Sieć Badawcza Łukasiewicz i Komisja Europejska: tempo i skuteczność odbudowy Ukrainy zależy od zaangażowania sektora naukowego

Według danych ONZ inwestycje związane z odbudową Ukrainy mogą wynieść w perspektywie dekady ok. 587 miliardów dolarów, co stanowi prawie trzykrotność PKB tego kraju z 2025 roku. Jest to zarówno wielkie wyzwanie, jak i szansa - także dla europejskiego sektora naukowego. „Odbudowa przemysłu, rolnictwa czy energetyki Ukrainy będzie wymagać zaangażowania instytutów badawczych oraz wdrożenia szeregu innowacji” - przekonywali uczestnicy konferencji zorganizowanej przez Sieć Badawczą Łukasiewicz i Joint Research Centre.

W przededniu wielkiego, międzynarodowego kongresu Ukraine Recovery Conference 2026 Sieć Badawcza Łukasiewicz i Wspólne Centrum Badawcze Komisji Europejskiej (ang. Joint Research Centre - JRC) zorganizowały, również w Gdańsku, konferencję „Nauka na rzecz odbudowy Ukrainy”. Jej uczestnicy z całej Europy dyskutowali o tym, jak nauka, dane, standardy i współpraca techniczna mogą wspierać odbudowę infrastruktury naszego sąsiada z powojennych zniszczeń. Do tej pory działania Łukasiewicza na rzecz polityki wschodniej skupiały się na rozwiązaniach z zakresu obronności, szczególnie technologiach dla przemysłu zbrojeniowego. W porozumieniu z naukową dyrekcją Komisji Europejskiej, Sieć zamierza teraz rozszerzać współpracę z ukraińskimi podmiotami.

„Ukraina posiada kompetencje niezwykle istotne z polskiej perspektywy. Najlepszym przykładem są jej kadry w obszarze energetyki jądrowej czy przemysłu rakietowego. Spotykamy się, aby zidentyfikować projekty do wspólnej realizacji z przedstawicielami ukraińskiej nauki” - deklarował dr Hubert Cichocki, prezes Centrum Łukasiewicz. 25 czerwca prezes Łukasiewicza weźmie udział w panelu z udziałem m.in. europejskiego komisarza ds. obrony i przestrzeni kosmicznej Andriusa Kubliusa.

Warto przypomnieć, że w zeszłym roku Sieć Badawcza Łukasiewicz i Joint Research Centre podpisały porozumienie o wielowymiarowej współpracy. Umowa ma charakter strategiczny i obejmuje partnerskie działania w obszarze badań, rozwoju technologii oraz tworzenia innowacji wspierających europejską gospodarkę. Organizacja gdańskiej konferencji poświęconej roli nauki w odbudowie Ukrainy jest elementem tej cennej kooperacji.

„Odbudowa nie oznacza tylko fizycznej naprawy wojennych zniszczeń, ale stworzenie nowoczesnego, odpornego i ściśle powiązanego z UE społeczeństwa oraz państwa” - przekonywała prof. Jolanta Itrich-Drabarek, wiceprezes Centrum Łukasiewicz, podkreślając rolę nauki i innowacji w tym procesie.

 Podobne oceny pojawiały się podczas wystąpień i paneli eksperckich wielokrotnie: Ukraina potrzebuje nie odtworzenia stanu sprzed wojny, ale gruntowej modernizacji w zakresie odpornej energetyki, lepszych standardów budowlanych, sprawnego planowania przestrzennego, bezpiecznego rolnictwa. Kompetencje Sieci Badawczej Łukasiewicz i JRC mogą zatem okazać się bezcenne dla naszych sąsiadów.

„Wierzymy, że europejska nauka i innowacje mogą wytyczać kierunki dla wzrostu gospodarczego i go wspierać, dlatego są i będą one bardzo istotne dla Ukrainy oraz procesu jej odbudowy. Nieustannie dzielimy się również naszą wiedzą i doświadczeniem, aby ułatwić tę transformację i proces integracji z Unią Europejską” - wskazywała Emanuela Bellan z JRC.

Konferencja składała się z kolejnych debat, podczas których eksperci dyskutowali o kierunkach i sposobach przeprowadzenia procesu odbudowy poszczególnych sektorów ukraińskiej gospodarki w oparciu o naukę i innowacje. Wskazywano m.in., że priorytetem jest energetyka, bez której nie istnieje przemysł, infrastruktura mieszkalna czy ochrona zdrowia.

„Polska i Europa również potrzebują stabilnej i odbudowującej się Ukrainy dla umocnienia swojego bezpieczeństwa. Ten kraj odgrywa bardzo istotną rolę w handlu gazem, będącym stabilizatorem całego systemu energetycznego, co pozwala stopniowo odchodzić od paliw kopalnych na rzecz OZE czy energetyki jądrowej” - tłumaczył prof. Rafał Łukasik, dyrektor Departamentu Badań, Innowacji i Komercjalizacji w Centrum Łukasiewicz.

Strategiczne znaczenie ma także rolnictwo, w którym bezpośrednie szkody wywołane rosyjską agresją wynoszą, według Banku Światowego, ok. 12,1 miliarda dolarów. Dlatego monitoring, mapowanie, dane przestrzenne i rozwiązania cyfrowe dla rolnictwa nie są dodatkiem technologicznym - są elementem bezpieczeństwa żywnościowego.

„Wspólnie z JRC pokazujemy, jak połączyć dane, mądre regulacje i technologie, żeby odbudowa była efektywna, ukierunkowana na odporność i kompatybilność z rynkiem UE” - podkreślał prezes Centrum Łukasiewicz.