Budynki, sieć, miasto… Samorządy projektują przyszłość ciepłownictwa
Skuteczna transformacja ciepłownictwa nie zależy wyłącznie od wyboru nowych technologii i modernizacji źródeł ciepła. Wymaga powiązania rozwoju ciepłownictwa z polityką mieszkaniową, planowaniem przestrzennym oraz lokalną gospodarką.
Przeobrażenie polskiego ciepłownictwa systemowego wymaga perspektywy znacznie szerszej niż zmiana parametrów w źródle ciepła. Dzisiejsze systemy ciepłownicze, zaopatrujące w ciepło 15 milionów Polaków, stają się złożonymi organizmami, reagującymi na podaż energii z różnych źródeł, wahania temperatur zewnętrznych czy zachowania odbiorców.
Jak projektować elastyczne systemy ciepłownicze nowej generacji, odporne na zmieniające się uwarunkowania technologiczne i rynkowe, w podcaście „W zasięgu ciepła” opowiada prezydent Ciechanowa i wiceprezes Związku Miast Polskich (ZMP), Krzysztof Kosiński.
Integracja miejskich sektorów
Kluczowym elementem zrównoważonego planowania jest rachunek ekonomiczny. Jak zaznacza wiceprezes Związku Miast Polskich, w obszarach o dużej gęstości zabudowy sieć ciepłownicza powinna stanowić kręgosłup lokalnego układu. Jej rozbudowa jest tam priorytetem. Z kolei na obrzeżach miast czy w zabudowie mocno rozproszonej optymalnym ruchem jest np. projektowanie wysp ciepłowniczych opartych na dużych pompach ciepła i lokalnych magazynach ciepła.
W Ciechanowie rozwój infrastruktury ciepłowniczej jest integralnym elementem planowania przestrzennego. Przy decyzjach dotyczących zabudowy wielorodzinnej czy samorządowych obiektów użyteczności publicznej analizuje się możliwości przyłączenia do miejskiej infrastruktury ciepłowniczej. W 2025 roku miejska elektrociepłownia rozpoczęła m.in. cyfryzację sieci, a miasto rozwija nowe źródła oparte na odnawialnej energii i modernizuje infrastrukturę.
Źródło ciepła, sieć i budynek - naczynia połączone
Największe wyzwanie polega na umiejętnym łączeniu produkcji ciepła z ograniczaniem strat w budynkach.
„Najpierw należy wykorzystać istniejącą infrastrukturę. Potem zmniejszyć zapotrzebowanie budynku na energię, czyli przeprowadzić termomodernizację. I wtedy dostosować system ciepłowniczy do nowych potrzeb” - stwierdza prezydent Ciechanowa.
Priorytety: bezpieczeństwo dostaw i bezawaryjność sieci
Nowoczesna ewolucja ciepłownictwa systemowego to przejście od dominacji jednego źródła ciepła i jednego nośnika energii w stronę integracji z innymi sektorami energetycznymi. Sieć ciepłownicza ma być jak gąbka pochłaniająca każdą formę stabilnej energii powstającą w mieście - czerpać ciepło odpadowe z serwerowni i procesów technologicznych, odzyskiwać je ze ścieków za pomocą pomp ciepła, włączać ciepło z kotłów elektrycznych pracujących w momentach szczytowej i taniej podaży energii elektrycznej z OZE. Tak zaprojektowany system ciepłowniczy jest znacznie bardziej elastyczny operacyjnie. W razie awarii jednego ze źródeł produkcję przejmują pozostałe elementy infrastruktury.
„Bezpieczeństwo budujemy poprzez dywersyfikację źródeł, modernizację sieci, magazynowanie ciepła, integrację ciepłownictwa z elektroenergetyką” - mówi prezydent Kosiński.
Nie ma jednego modelu transformacji
Doświadczenia polskich miast pokazują, że możliwości rozwoju systemów i sieci ciepłowniczych są zróżnicowane. Z jednej strony zapotrzebowanie na ciepło może spadać m.in. w wyniku poprawy efektywności energetycznej budynków, z drugiej - rosnąć wraz z przyłączaniem do sieci kolejnych odbiorców. Odpowiednie bilansowanie tych zmian ma znaczenie dla efektywnego wykorzystania infrastruktury ciepłowniczej i bezpieczeństwa dostaw ciepła.
Dlatego - zdaniem Kosińskiego - nie istnieje jeden uniwersalny model transformacji ciepłownictwa.
„Każdy samorząd powinien budować rozwiązania odpowiednie do lokalnych warunków, ale warto znacznie szerzej wymieniać się doświadczeniami, dobrymi praktykami” - podsumowuje wiceprezes Związku Miast Polskich.
Więcej informacji o transformacji ciepłownictwa systemowego, raporty i opracowania dla samorządów i zarządców można znaleźć na stronie kampanii edukacyjnej „W zasięgu ciepła” prowadzonej przez Izbę Gospodarczą Ciepłownictwo Polskie i dostawców ciepła systemowego.
