Iran ze specjalnym zapisem w umowie? Vance: oczekujemy, że cieśnina pozostanie wolna od opłat
Wiceprezydent USA J.D. Vance powiedział w poniedziałek, że spodziewa się, że w wyniku porozumienia z Iranem cieśnina Ormuz będzie w pełni wolna od opłat tranzytowych. Przekonywał też, że to USA „trzymają wszystkie karty” w nadchodzących negocjacjach na temat irańskiego programu jądrowego. Z kolei portal
Times of Israel, powołując się na irańskie media podał, że tuż przed ogłoszeniem porozumienia z USA Iran dodał do niego klauzulę dotyczącą „opłat za usługi morskie” w cieśninie Ormuz. Według nich oznacza to, że Waszyngton zgodził się na pobieranie przez Iran opłat od statków.
W wywiadzie dla telewizji CNBC, wiceprezydent mówił o warunkach zawarcia wstępnego porozumienia z Iranem. Przekonywał, że cieśnina Ormuz zostanie otwarta bez opłat tranzytowych w długoterminowej perspektywie, wbrew niektórym doniesieniom.
- Oczekujemy, że cieśnina zostanie otwarta w perspektywie długoterminowej czas bez opłat i to właśnie ustalimy w tych negocjacjach technicznych - powiedział.
Przyznał, że wciąż do ustalenia w drodze negocjacji podczas najbliższych 60 dni jest wiele ważnych szczegółów na temat irańskiego programu jądrowego, w tym szczególnie pozbycia się przez Iran zapasów wzbogaconego uranu. Twierdził jednak, że w tych negocjacjach Stany Zjednoczone „trzymają wszystkie karty”.
- Chcą dostępu do niesankcjonowanej gospodarki? Okej, jesteśmy na to otwarci, ale wymagałoby to długoterminowego zaangażowania w system inspekcji i weryfikacji - mówił Vance. - Zasadniczo mamy przewagę, mamy środki nacisku dyplomatyczne, ekonomiczne i militarne, ale wyciągamy też otwartą dłoń do Irańczyków, mówiąc: jeśli będziecie negocjować w dobrej wierze i podejmiecie długoterminowe zobowiązanie do nierozwijania broni jądrowej, to dopilnujemy, aby wasz kraj odniósł sukces. Jeśli jednak odmówicie pójścia nam na rękę, będziemy nadal wywierać presję, której narastania jesteśmy świadkami, zwłaszcza w sferze gospodarczej, a to będzie dla nich szkodliwe, a w gruncie rzeczy będzie szkodliwe dla całego regionu - dodał.
Vance podkreśla sukces w wojnie z Iranem
Wiceprezydent twierdził, że nawet gdyby sprawy zatrzymały się w obecnym punkcie, USA osiągnęły wiele dzięki wojnie.
- Ich armia jest zniszczona, Cieśnina Ormuz otwarta, ich program nuklearny zniszczony, a my mamy nad nimi niesamowitą przewagę ekonomiczną, jakiej nie mieliśmy półtora roku temu. Mamy więc tu dużą przewagę, ale mamy też prezydenta, który mówi im: „Wyciągamy do nich otwartą dłoń” - przekonywał.
Mówiąc o niepokojach Izraela na temat zawartego porozumienia, Vance twierdził, że wielu środowiskom w Izraelu podoba się ten układ, jednocześnie uważając, że krytycy padają ofiarą irańskiej dezinformacji na temat tego, co zostało ustalone.
- Ciekawe jest to, że irańskie media państwowe – czasem elementy twardogłowych – celują w krajową publiczność i próbują sprzedać porozumienie, a przy okazji, szczerze mówiąc, je fałszują. A potem pewne elementy media izraelskie to podchwytują - mówił.
Vance zapowiedział, że w ceremonii podpisania porozumienia w Szwajcarii, po stronie irańskiej udział wezmą przewodniczący parlamentu Mohammed Ghalibaf oraz szef MSZ Abbas Aragczi. Twierdził przy tym, że relacje Iranu z USA uległy całkowitej przemianie, ze względu na bezpośrednie rozmowy, jakie prowadziły obie strony.
- Widzisz ludzi, zarówno tych radykalnych, jak i tych bardziej poprawnych politycznie, którzy twierdzą, że ich relacje ze Stanami Zjednoczonymi przez ostatnie 47 lat były błędem, żeby zacząć od nowa. Oczywiście sprawdzimy, czy rzeczywiście tak myślą, ale jeśli są gotowi na zmianę, prezydent Stanów Zjednoczonych powiedział, że chcemy, aby byli krajem sukcesu - powiedział Vance.
Specjalny zapis w umowie USA-Iran
Tuż przed ogłoszeniem porozumienia z USA Iran dodał do niego klauzulę dotyczącą „opłat za usługi morskie” w cieśninie Ormuz - podał w poniedziałek portal Times of Israel, powołując się na irańskie media. Według nich oznacza to, że Waszyngton zgodził się na pobieranie przez Iran opłat od statków.
W ostatnich momentach negocjacji tekst wstępnego porozumienia został zmieniony, aby jasno i wyraźnie podkreślić kwestię irańsko-omańskiej zwierzchności nad cieśniną Ormuz – powiadomiła półoficjalna irańska agencja informacyjna Fars, powołując się na dobrze poinformowane źródło.
Zdaniem Fars „użycie terminu »usługi morskie« oznacza, że Stany Zjednoczone zaakceptowały, iż na rzecz Iranu uiszczane będą opłaty”.
Treść uzgodnionego wstępnego porozumieniu nie została dotąd opublikowana. Przekazana przez Fars informacja stoi w sprzeczności z wypowiedzią prezydenta USA Donalda Trumpa, który na swoim portalu Truth Social zapowiedział „bezpłatne otwarcie cieśniny Ormuz”.
Wcześniej media podawały sprzeczne informacje na temat zapisów porozumienia, a w piątek Trump oskarżył władze w Iranie o rozpowszechnianie fałszywych informacji na temat umowy. O irańskich decydentach powiedział, że „nie da się prowadzić (z nimi - PAP) uczciwych rozmów” oraz że „nie działają w dobrej wierze”.
Wstępne porozumienie ma zostać podpisane w piątek w Szwajcarii. Ma obowiązywać przez 60 dni; w tym czasie strony mają podjąć rozmowy na temat najtrudniejszych kwestii, m.in. irańskiego programu atomowego.
Iran zablokował ruch w Ormuz w pierwszych dniach wojny rozpoczętej 28 lutego amerykańsko-izraelskim atakiem. Przedtem przez cieśninę przepływała jedna piąta światowego eksportu ropy i skroplonego gazu ziemnego. Od wybuchu konfliktu irańskie władze wielokrotnie mówiły o przejęciu przez kraj kontroli nad Ormuzem oraz o pobieraniu opłat od statków chcących przepłynąć przez cieśninę.
Do Iranu należy północny brzeg cieśniny, południowy jest częścią Zjednoczonych Emiratów Arabskich oraz Omanu.(PAP)
osk/ kj/ os/ akl/ ppa/
