Aleksandra Gajewska: dziecko jest najważniejsze, wokół niego ma być budowany system pieczy zastępczej
Reforma pieczy zastępczej została zaprojektowana tak, aby cały system budować wokół dziecka – zapewniła w Studiu PAP wiceszefowa MRPiPS Aleksandra Gajewska. Podwyżki dla rodziców zastępczych i możliwość podejmowania decyzji bez zgody rodzica biologicznego to część proponowanych przez nią zmian.
1680 – tyle dzieci w Polsce czeka na zrealizowanie wydanego już postanowienia sądowego o umieszczeniu ich w pieczy zastępczej. Zdaniem wiceministry Aleksandry Gajewskiej liczba ta najlepiej obrazuje, jak wielkim wyzwaniem jest zabezpieczenie dziecka, które z różnych powodów – w tym dotyczących zagrożenia rozwoju, bezpieczeństwa, a nawet życia – nie może przebywać w swojej biologicznej rodzinie.
15 maja zakończyły się konsultacje społeczne do projektu nowelizacji ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej. Większość przepisów ma zacząć obowiązywać w październiku tego roku. Reforma ma na celu systemowe rozwiązanie problemów pieczy zastępczej, a nie tylko doraźne działania, dlatego – jak podkreśliła wiceminister Gajewska – do procesu zmian zaproszono wszystkich uczestników systemu.
Tak zaprojektowaliśmy wszelkie przepisy, żeby dziecko było najważniejsze i wokół niego budować ten system
Jej zdaniem rodzice zastępczy, którzy biorą pod swoją opiekę dzieci po przejściach, są dla nich gwarantem, ramą normalności i funkcjonowania we współczesnym świecie.
Jedną ze zmian, którą wprowadzi nowelizacja Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, będzie możliwość zdiagnozowania dziecka – często wymagającego wsparcia różnych specjalistów, w tym psychologów – bez potrzeby uzyskania na to zgody rodzica biologicznego. Dostęp do diagnozy i leczenia będzie łatwiejszy, bo wychowankowie pieczy będą mieli priorytet w kolejkach do lekarzy i specjalistów.
Kluczowe jest też szybkie uregulowanie sytuacji prawnej dziecka – w tym zadecydowanie o jego powrocie do rodziny biologicznej i jej reintegracji, albo o odebraniu nierokującym poprawy i zmiany postępowania rodzicom biologicznym władzy rodzicielskiej. Tak, aby dziecko miało szansę trafić do adopcji i znaleźć kochającą rodzinę.
Propozycje ministerstwa przewidują również wsparcie finansowe dla rodzin zastępczych, w tym podwyżki (dla rodziny zastępczej zawodowej ma to być 6160 zł, dla specjalistycznej – 7260 zł brutto). Z rodzicami zastępczymi będą zawierane umowy rodzicielstwa zastępczego (na czas nieokreślony, z wyjątkiem nowych rodzin, które będą podlegały okresowi próbnemu), z terminem wypowiedzenia nie krótszym niż trzy miesiące.
Zdecydowaliśmy się na to, żeby ustabilizować sytuację rodzin, które zajmują się pieczą zastępczą, czyli zagwarantować im specjalną umowę, która do tej pory nie istniała, a która da im ramy poczucia bezpieczeństwa i stabilizacji zawodowej
W rozmowie z PAP ministra podkreśliła znaczenie pracy z rodziną biologiczną, aby jak najmniej dzieci trafiało do pieczy zastępczej. – Tam, gdzie widzimy, że jest nieporadność rodzicielska, gdzie rodzice potrzebują wsparcia, młodzież, dzieci potrzebują wsparcia i da się to wypracować, tam chcemy działać w taki sposób – zadeklarowała.
Elementem wspierającym rodziny biologiczne ma być obligatoryjna asystentura rodziny w każdej gminie.
Według raportu Fundacji Dobrych Inicjatyw tylko co trzeci wychowanek pieczy rok po usamodzielnieniu się ma pracę, wielu doświadcza bezdomności. Zdaniem Gajewskiej usamodzielnienie się to proces, który powinien rozpoczynać się nie na kilka miesięcy przed 18. urodzinami, ale w momencie, kiedy młody człowiek kończy 16 lat. A wychowującą się w pieczy młodzież powinni wspierać asystenci usamodzielniania.
W planach jest również podniesienie świadczeń, m.in. na kontynuowanie nauki.
Wykorzystując doświadczenia (...) organizacji, doświadczonych ekspertów, chcemy tworzyć system, który pozwoli tym młodym osobom stawiać pierwsze kroki, potknąć się, pomylić – ale w takim środowisku, które będzie wyciągało rękę, a nie groziło im palcem
W pieczy zastępczej wychowuje się co setne dziecko w Polsce.
Rozmawiała Katarzyna Czarnecka (PAP)
ksc/ akar/ kgr/
