Do kin wracają „Przekleństwa niewinności” – film, który wytyczył drogę Sofii Coppoli
Rozgrzane letnim słońcem przedmieścia Michigan lat 70., pięć nastoletnich sióstr i chłopcy z sąsiedztwa usiłujący rozwikłać ich tajemnicę – po 25 latach do polskich kin wracają „Przekleństwa niewinności”. Film, który wytyczył drogę Sofii Coppoli, można oglądać w odrestaurowanej wersji 4K.
Sofia Coppola i książka, która zmieniła wszystko
Są książki, które poruszają wyobraźnię i skłaniają umysł do tworzenia wielowymiarowych obrazów. Dla Sofii Coppoli taką pozycją była debiutancka powieść Jeffreya Eugenidesa o młodzieńczej fascynacji, niepokoju i śmierci. Miała poczucie, że autor doskonale rozumiał wpisane w okres dojrzewania zagubienie i rozchwianie. Kino natomiast niekoniecznie eksplorowało tę tematykę – a już na pewno nie z dziewczynami na pierwszym planie. Dlatego 28-latka, dorastająca z braćmi w domu filmowej legendy Francisa Forda Coppoli, postanowiła zawalczyć o młodą, kobiecą widownię. Wcześniej nie myślała o reżyserskiej karierze. Podejmowała inne aktywności – fotografowała, projektowała, stworzyła własną markę odzieżową – ale żadna z nich nie zapewniała jej stuprocentowej satysfakcji.
Kino wydawało się idealnym połączeniem zainteresowań Sofii. A skoro tak, nie zrażało jej ani to, że nie ma praw do adaptacji książki, ani to, że inny twórca planował przenieść ją na ekran. Potraktowała pisanie scenariusza jak naukę warsztatu. – Myślałam, że napiszę tylko kawałek, nie spodziewałam się, że stworzę cały tekst. Tak bardzo mnie to wciągnęło i tak bardzo chciałam zrobić film, że spotkałam się z producentami i poprosiłam, by zapoznali się z moją wersją. Słyszałam, że drugi reżyser chciał ukazać tę historię w mrocznej tonacji, a mnie zależało na czymś lżejszym. Tak podpowiadała mi wyobraźnia, kiedy czytałam książkę... Jakimś trafem dali mi szansę – wspomniała Coppola w wywiadzie dla Entertainment Weekly.
Historia sióstr Lisbon
Jej „Przekleństwa niewinności” są subtelną, nostalgiczną opowieścią, odmalowaną w pastelowych barwach. W centrum opowieści są nastoletnie siostry Lisbon – Cecilia (w tej roli Hanna Hall), Lux (Kirsten Dunst), Bonnie (Chelse Swain), Mary (A.J. Cook) i Therese (Leslie Hayman) – mieszkające w latach 70. na przedmieściach Michigan. Konserwatywni, apodyktyczni rodzice (Kathleen Turner i James Woods) obawiają się, że córki mogłyby zejść na złą drogę. By temu zapobiec, izolują je od świata zewnętrznego. Kiedy najmłodsza z piątki Cecilia podejmuje próbę samobójczą, dziewczyny ściągają na siebie uwagę rówieśników z sąsiedztwa. Zafascynowani chłopcy próbują nawiązać z nimi kontakt i rozwikłać ich tajemnicę.
Zdjęcia i kompletowanie obsady
Zdjęcia powstawały latem 1998 r. w Toronto. Skromny budżet potęgował wyzwanie, ale Sofia w każdej chwili mogła liczyć na wsparcie rodziny. Jej kuzyn Chris, trener aktorstwa, pomagał młodym członkom obsady przygotować się do pracy, a Francis Ford Coppola przyjął rolę mentora. To on zainteresował projektem Jamesa Woodsa i zapoznał córkę z Kathleen Turner, obsadzając obie w „Peggy Sue wyszła za mąż”. Kirsten Dunst trafiła do filmu z castingu. Miała w sobie wszystko, czego szukała Coppola – energię amerykańskiej cheerleaderki i melancholię w oczach. – Miała 16 lat i powiedziała, że to jej pierwszy raz w roli symbolizującej przejście w dorosłość – coś, czego sama doświadczała. Była bardzo otwarta, wrażliwa. Pokazała tę stronę siebie, której nigdy wcześniej nie widzieliśmy. Od razu nawiązała się między nami więź. Zaufała mi. Stworzyłyśmy prawdziwy zespół – podkreśliła Coppola, cytowana przez Vanity Fair.
