Amerykański ekspert dla PAP: konserwatyści z ruchu MAGA dali się oszukać Orbanowi
Amerykańska prawica spod znaku protrumpowskiego MAGA dała się zwieść Victorowi Orbanowi, za którego rządów Węgry były otwarte na wpływy wrogów Ameryki takich jak Rosja i Chiny, a władzę toczyła korupcja – ocenił w rozmowie z PAP Peter Doran z think tanku FDD.
Wskazał też, że amerykańska administracja musi naprawić stosunki z rządem Petera Magyara, który - jak zauważył - podziela wiele poglądów prezydenta Donalda Trumpa i zawsze był „konserwatywnym” Węgrem. Zdaniem eksperta, jeśli USA nie będą żywić politycznych urazów, Magyar ma szansę zostać bliskim przyjacielem Ameryki na wschodniej flance. Zastrzegł jednocześnie, że stosunek Magyara wobec Rosji jest na tym etapie niewiadomą.
Magyar i jego prounijna, centroprawicowa partia TISZA, wygrali niedzielne wybory parlamentarne na Węgrzech, zdobywając większość konstytucyjną i odsuwając od władzy rządzącego od 16 lat Viktora Orbana.
O komentarz do tych wyborów PAP zapytała Petera Dorana, eksperta waszyngtońskiego think tanku Foundation for Defense of Democracies. Według niego to nie tylko porażka lidera Fideszu, ale także zwolenników ruchu MAGA (Make America Great Again), który wyniósł Donalda Trumpa do władzy i stanowi trzon obecnej administracji Białego Domu.
Zbyt wielu amerykańskich konserwatystów dało się oszukać propagandzie Victora Orbana i nie zwróciło uwagi na to, co działo się na Węgrzech, które przez wiele lat były otwartą furtką dla rosyjskich i chińskich złowrogich wpływów i pozwoliły, aby przeniknęły one zarówno do europejskiej, jak i amerykańskiej debaty politycznej
Środowisko MAGA wsparło Orbana. Dla amerykańskiej prawicy, która sprzeciwia się nielegalnej imigracji, lider Fideszu był wzorem konserwatysty i antyglobalisty samotnie sprzeciwiającym się polityce Brukseli. Amerykanie pamiętają, że Orban zamknął południową granicę w 2015 roku i nie zgodził się na przyjmowanie tysięcy nielegalnych migrantów.
Jednoznacznego poparcia udzieliły Orbanowi amerykańskie organizacje prawicowe takie jak CPAC (Conservative Political Action Conference) największa i najstarsza coroczna konferencja konserwatystów. Za Orbanem stanął także Heritage, waszyngtoński think tank, uznawany przez główne media w USA za ośrodek opracowujący zręby polityki społecznej dla obecnej administracji Białego Domu. Heritage ma według doniesień medialnych planować zapożyczenie rozwiązań "orbanizmu" w kwestiach np. polityki demograficznej.
Doran przyznał, że zwolennicy MAGA powinni się byli wyzbyć złudzeń na temat Orbana w momencie, kiedy pojawiły się wiarygodne oskarżenia pod adresem członków jego gabinetu, wskazujące, że zbliżył się niebezpiecznie do Rosji.
Na przełomie marca i kwietnia 2026 roku wybuchł międzynarodowy skandal z udziałem węgierskiego ministra spraw zagranicznych Petera Szijjarto, dotyczący jego relacji z Rosją. Jak wskazywały ujawnione przez media nagrania, Szijjarto regularnie kontaktował się z rosyjskim ministrem spraw zagranicznych Siergiejem Ławrowem.
Mimo to pod koniec kampanii wyborczej, 7 kwietnia, kiedy sondaże wskazywały na możliwą porażkę Orbana, do Budapesztu przyjechał wiceprezydent USA J.D. Vance i wsparł węgierskiego premiera. Według Dorana, część amerykańskiego establishmentu nie zrozumiała, co obchodzi przeciętnego węgierskiego wyborcę, który zaakceptuje wiele kompromisów geopolitycznych, ale nigdy nie zgodzi się na oddanie swojego kraju Moskwie. Jak podkreślił, Orban przekroczył tę granicę, więc wyborcy go ukarali.
Wizyta wiceprezydenta była równocześnie wyrazem wiary niektórych amerykańskich konserwatystów, że Orban był przyjacielem Ameryki. Fidesz zainwestował ogromne środki w podróże amerykańskich liderów opinii do Budapesztu, aby ich przekonać, że węgierscy i amerykańscy konserwatyści są z tej samej gliny, a to nieprawda
Ekspert wskazał m.in. na korupcję toczącą Węgry w czasach Orbana, która osłabiła gospodarkę i wizerunek rządzącej partii.
