Częste oglądanie telewizji związane ze zmniejszeniem niektórych struktur mózgu
Osoby, które w średnim wieku bardzo często oglądały telewizję, po 20 latach miały mniejszą objętość obszarów mózgu związanych m.in. z pamięcią, przetwarzaniem wzrokowym i funkcjami wykonawczymi - wynika z badania opublikowanego w czasopiśmie „Alzheimer’s & Dementia”.
Co istotne, nie chodziło jedynie o siedzący tryb życia czy małą ilość ruchu. Podobnych zmian nie stwierdzono bowiem u osób, które dużo czasu spędzały w pozycji siedzącej podczas pracy lub innych niż telewizja form odpoczynku.
Badanie przeprowadzili naukowcy z kilku amerykańskich ośrodków koordynowanych przez University of Southern California. Łącznie przeanalizowali dane ok. 1,7 tys. osób w średnim wieku 53 lata, zebrane w latach 1987-1989. Uczestnicy odpowiadali wówczas na pytanie, czy na co dzień oglądają telewizję bardzo często, często, rzadko czy nie robią tego wcale. Pytano ich również, ile czasu podczas pracy spędzają w pozycji siedzącej.
Ponad dwie dekady później wykonano im rezonans magnetyczny mózgu. U osób, które wcześniej deklarowały bardzo częste oglądanie telewizji, stwierdzono rozległe różnice w budowie tego narządu w porównaniu z uczestnikami oglądającymi ją rzadko lub wcale.
Największe różnice dotyczyły mniejszej objętości struktur związanych z tworzeniem i przechowywaniem wspomnień, czyli tych, w których wcześnie pojawiają się zmiany charakterystyczne dla choroby Alzheimera. Uczestnicy bardzo często oglądający telewizję mieli również mniejsze płaty czołowe i potyliczne.
Jak wyjaśnili badacze, płaty czołowe uczestniczą m.in. w planowaniu, podejmowaniu decyzji, kontroli zachowania i wykonywaniu złożonych zadań, a potyliczne odpowiadają przede wszystkim za przetwarzanie informacji wzrokowych.
W mózgach miłośników telewizji częściej występowały także wyraźne zmiany w istocie białej. Na obrazach z rezonansu były one widoczne jako jaśniejsze obszary, które - zdaniem naukowców - mogą świadczyć o uszkodzeniu drobnych naczyń krwionośnych. Im jest ich więcej, tym bardziej nasilone są procesy związane ze starzeniem mózgu, podwyższonym ryzykiem udaru, pogorszeniem funkcji poznawczych i demencją.
Najwięcej różnic zaobserwowano u mężczyzn. Wszystkie one utrzymywały się po uwzględnieniu takich czynników jak aktywność fizyczna, cukrzyca, wskaźnik masy ciała, palenie tytoniu i spożywanie alkoholu.
- Przez lata koncentrowaliśmy się na tym, ile czasu ludzie spędzają w pozycji siedzącej. Nasze wyniki sugerują, że należy również zwracać uwagę na to, co wtedy robią – powiedział prof. David Raichlen, jeden z autorów badania.
Uczestnicy wykonujący siedzącą pracę mieli przeciętnie większe płaty czołowe i potyliczne oraz mniej zmian w istocie białej niż osoby często oglądające telewizję. Zdaniem autorów może to wynikać z tego, że czytanie, analizowanie informacji, rozwiązywanie problemów czy podejmowanie decyzji silniej angażuje mózg niż bierne oglądanie telewizji.
Naukowcy podkreślili, że ich badanie nie dowodzi bezpośredniego związku przyczynowego między telewizją a zmniejszeniem objętości mózgu. Sugeruje jednak, że warto zgłębić ten temat oraz że zalecenia dotyczące siedzącego trybu życia powinny uwzględniać nie tylko potrzebę częstszego ruchu, lecz także wybór aktywności wykonywanych podczas siedzenia.
Katarzyna Czechowicz (PAP)
kap/ agt/ ep/
