Serhij Żadan przyjedzie do Polski. Odwiedzi Teatr im. Jaracza w Łodzi

Spotkanie z Serhijem Żadanem to jedno z wydarzeń towarzyszących premierze „Internatu” w Teatrze Jaracza w Łodzi. Sceniczna adaptacja powieści ukraińskiego pisarza w reżyserii Pawła Łysaka będzie pokazana po raz pierwszy 21 lutego. Autor „Internatu” spotka się z publicznością dzień po premierze.

Serhij Żadan. Fot. PAP/Marian Zubrzycki

Serhij Żadan jest poetą, prozaikiem, muzykiem i tłumaczem. Po polsku ukazały się dotychczas jego tomiki wierszy: „Historia kultury początku stulecia”, „Drohobycz”, „Etiopia” i „Antena” oraz siedem powieści: poza „Internatem” m.in. „Big Mac”, „Anarchy in the UKR”, „W mieście wojna”, a ostatnio zbiór opowiadań „Arabeski”. Pisarz od początku pełnoskalowej inwazji Rosji działa jako wolontariusz i służy w szeregach Sił Zbrojnych Ukrainy, broniąc rodzinnego Charkowa.

Wydany w 2017 r. „Internat” to studium wojny widzianej oczami cywilów. Bohaterowie nie mają dokąd uciec, a nawet gdyby mieli, to pociągi zaanektowało wojsko, a dworce ostrzeliwane są w pierwszej kolejności. Nie mają wyjścia - muszą przeczekać, aż front się przesunie, a do tego czasu są zdani sami na siebie.

Główny bohater powieści, Pasza, w czasach pokoju nauczyciel języka ukraińskiego, postanawia się wyprawić do pobliskiego miasta, aby zabrać z internatu do domu siostrzeńca. Droga tam i z powrotem zajmuje im trzy dni. Idą przez znane sobie ulice i zaułki, które jednak trudno im rozpoznać - wiele budynków to ruiny. Nie wiadomo, która droga jest bezpieczna, w każdej chwili można się dostać pod ostrzał. Groźne są zupełnie puste ulice i place - być może ludzie uciekli z nich przed zagrożeniem, ale niebezpiecznie też zbliżać się do osób, o których niczego nie wiesz. Po okolicy wałęsają się sfory agresywnych z głodu, zdziczałych psów.

W eseju „Jak pisałem »Internat«” opublikowanym w 2019 r. w magazynie „Książki” Żadan wyjaśniał, że pierwsze strony „Internatu” powstały latem 2014 roku. Rzeczywistość wojny „do niczego niepodobną” pisarz poznawał podczas wolontariackich wypraw do Donbasu, gdzie razem z przyjaciółmi występował z koncertami i niósł pomoc wojskowym oraz cywilom.

Pisał też, jak wielką niesprawiedliwością jest to, że nawet przy mnogości publikowanych w mediach informacji i relacji tak naprawdę nie słyszymy głosów świadków i zakładników wojny.

To być może właśnie najważniejsze (i być może najtrudniejsze) świadectwo wojny – ta prywatność, subiektywność, osobistość. O wojnie bardzo szybko zaczyna się mówić liczbami – liczba poległych, liczba rannych, liczba przesiedlonych. Za tym wszystkim nie ma twarzy, czyli nie ma z kim rozmawiać, nie można nikogo usłyszeć. Wojna rozmywa głosy, pozbawia imion – zatem pozbawia pamięc

Serhij Żadan

Z kolei w rozmowie z PAP, związanej z wydaniem w ubiegłym roku jego najnowszego zbioru miniatur „Arabeski”, Żadan zaznaczył, że nigdy nie traktował wojny jako materiału literackiego; jego zdaniem byłoby to nieetyczne.

Więcej

Serhij Żadan, Fot. PAP/Wojtek Jargiło

Serhij Żadan dla PAP: dziś wszyscy jesteśmy jednym organizmem, jedną maszyną, która próbuje stawić opór rosyjskim najeźdźcom [WYWIAD WIDEO]

„Uważam jednak, że powinno się o wojnie pisać po to, byśmy nie zapomnieli, co się stało. To ważne świadectwo także teraz, można to uznać za część polityki, specyficzną dyplomację, bo opowiadamy o wojnie i w ten sposób usiłujemy się obronić. Nie da się jednak ukryć, że te postacie, obrazy, fabuły... Nie dałoby się tego po prostu wymyślić. Mścisław Czernow, zdobywca Oscara za film dokumentalny »20 dni w Mariupolu«, odbierając nagrodę, powiedział, że wolałby jej nie otrzymać, bo to film, który świadczy o rzeczach okropnych. Ten film jednak powstać musiał, by być świadectwem. Lepiej by było, jakby tej literatury też nie było. Ale te rzeczy się dzieją naprawdę i trzeba je rejestrować, zapisywać” - wyjaśniał w wywiadzie.

W łódzkim Teatrze Jaracza premierę „Internatu” w reżyserii dyrektora tej sceny Pawła Łysaka będzie można obejrzeć 21 lutego. Za adaptację i dramaturgię spektaklu odpowiadają: Paweł Sztarbowski i Łukasz Chotkowski. W roli Paszy wystąpi Sambor Czarnota, Małego zagra gościnnie Kacper Męcka. Na Scenie Kameralnej wystąpią także: Ewa Audykowska-Wiśniewska, Agnieszka Skrzypczak, Mateusz Czwartosz, Krzysztof Wach i Andrzej Wichrowski.

Więcej

W czerwcu b.r. Żadan poinformował, że podjął służbę wojskową w szeregach Gwardii Narodowej Ukrainy. Fot. Facebook/Сергій Жадан [офіційна сторінка]

Słynny pisarz służy w Gwardii Narodowej Ukrainy. Serhij Żadan opowiada nam o swojej pracy w wojsku

Następnego dnia, 22 lutego o godz. 17, odbędzie się spotkanie z Serhijem Żadanem. W ramach teatralnego cyklu „Rozmowy na czas chaosu” pisarz odpowie na pytania o sens snucia opowieści o świecie w czasie przemocy, o literaturę jako formę oporu i o człowieka rzuconego w samo jądro wojny. Rozmowę poprowadzi Paweł Sztarbowski, kierownik literacki Teatru Jaracza.

Jeszcze przed premierowym spektaklem, 15 lutego, w Jaraczu odbędzie się spotkanie w Męskim Kręgu. To warsztaty dla mężczyzn, którzy chcą budować lepsze relacje rodzinne, partnerskie i przyjacielskie. Poprowadzi je Miłosz Oksiak, moderator Męskich Kręgów i lider Spaceru Męskiego w Łodzi.

Z kolei 24 lutego o godz. 17 będzie można wziąć udział w warsztatach Instytutu Spraw Obywatelskich „Migracje, granice, lęk. Jak reagujemy na świat w kryzysie”. Będzie to próba poszukania odpowiedzi na pytania dotyczące wojny, migracji i globalnego poczucia zagrożenia. Uczestnicy porozmawiają o migracjach nie tylko jako o zjawisku geopolitycznym, ale także jako o doświadczeniu ruchu, zmiany i utraty stabilności. (PAP)

agm/ miś/ kgr/