Papież odwiedzi Ziemię Ognia, tereny mafijnych wysypisk toksycznych odpadów
Papież Leon XIV złoży w sobotę wizytę w mieście Acerra na południu Włoch na terenie nazwanym Ziemią Ognia. To obszar działalności mafii, która przez lata zakopywała na nielegalnych wysypiskach toksyczne odpady. Proceder ten wywołuje pożary, jest przyczyną zanieczyszczenia środowiska i chrób nowotworowych.
Włoskie media podkreślają, że wizyta papieża na terenach między Neapolem a Casertą będzie wyrazem wsparcia dla mieszkańców ziemi, która „gdyby mogła mówić wykrzyczałaby, że już nie daje rady”. Są to słowa z pieśni napisanej przez miejscowego księdza, Mimmo Iervolino, która zostanie wykonana w obecności Leona XIV.
Dwa tygodnie po wizycie w Neapolu papież wróci na południe Włoch, tym razem na tereny, na których płoną toksyczne odpady, wywożone przez mafię na liczne nielegalne wysypiska i zakopywane w ziemi. W wyniku pożarów do środowiska dostaje się dioksyna i inne substancje, groźne dla zdrowia i ekosystemów.
Sformułowanie Ziemia Ognia po raz pierwszy zostało użyte w 2003 roku w raporcie na temat tzw. ekomafii, opracowanym przez włoską Ligę Ochrony Środowiska. Potem określenie to znalazło się w głośnej na całym świecie książce „Gomorra” Roberto Saviano o gangach mafii z regionu Kampania, kamorry.
Proceder nielegalnego wywozu i składowania toksycznych odpadów na tych terenach został udokumentowany przez policję w połowie lat 90. minionego wieku. Zgromadzony materiał dowodowy i rezultaty dochodzenia nie doprowadziły wtedy jednak do dalszych czynności. Dopiero w 2011 roku na wniosek prokuratora Alessandro Mility śledztwo zostało wznowione.
To wówczas na obszarze trzech milionów metrów kwadratowych znaleziono ogromne składy toksycznych odpadów.
W 2015 roku w gminie Calvi Risorta państwowa straż leśna odkryła teren nielegalnego zrzutu odpadów, uznany za największe w Europie podziemne toksyczne wysypisko. Prokuratura ustaliła również, że 200 tys. ton niebezpiecznych odpadów zostało nielegalnie zrzuconych do dawnego kamieniołomu tufu w miejscowości Maddaloni koło Caserty. Od początku wszystkie tropy prowadziły do camorry, zwłaszcza potężnego wówczas klanu Casalesi z miasta Casal di Principe.
Lokalne fabryki i inne zakłady, chcąc skrócić czas utylizacji odpadów i obniżyć koszty, decydowały się na ich nielegalny wywóz, a tym zajmowały się mafijne gangi. Ustalono, że firm zamieszanych w ten proceder było kilkaset. To, co działo się na terenach, nazwanych Ziemią Ognia uznano w jednym z artykułów opublikowanych w internecie za „największe masowe zatrucie, jakie kiedykolwiek miało miejsce w kraju zachodnim”.
Określenie Ziemia Ognia odnosi się do obszaru ponad tysiąca kilometrów kwadratowych, na którym znajduje się 57 gmin, zamieszkanych przez 2,5 mln osób.
Najpoważniejszą konsekwencją składowania odpadów i wybuchających tam pożarów, będących często wynikiem podpaleń, jest wzrost zachorowań na nowotwory, także wśród dzieci.
Badania z 2012 roku, dotyczące rejestru nowotworów dziecięcych w Kampanii wykazały znaczny wzrost liczby przypadków raka tarczycy. W analizach przeprowadzonych siedem lat później stwierdzono obecność metali ciężkich w organizmie mieszkańców tych rejonów chorych onkologicznie.
W 2025 roku Europejski Trybunał Praw Człowieka uznał, że Włochy naruszają prawo swoich obywateli do życia nie podejmując działań przeciwko nielegalnemu składowaniu odpadów przez mafię w Kampanii. Wyrok ten został uznany za przełomowy.
Skargę przeciwko państwu włoskiemu złożyło 41 mieszkańców z prowincji Caserta i Neapol oraz pięć organizacji regionalnych. Skarżący wskazywali na brak reakcji rządu wobec nielegalnego wyrzucania odpadów na Ziemi Ognia.
Trybunał podkreślił, że władze włoskie były świadome problemu od wielu lat, jednak nie podjęły skutecznych działań. Pomimo powołania siedmiu parlamentarnych komisji śledczych mających zbadać nieprawidłowości w gospodarowaniu odpadami, problem pozostał nierozwiązany i ignorowano zagrożenia związane z nielegalnym składowaniem odpadów.
Na mocy tego wyroku włoskiemu rządowi dano dwa lata na opracowanie kompleksowej strategii rozwiązania problemu.
Podczas swej wizyty w mieście Acerra i spotkania z mieszkańcami Ziemi Ognia papież wysłucha świadectw osób, zmagających się z nowotworami. Spotka się także z rodzinami, których bliscy zmarli na raka.
Z Rzymu Sylwia Wysocka(PAP)
sw/ san/ sma/
