Wojna na Bliskim Wschodzie głównym tematem dezinformacji na świecie
Wojna prowadzona przez USA i Izrael przeciw Iranowi od czterech tygodni jest głównym tematem dezinformacji w Europie – wynika ze wstępnej oceny Europejskiego Obserwatorium Mediów Cyfrowych (EDMO). Analitycy odnotowali falę fałszywych treści generowanych przez sztuczną inteligencję.
W raporcie przedstawionym przez EDMO podkreślono, że dezinformacja na portalach społecznościowych pojawia się przede wszystkim na kontach proirańskich, ale także na proizraelskich i proamerykańskich. Jak zaznaczono, fałszywe treści zamieszczane na platformach sprzyjających Teheranowi są skierowane przede wszystkim do odbiorców spoza Iranu, gdyż od rozpoczęcia konfliktu w nocy z 27 na 28 lutego państwo to zostało objęte blokadą obejmującą nawet 97 proc. internetu.
- Sytuacja dotycząca konfliktu na Bliskim Wschodzie wygląda zupełnie inaczej w porównaniu z dezinformacją związaną z trwającą od 2022 r. wojną w Ukrainie – ocenił Marc Owen Jones, analityk mediów na Uniwersytecie Northwestern w Katarze, cytowany na łamach „The New York Times”.
"Prawdopodobnie widzimy teraz znacznie więcej treści związanych ze sztuczną inteligencją niż kiedykolwiek wcześniej".
O zasięgu tego zjawiska świadczy m.in. raport opublikowany 13 marca przez izraelską firmę Cyabra, zajmującą się wykrywaniem manipulacji cyfrowych, która zidentyfikowała skoordynowaną sieć dziesiątek tysięcy fałszywych kont na platformach społecznościowych. Z ustaleń tych wynika, że w pierwszych dwóch tygodniach konfliktu na Bliskim Wschodzie skala dezinformacji osiągnęła co najmniej 145 mln wyświetleń i ponad 10 milionów interakcji.
Analizując zdjęcia i filmy wygenerowane przez AI, można stwierdzić, że fałszywe materiały obejmują każdy aspekt walki, w tym przygotowania do wojny, ataki rakietowe i dronowe oraz zniszczenia wojenne.
Fałszywe proirańskie treści stworzone przy użyciu sztucznej inteligencji przedstawiały m.in. amerykańskich żołnierzy schwytanych przez siły irańskie, płonący budynek ambasady USA w Rijadzie w Arabii Saudyjskiej czy ruiny Tel Awiwu powstałe w wyniku ataków irańskich dronów.
Konta popierające politykę amerykańskiego prezydenta Donalda Trumpa udostępniały obrazy rzekomo przedstawiające pałac Chameneiego przed i po ataku rakietowym. Jak ustalono zdjęcie po ataku jest prawdziwe, lecz to przed atakiem przedstawia budynek Mauzoleum Ruhollaha Chomeiniego znajdujący się po drugiej stronie Teheranu.
Stacja BBC zauważyła, że nowym zjawiskiem jest pojawienie się w internecie obrazów satelitarnych generowanych przez AI. Jako przykład takiej manipulacji podano wideo prezentujące ataki dronów i rakiet z Iranu na kwaterę Piątej Floty Marynarki Wojennej Stanów Zjednoczonych w Bahrajnie, do czego miało dojść w pierwszym dniu konfliktu. Do stworzenia tego fałszywego nagrania wykorzystano prawdziwe zdjęcia satelitarne amerykańskiej bazy morskiej wykonane w lutym 2025 r., które są dostępne publicznie w sieci.
Miejsce dystrybucji dezinformacji o konflikcie na Bliskim Wschodzie
Dystrybucja fałszywych treści odbywa się przede wszystkim przez platformę X, jak również na portalach społecznościowych: Facebooku, Instagramie czy Telegramie.
Serwis BBC Verify potwierdził, że Grok, chatbot platformy X oparty na sztucznej inteligencji, wprowadzał w błąd użytkowników potwierdzając autentyczność filmów stworzonych przez AI. Jednym z takich przykładów było fałszywe nagarnie, obejrzane dziesiątki milionów razy, prezentujące rzekomy atak irańskich dronów na wieżowiec Burdż Chalifa w Dubaju.
W odpowiedzi na lawinę deepfake'ów, szef działu produktów w X Nikita Bier zapowiedział 3 marca, że użytkownicy publikujący filmy dotyczące konfliktów zbrojnych tworzone przy udziale AI bez informowania o tym, zostaną pozbawienie zysków przez 90 dni. Cytowany przez AFP Joe Bodnar, analityk z brytyjskiego Instytutu Dialogu Strategicznego (IDS) zauważył, że nawet takie rozwiązanie prawdopodobnie nie rozwiąże tego problemu.
EDMO podała, że niektóre fałszywe treści są udostępniane nie dlatego, aby wspierać jedną lub drugą stronę konfliktów, lecz ich celem jest czerpanie finansowych zysków z publikacji na platformach społecznościowych. Takie działania związane są z brutalnymi i polaryzującymi filmami i obrazami, które odwołują się do emocji, łatwo stają się viralami i są promowane przez algorytmy. Dotyczy to także treści dotyczących osób publicznych budzących wśród opinii publicznej skrajne emocji m.in. prezydenta USA Donalda Trumpa, premiera Izraela Benjamina Netanjahu czy byłego najwyższego przywódcy Iranu ajatollaha Alego Chameneiego, który zginął w ataku przeprowadzonym przez siły USA i Izraela.
Wojna na Bliskim Wschodzie rozpoczęła się 28 lutego od nalotów Izraela i USA na Iran, który odpowiedział atakami zarówno na Izrael, jak i na arabskie państwa regionu Zatoki Perskiej, w tym położone tam amerykańskie bazy wojskowe i obiekty cywilne: lotniska i instalacje petrochemiczne. Zablokował również swobodną żeglugę przez Cieśninę Ormuz, wstrzymując tym samym eksport ropy z Bliskiego Wschodu. (PAP)
mzb/ bst/ amac/ grg/