Jak podkreślił, Orban zbyt wiele czasu poświęcał na „rozkoszowanie się” korzyściami płynącymi z władzy, zapominając o swoim głównym elektoracie. – A węgierscy wyborcy nie lubią korupcji i kumoterstwa. Chcą kwitnącej gospodarki – ocenił Doran.
Korupcja była wskazywana w badaniach opinii publicznych jako jeden z największych problemów Węgier, a Magyar - były członek Fideszu i były mąż minister sprawiedliwości Orbana - przekonał do siebie Węgrów m.in. obietnicami jej wykorzenienia.
Według wyników badań z maja 2024 r., przeprowadzonych przez austriacki Institut für Motivforschung i cytowanych przez dr Dominika Heja na łamach Wirtualnej Polski, korupcja na Węgrzech była problemem dla 71,6 proc. respondentów.
Korupcja i uległość wobec wrogów Ameryki to nie jedyne grzechy Fideszu wskazywane przez amerykańskich komentatorów. Według republikańskiego senatora Mitcha McConnella Węgry nie spełniły oczekiwań konserwatystów obecnie rządzących Ameryką w wielu innych istotnych kwestiach.
Jak podkreślił w komentarzu opublikowanym przez Fox News, budżet obronny Węgier skurczył się w ub. roku o 6 proc. Orban podwoił też uzależnienie Węgier od gazu płynącego z Rosji, podczas gdy inni europejscy sojusznicy USA zmniejszyli zależność od rosyjskich węglowodorów. McConnell zwrócił też uwagę, że w 2024 roku Węgry zawarły strategiczne porozumienie z przeciwnikiem Ameryki, Chinami. Także w kwestii demografii Orban nie spełnił pokładanych w jego rządzie nadziei. Pomimo wprowadzenia pronatalnej polityki, wskaźniki urodzin pod jego rządami spadały tak jak w innych krajach zachodniej Europy.
Według szacunków przytoczonych przez Ośrodek Studiów Wschodnich, w 2024 roku na Węgrzech urodziło się najmniej dzieci od 1949 roku, a całkowity współczynnik dzietności spadł do około 1,38–1,39 dziecka na kobietę.
Zapytany, dlaczego w tej sytuacji administracja Trumpa tak bardzo zaufała Orbanowi, Doran wskazał na dyplomatyczne zdolności odchodzącego premiera i przypomniał, że był on jednym z niewielu europejskich przywódców politycznych, którzy zachowywali się życzliwie wobec Trumpa, kiedy ten poniósł porażkę w wyborach 2020 roku.
Najtwardsi zwolennicy MAGA nadal to Orbanowi pamiętają. W reakcji na jego przegraną w sieci pojawiły się komentarze według których Węgry popełniły katastrofalny błąd. Jak przekonują internauci MAGA, Węgry staną się teraz na powrót „marionetką” Brukseli i globalistycznych elit i nowym europejskim imigracyjnym centrum z otwartymi granicami i zerową ochroną dla obywateli.
Murem za Orbanem nadal stoi m.in. Heritage. Jej szef Kevin Roberts tak skomentował krytyczny wobec Fideszu artykuł senatora McConnella: „siedmiokrotny senator Republikanów świętuje uzyskanie przez Węgry statusu państwa wasalnego UE. W Waszyngtonie pozostało mnóstwo bagna do osuszenia”.
Jednak według Dorana ci spośród amerykańskich konserwatystów, którzy żałują dziś Orbana nie rozumieją tego, co się dzieje.
Z powodu entuzjastycznej radości lewicy na zwycięstwo Magyara myślą, że to musi być zły wynik dla amerykańskich konserwatystów. Administracja Trumpa też jest teraz zdezorientowana, a nie powinna
W jego opinii Peter Magyar podziela wiele poglądów prezydenta Trumpa i zawsze był „konserwatywnym” Węgrem. Jak przypomniał, Magyar „wyrósł w machinie Fideszu”, ale postanowił zerwać z Orbanem. Magyar jest jego zdaniem z tej samej politycznej centroprawicy, z którą Ameryka współpracuje od dziesięcioleci - wspiera rodziny, jest „sceptyczny” wobec Unii Europejskiej i uchodzi za „sprawdzonego atlantystę”.
– Dlatego administracja Trumpa musi naprawić stosunki z rządem Magyara. Jeśli nie będziemy żywić do niego głupich politycznych urazów, ma on szansę zostać bliskim przyjacielem Ameryki na wschodniej flance – ocenił Doran. Zastrzegł zarazem, że to jak Magyar zachowa się wobec Rosji, czy będzie odporny na rosyjską presję i wpływy, jest na razie wielką niewiadomą.
Anna Gwozdowska (PAP)
agw/ pś/ ktl/ kgr/
