Europa musi wzmacniać obronność i odporność społeczną
Wzmacnianie zdolności obronnych Europy, rozwój cyberbezpieczeństwa i przeciwdziałanie dezinformacji to kluczowe elementy przygotowania na zagrożenia hybrydowe - ocenili uczestnicy Igrzysk Wolności w Łodzi. Podkreślili, że obok inwestycji w uzbrojenie i infrastrukturę niezbędne są: krytyczne myślenie, współpraca międzynarodowa oraz większa troska o ludzi.
Mariusz Kaczmarek, dyrektor zarządzający Pionem Transformacji Cyfrowej w Totalizatorze Sportowym, zwrócił uwagę podczas panelu „Wojna hybrydowa, cyberbezpieczeństwo i odporność społeczna”, że zapewnienie bezpieczeństwa usług cyfrowych, transakcji i danych osobowych jest podstawowym obowiązkiem instytucji działających w sieci. Podkreślił, że Polska należy do krajów szczególnie narażonych na ataki hakerskie, dlatego odporność na cyberzagrożenia muszą budować nie tylko przedsiębiorstwa technologiczne, lecz także podmioty odpowiedzialne za płatności, telekomunikację, energetykę i dostawy wody.
„Odporność społeczna jest największym wyzwaniem. Jesteśmy codziennie bombardowani nieograniczoną ilością informacji profilowanych pod nasze preferencje i oczekiwania. Najważniejsze jest krytyczne myślenie i weryfikowanie, czy dana informacja jest prawdziwa, czy ma nas zaangażować emocjonalnie i skłonić do określonych działań” - powiedział Kaczmarek.
Podkreślił, że obowiązkiem przedsiębiorstw, które dostarczają usługi w sieci, jest zapewnienie klientom bezpieczeństwa.
„Każdy, kto korzysta z naszych gier online, oczekuje, że będziemy dbać o bezpieczeństwo jego transakcji i danych. Zapewnienie bezpieczeństwa i komfortu osobom korzystającym z produktów i usług cyfrowych to podstawowe zadanie każdej instytucji funkcjonującej we współczesnym świecie. Dlatego właśnie kwestie te stanowią priorytet naszych działań” - zapewnił Mariusz Kaczmarek.
Jacek Siewiera, Senior Fellow Atlantic Council, ocenił, że Polska i Europa poczyniły w ostatnich latach znaczące postępy w przygotowaniach obronnych, choć nadal konieczne są inwestycje w przemysł zbrojeniowy, zakupy uzbrojenia i gotowość bojową wojska.
„Nigdy nie jest dość inwestycji w przemysł zbrojeniowy, zakupów uzbrojenia ani gotowości bojowej w jednostkach” - podkreślił Siewiera.
Europoseł Michał Szczerba wskazał na potrzebę ścisłej współpracy Unii Europejskiej i NATO. Jego zdaniem obie organizacje powinny realizować uzupełniające się zadania. W tym kontekście mówił o tzw. wojskowym Schengen, czyli ułatwieniach w przemieszczaniu wojsk przez terytorium państw europejskich.
„Nie ma czasu na bariery administracyjne i infrastrukturalne, dlatego transport wojskowy w sytuacji kryzysowej powinien uzyskiwać absolutny priorytet” - zaznaczył Szczerba.
Bożena Szubińska, prezes wojewódzka Związku Żołnierzy Wojska Polskiego, zwróciła uwagę, że modernizacja armii nie może ograniczać się do zakupów sprzętu i organizowania szkoleń. Podkreśliła znaczenie żołnierzy, w tym kobiet, które coraz częściej służą również w cyberwojskach i mogą wspierać budowanie odporności społecznej na poziomie lokalnym.
„Mówimy o sprzęcie, o szkoleniach, ale musimy powiedzieć o człowieku. Trzeba postawić na człowieka, bo bez niego nie obsłuży się nawet najlepszego sprzętu” - powiedziała Szubińska.
Posłanka Aleksandra Uznańska-Wiśniewska podkreśliła, że Europa powinna przygotowywać się do obrony także w scenariuszu ograniczonego wsparcia ze strony Stanów Zjednoczonych. Za szczególnie poważne zagrożenie uznała rosyjską wojnę kognitywną, której celem jest wpływanie na poglądy społeczeństw, osłabianie zaufania do instytucji i podważanie jedności europejskiej.
„Jeżeli Rosja wygra wojnę kognitywną, czyli wojnę o nasze umysły w Europie, nie będzie musiała prowadzić wojny kinetycznej. Dlatego musimy obnażać dezinformację i pokazywać, komu służą rozpowszechniane kłamstwa” - stwierdziła Uznańska-Wiśniewska.
Uczestnicy panelu zgodzili się, że bezpieczeństwo państwa wymaga równoczesnego rozwijania zdolności militarnych i cyfrowych oraz wzmacniania odporności obywateli na manipulację. Wskazywali, że skuteczna odpowiedź na zagrożenia hybrydowe zależy zarówno od współpracy instytucji i sojuszników, jak i od umiejętności krytycznej oceny informacji przez społeczeństwo.
