Ponad 100 lat relacji Waszyngton-Windsor: od hot dogów z Jerzym VI po miliardowe inwestycje w czasach Karola III
Brytyjska monarchia od ponad 100 lat buduje stosunki z kolejnymi prezydentami USA. Historia pokazuje, że to nie tylko wystawne bankiety, ale też wzmocnienie sojuszy wojskowych i deklaracje inwestycji. W poniedziałek Karol III rozpoczyna wizytę w USA; w planach m.in. spotkanie z prezydentem Donaldem Trumpem.
Wizyty polityków u członków brytyjskiej rodziny królewskiej, to element ceremonialny, ale mają one także znaczenie geopolityczne.
Tak było w grudniu 1918 r., kiedy tuż po zakończeniu I wojny światowej, Woodrow Wilson, jako pierwszy urzędujący prezydent USA, udał się do Londynu, by spotkać się z królem Jerzym V i jego żoną, królową Marią. Tysiące Brytyjczyków, którzy zgromadzili się wzdłuż drogi do Pałacu Buckingham, witało amerykańskiego polityka. W kościele św. Marcina zabrzmiały dzwony, grała orkiestra, a nad głowami przelatywały samoloty w formacji przypominającej groty strzał. Był to początek transatlantyckich podróży, które miały wzmocnić przyjaźń między Stanami Zjednoczonymi i Wielką Brytanią.
Rewizyta odbyła się dopiero w czerwcu 1939 r. Wówczas syn króla Jerzego V — Jerzy VI, był pierwszym brytyjskim monarchą, który złożył oficjalną wizytę w USA. Wraz z żoną, królową Elżbietą, przepłynął Ocean Atlantycki, aby spotkać się z prezydentem Franklinem Delano Rooseveltem i pierwszą damą Eleanorą. Pośród oficjalnych wydarzeń, obie pary miały szansę na bardziej prywatne chwile, jak piknik z hot dogami w Hyde Parku w Nowym Jorku. Wizyta ta przypieczętowała sojusz wojenny, na kilka miesięcy przed rozpoczęciem II wojny światowej.
70-letnie panowanie królowej Elżbiety II obejmowało rządy 14 prezydentów USA. Monarchini spotkała się ze wszystkimi oprócz jednego — Lyndona B. Johnsona, mimo że okazją mógł być pogrzeb premiera Wielkiej Brytanii Winstona Churchilla w 1965 r. Prezydent nie przybył do Londynu na uroczystość, tłumacząc się chorobą.
Do historii przeszły spotkania Dwighta D. „Ike'a” Eisenhowera i Elżbiety II, po obu stronach Atlantyku. Podczas wizyty na zamku Balmoral w Szkocji w 1959 r. prezydent został przedstawiony młodemu księciu Karolowi, dziś królowi, jako „wujek Ike”. O zażyłości obu stron miał świadczyć fakt, że po wizycie królowa wysłała do Eisenhowera osobisty list, w którym zamieściła swój przepis na szkockie bułeczki zwane scones, które bardzo zasmakowały amerykańskiej głowie państwa.
John F. Kennedy był pierwszym prezydentem, którego królowa gościła w Londynie. Według zapisków spotkanie, do którego doszło w 1961 r. w pałacu Buckingham, nie wywołało dużego wrażenia na pierwszej damie Jacqueline Kennedy. Mimo tych napięć Elżbieta II prowadziła korespondencję z Kennedym aż do jego śmierci w zamachu w 1963 r.
Pocałunek, który wbrew protokołowi złożył prezydent Jimmy Carter na usta Elżbiety, Królowej Matki w maju 1977 r. padł cieniem na relacje brytyjsko-amerykańskie. - To jedyny mężczyzna, odkąd zmarł mój drogi mąż, który miał czelność pocałować mnie w usta. Cofnęłam się gwałtownie, lecz nie na tyle daleko – skomentowała monarchini.