Z operatorem Edwardem Lachmanem skontaktowali ją wspólni znajomi. Okazało się, że mają podobną wrażliwość i spojrzenie na kino. Chcą opowiadać historię nie tylko poprzez słowa, ale też obrazy, rytm, barwy, a jednocześnie reagować na to, co przynosi chwila. – Sofia ma wyczucie wizualne, ale pozwoliła mi współtworzyć światy nastoletnich dziewcząt i chłopców. Starałem się, by były to dwa różne światy. Wykreowałem klimat lat 70. za pomocą ziarnistego obrazu. Środowisko dziewczyn charakteryzowały odcienie magenty i błękitu – bohaterki były uwięzione w domu. Chłopcy znajdowali się na zewnątrz, dlatego portretując ich, sięgnąłem po neutralne bądź ciepłe barwy symbolizujące optymizm – powiedział portalowi Insider.
Debiut w Cannes i pierwsze sukcesy
„Przekleństwa niewinności” wyświetlono premierowo 19 maja 1999 r. w sekcji Directors’ Fortnight festiwalu w Cannes. Coppola była potwornie zestresowana, jak zostaną odebrane. Na pokrzepienie przyjaciel opowiedział jej anegdotę o bokserze Muhammadzie Alim, któremu odwagi przed wejściem na ring dodaje myśl, że zrobił absolutnie wszystko, co w jego mocy, by przygotować się do walki. Ona też dała z siebie sto procent. Na szczęście publiczność nie miała co do tego wątpliwości. Choć krytycy bardzo pozytywnie ocenili jej debiut, nie od razu doczekał się on szerokiej dystrybucji. W wytwórni Paramount Classics nie do końca wiedziano, jak się z nim obejść. Obawiano się, że może skłonić młode widzki do podjęcia ostatecznych kroków. W rezultacie obraz trafił do wąskiego grona odbiorców.
Jednak reakcje canneńskiej publiczności sprawiły, że Sofia złapała wiatr w żagle. Zrozumiała, że banalna prawda „rób to, co kochasz” rzeczywiście ma sens. Obiecała sobie, że już nigdy nie zwątpi we własną intuicję, że będzie tworzyć wyłącznie rzeczy trafiające w jej gust. Tylko wtedy jest bowiem szansa, że spodobają się innym. Tuż po zakończeniu działań promocyjnych wokół pełnometrażowego debiutu rozpoczęła pracę nad scenariuszem „Między słowami” – tym razem czerpała z obserwacji zdobytych podczas podróży do Tokio. W 2004 r. tekst zapewnił jej Oscara i Złoty Glob.
„Przekleństwa niewinności” po latach
Dziś jest szczęśliwa, że w historii sióstr Lisbon przeglądają się kolejne pokolenia kobiet. Ma świadomość, jak wymagającą, bezkompromisową, wyczuloną na fałsz grupą jest współczesna młodzież. Zresztą, odkąd córki Coppoli wkroczyły w okres dojrzewania, ona sama także bardziej niż kiedykolwiek utożsamia się z tą opowieścią. Chętnie przenosi się myślami do chwil, gdy jako nastolatka przesiadywała w pokoju i – nie czując jakiejkolwiek presji – dawała ujście swojej kreatywności. – Zawsze pragnę powrócić do tego stanu. Trzeba naładować baterie pięknem i kulturą, ale też wiele rzeczy odfiltrować, co budzi we mnie poczucie nieodpowiedzialności. Nie mogę cały czas oglądać wiadomości, wciąż się zamartwiać. Muszę być trochę odizolowana i żyć w swoistej bańce, by tworzyć – podsumowała twórczyni w rozmowie z portalem i-D.
„Przekleństwa niewinności” w odrestaurowanej wersji 4K – w kinach od piątku 10 lipca. Dystrybutorem obrazu jest Past Perfect.
Daria Porycka (PAP)
dap/ wj/ ep/
