sobie większy absurd niż oskarżenie o ekstremizm Memoriału - grupy znanej na całym świecie, w 2022 roku uhonorowanej za swoją pracę Pokojową Nagrodą Nobla. Memoriał od prawie 40 lat śledzi i analizuje historię sowieckiego terroru państwowego i represji politycznych. Występuje przeciwko waśniom: narodowym, religijnym i społecznym, broni praw i wolności człowieka” - wskazano w oświadczeniu.
Działacze podkreślili, że są świadomi, iż możliwy jest tylko jeden rezultat posiedzenia Sądu Najwyższego i Memoriał zostanie uznany za „ruch ekstremistyczny”. „Zdajemy sobie sprawę, że sprawa przeciwko Memoriałowi jest kolejną próbą (...) zmuszenia społeczeństwa obywatelskiego do milczenia. Jesteśmy przekonani, że to się nie uda: niszczone w Rosji organizacje »memoriałowskie« i inne organizacje społeczne będą dalej działać za granicą” - zapowiedzieli. (PAP)
awl/ akl/ kar/ ał/
