Otwartość na pokaz, tabu w środku. Jak Polacy rozmawiają o starzeniu się?
85% Polaków deklaruje otwartość na rozmowy o starzeniu, ale 57% milczy o dolegliwościach zdrowotnych. Nowy raport Laboratoires Expanscience - „Starzenie się pod presją - mit czy rzeczywistość?" - ujawnia skalę ageizmu w Europie i pokazuje, że Polska jest krajem paradoksów: jesteśmy łagodniejsi dla innych, niż dla siebie, boimy się starzenia na dekadę przed jego nadejściem, a normy wiekowe skłaniają ponad połowę 40- i 50-latków do rezygnacji z aktywności i relacji. Wiosek? Największy wróg nie mieszka w systemie, ale w naszej głowie.
Lęk pojawia się długo przed starością
Aż 63% Polaków deklaruje obawę przed starzeniem się - to wynik o ok. 15 punktów procentowych wyższy niż europejska średnia. Psychologiczny próg lęku przed starością pojawia się już między 35. a 45. rokiem życia. Nie wynika z realnych ograniczeń, lecz z narastającej presji otoczenia i oczekiwań. Według badanych starość zaczyna się społecznie w okolicach 54. roku życia, jednak wewnętrzne odczucie związane z wiekiem pojawia się znacznie wcześniej.
Społeczeństwo jest łagodniejsze, niż myślisz
Tylko 55% Polaków uważa, że społeczeństwo patrzy na starzenie negatywnie - to mniej niż gdziekolwiek w Europie (średnia: 60%). 40% ocenia, że podejście do starzenia poprawiło się w ostatnich latach. Zewnętrzna presja jest mniejsza, niż się wydaje. Problemem jest wewnętrzny głos, który mówi, co wolno, a czego nie wypada. Największy ageista w Twoim życiu? Sprawdź w lustrze.
Deklaratywna otwartość, realne tabu
85% Polaków twierdzi, że swobodnie rozmawia o pierwszych oznakach starzenia (europejska średnia: 91%). Ale 57% unika rozmów o konkretnych dolegliwościach, by nie uchodzić za starych. Najczęściej przemilczane tematy:
- problemy z pamięcią i koncentracją (22%)
- przewlekłe zmęczenie i spadek energii (20%)
- problemy z trzymaniem moczu (19%)
- menopauza i perimenopauza - przemilczana przez kobiety (klimakterium: 5%, perimenopauza: 2%)
Jedynie 27% Polaków rozmawia o starzeniu się z lekarzem, co pokazuje, że temat ten pozostaje bardziej emocjonalny niż kliniczny.
„Po 45. nie wypada...” - normy, które odbierają przyjemność
68% Polek i Polaków w wieku 45+ słyszało, jak powinno się starzeć. 55% zrezygnowało z czegoś konkretnego: ubrań, nowych aktywności sportowych, wyjść, nawiązywania znajomości lub wizyty u lekarza pod wpływem presji.
Rynek pracy? Jest mniej ageistyczny niż nasze przekonania
Tylko 40% Polaków uważa, że wiek jest przeszkodą zawodową (Europa: 49%). Napięcie jednak nie znika - przenosi się do wewnątrz. 46% pracowników 45+, którzy odczuli presję wiekową, zrezygnowało z awansu lub zmiany pracodawcy. Poziom spełnienia zawodowego tych osób wynosi 5,9/10 wobec 6,3/10 u pozostałych. Obawy związane ze starzeniem zawodowym są o 25% wyższe u kobiet niż u mężczyzn.
Nowa narracja jest możliwa
81% Polaków dostrzega pozytywne strony dojrzałości: większy dystans do świata, czas dla siebie i bliskich, rosnącą pewność siebie, możliwość przekazywania wiedzy. Wniosek? Dojrzałość nie musi być przeżywana według cudzych zasad.
Pełna wersja raportu jest dostępna tutaj: https://www.iana-polska.pl/Raport-Obserwatorium
O badaniu
Raport „Starzenie się pod presją - mit czy rzeczywistość?" to druga edycja badania Obserwatorium Wiek i Społeczeństwo, zrealizowanego przez Ipsos BVA w styczniu 2026 roku na zlecenie Laboratoires Expanscience, producenta marki IANA. Badanie objęło ponad 10 000 respondentów z Polski, Francji, Wielkiej Brytanii, Hiszpanii, Belgii, Włoch, Rumunii i Portugalii.