Elżbieta II czuła się bardzo swobodnie w towarzystwie kolejnego amerykańskiego przywódcy Ronalda Reagana. Był on pierwszym prezydentem USA, który w 1982 r. spędził noc w zamku Windsor, wraz z żoną Nancy. Polityka i monarchinię połączyła miłość do koni. Podczas rewizyty Reaganowie gościli parę królewską na swoim ranczu del Cielo, niedaleko Santa Barbara. W 1989 r. królowa nadała Reaganowi honorowy tytuł szlachecki, co stanowiło swoisty symbol ich bliskiej relacji.
Bill Clinton i jego żona Hillary odwiedzili królową w latach 1994, 1995 i 2000. Według ujawnionych dokumentów rządowych prezydent odrzucił propozycję wypicia herbaty z królową podczas swojej wizyty w 1997 r. Zamiast tego wybrał pójście do restauracji na curry z ówczesnym brytyjskim premierem Tonym Blairem. Nieprzyjemna atmosfera towarzyszyła wizycie George W. Busha w Wielkiej Brytanii w 2003 r. Na placu Trafalgarskim w centrum Londynu doszło do demonstracji, podczas której obalono kukłę prezydenta USA. Był to symbol sprzeciwu wobec udziału wojsk amerykańskich w wojnie w Iraku.
W 2011 r. Barack Obama został trzecim prezydentem USA, który przemawiał w Izbie Gmin i Izbie Lordów podczas swojej prezydentury, po Clintonie w 1995 r. i Reaganie w 1982 r. Do historii przeszło też zdjęcie z nieoficjalnej części wizyty, kiedy to prezydent w Pałacu Kensington uścisnął dłoń małemu księciu Jerzemu, który w piżamie i szlafroku szykował się już do snu.
Prezydent Donald Trump przeszedł do historii USA jako pierwszy przywódca, który dwukrotnie był goszczony przez Pałac Buckingham. Pierwszy raz miało to miejsce w 2019 r. Sam Trump twierdzi, że Elżbieta II uważała go za „ulubionego prezydenta”, choć królowa zawsze starała się unikać sugestii o jego faworyzowaniu.
Druga wizyta odbyła się w dniach 16-18 września 2025 r. Wówczas to Trump i jego żona Melania byli goszczeni przez króla Karola III i królową Kamilę. Na cześć prezydenta USA wydany został uroczysty bankiet na zamku Windsor, w którym uczestniczyło ponad 160 gości, w tym potentat medialny Rupert Murdoch, szef MI6 Richard Moor, szefowie amerykańskich firm technologicznych oraz przedstawiciele władz obu państw.
Podczas tej wizyty ogłoszono amerykańskie inwestycje w Wielkiej Brytanii o wartości ponad 200 mld dol. Brytyjski szef rządu Keir Starmer podpisał także z Trumpem porozumienie dotyczące współpracy w dziedzinie nowych technologii, rozwoju sztucznej inteligencji i energii nuklearnej.
W poniedziałek rozpocznie się czterodniowa wizyta państwowa króla Karola III i królowej Kamili w Stanach Zjednoczonych, która obejmie Waszyngton, Nowy Jork i Wirginię. Podróż ma związek z przypadającą w tym roku 250. rocznicą podpisania Deklaracji Niepodległości. W planach wizyty podanych przez Pałac Buckingham znalazły się m.in. dwustronne spotkanie Karola III z prezydentem Trumpem.
Brytyjski monarcha wygłosi także przemówienie przed członkami amerykańskiego Kongresu. Będzie to drugie takie wydarzenie w historii brytyjskiej monarchii. Pierwszy raz miało to miejsce w 1991 r., kiedy to przemówienie na Kapitolu wygłosiła królowa Elżbieta II. Po tym wydarzeniu brytyjska para królewska weźmie udział w uroczystej kolacji państwowej w Białym Domu. Wizyta w USA zakończy się 30 kwietnia.
Marta Zabłocka (PAP)
mzb/ bst/ mhr/
