Co piąty wcześniak zmaga się z dużymi trudnościami w dorosłości
Większość osób urodzonych jako wcześniaki lub z bardzo małą masą ciała w wieku 34 lat prowadzi stabilne i satysfakcjonujące życie. Jednak niemal co piąta doświadcza wyraźnych problemów - informuje czasopismo „JAMA Pediatrics”.
Brytyjsko-niemiecki zespół naukowców, koordynowany przez University of Warwick, przez 34 lata obserwował 416 osób urodzonych w Bawarii w latach 1985-1986. Wśród nich 214 przyszło na świat przed ukończeniem 32. tygodnia ciąży lub ważyło po urodzeniu mniej niż 1,5 kg. Pozostali uczestnicy urodzili się o czasie.
Badacze oceniali, jak uczestnicy radzą sobie w dorosłym życiu pod względem zawodowym, finansowym i społecznym. Brali pod uwagę m.in. ich sytuację materialną, skłonność do podejmowania ryzykownych zachowań oraz relacje z rodzicami, partnerami i przyjaciółmi. Na tej podstawie wyróżnili trzy grupy.
Pierwszą z nich tworzyły osoby, które dobrze radziły sobie we wszystkich analizowanych dziedzinach. Należało do niej 56 proc. uczestników urodzonych przedwcześnie lub z bardzo małą masą ciała oraz 74 proc. osób urodzonych o czasie.
Do grupy drugiej zaliczono ludzi na ogół dobrze radzących sobie w dorosłości, jednak częściej mających trudności w związkach i osiągających słabsze wyniki finansowe. Tworzyło ją 26 proc. osób urodzonych przedwcześnie i 24 proc. urodzonych o czasie.
W grupie trzeciej różnice były największe. Należało do niej 18 proc. uczestników urodzonych jako wcześniaki i tylko 1,5 proc. urodzonych o czasie. Osoby te miały problemy finansowe, trudności w tworzeniu i utrzymywaniu związków oraz przyjaźni, a także znacznie niżej oceniały swoją satysfakcję z życia.
Naukowcy próbowali również ustalić, czy jakieś cechy i doświadczenia z dzieciństwa pozwalały przewidzieć późniejsze losy uczestników. Tym razem, poza wcześniactwem, pod uwagę wzięli płeć, samokontrolę, zaangażowanie dziecka w wykonywanie zadań, jakość opieki rodzicielskiej, relacje z rówieśnikami, dochody rodziny, atmosferę w domu oraz jakość związku rodziców.
Gdy każdy z tych czynników analizowali oddzielnie, lepszemu funkcjonowaniu w dorosłości sprzyjały m.in. urodzenie się o czasie, większa wytrwałość dziecka oraz wspierający styl wychowania. Po uwzględnieniu wszystkich czynników jednocześnie okazało się jednak, że tylko jeden z nich pozwalał przewidywać późniejszą sytuację uczestników. Był nim iloraz inteligencji zmierzony w wieku ośmiu lat.
Osoby, których IQ w wieku ośmiu lat było wyższe o 15 punktów, miały o 79 proc. mniejsze ryzyko poważnych problemów społecznych i ekonomicznych w dorosłości. Jak wyjaśnili badacze, 15 punktów to mniej więcej przeciętna różnica między wynikami IQ dzieci urodzonych bardzo przedwcześnie i o czasie.
Autorzy publikacji podkreślili jednak, że zdolności poznawcze dziecka nie są cechą całkowicie niezmienną. Na ich rozwój mogą wpływać warunki wychowania, jakość edukacji i odpowiednio wcześnie udzielone wsparcie.
- Przez dziesięciolecia zastanawiano się, czy wcześniaki są skazane na problemy przez całe życie. Nasze badanie przynosi złożoną, ale pełną nadziei odpowiedź. Większość takich osób dobrze radzi sobie po trzydziestce, buduje kariery, związki i przyjaźnie podobnie jak wszyscy inni. Istnieje jednak mniejszość, która doświadcza realnych trudności - podsumował jeden z autorów badania prof. Dieter Wolke.
Jego zdaniem uzyskane wyniki są o tyle istotne, że obecnie przeżywa ok. 95 proc. dzieci urodzonych bardzo przedwcześnie lub z bardzo niską masą ciała, dlatego coraz więcej z nich osiąga dorosłość.
Pomoc takim dzieciom nie powinna ograniczać się do monitorowania medycznych następstw wcześniactwa. Długoterminowe korzyści może przynosić także inwestowanie w ich rozwój poznawczy, m.in. poprzez wsparcie rodziców i odpowiednie działania w szkołach.
Katarzyna Czechowicz (PAP)
kap/ agt/ ał/
