PKG26: local content nie jest inicjatywą, która ma zabić ideę wolnego handlu
Local content ma być promocją konkurencyjności polskich firm, a nie działaniem dyskryminującym, sprzecznym z regułami gry, naruszającym zasady wolnego rynku. Unia Europejska powinna z kolei postawić na deregulację, ponieważ traci atrakcyjność inwestycyjną wobec świata - przekonywali uczestnicy Polskiego Kongresu Gospodarczego (PKG), który odbył się w Warszawie.
Realizacja projektów jądrowych oraz rozbudowa infrastruktury krytycznej stają się ostatecznym testem dla wydolności polskich łańcuchów dostaw. Systemowe rozwiązania prawne gwarantujące krajowym firmom status kluczowych podwykonawców są niezbędne do zatrzymania wartości dodanej wewnątrz gospodarki.
Kamil Sobolewski, główny ekonomista Pracodawców RP, zwrócił uwagę, że pieniądze, które są przeznaczone na import, to środki stracone z punktu widzenia gospodarki. „10 miliardów złotych wydanych na import zapewnia nam tylko to, co kupimy za tę kwotę, ale nie zapewnia w zasadzie nic więcej” - stwierdził. W jego opinii, kiedy ten sam zakup tego samego towaru czy usługi zostanie zrealizowany w kraju, to dostaniemy z niego: podatki korporacyjne, płace pracowników, składki i podatki od tych płac, a one z kolei będą napędzać dalsze zakupy, rozwój gospodarczy i zwiększą PKB.
„A zatem deficyt, kiedy realizujemy wydatek importowy, rośnie o 10 miliardów złotych, ale kiedy realizujemy ten wydatek w kraju, on rośnie tylko o 6 miliardów złotych, a dodatkowo rozwadnia się w dużo większym PKB” - przekonywał główny ekonomista Pracodawców RP.
Według eksperta skoro wydajemy ogromne pieniądze na inwestycje infrastrukturalne, to dobrze byłoby je wydawać w kraju.
„Local content jest jednym z priorytetów rządu. W przygotowanym kodeksie dobrych praktyk w tym zakresie, chcemy zwrócić uwagę, że nie najniższa cena ma być głównym kryterium wyboru, ale najkorzystniejsza oferta - wskazała Eliza Zeidler, sekretarz stanu w Ministerstwie Aktywów Państwowych. - Nie możemy wprost powiedzieć, że jak coś jest polskie, to jest lepsze, ale możemy, wzorem np. Francuzów, sprytnie stosować m.in. wielkość śladu węglowego niezbędnego do wytworzenia produktu i jego transportu” - dodała.
Agencja Rozwoju Przemysłu (ARP) została wskazana przez Ministra Aktywów Państwowych jako koordynator procesu prac nad projektem local content. ARP zweryfikowała kilka legislacji europejskich, sprawdzając, jak te państwa stosują założenia wspierania swoich podmiotów w realizacji dużych strategicznych projektów, jednocześnie respektując założenia i regulacje Unii Europejskiej.
„Kraje realizują wsparcie zgodnie z wytycznymi unijnymi, po drugie nie mają na sztywno wprowadzanej w swojej legislacji obligatoryjności włączania swoich podmiotów w łańcuchy. Robią to w sposób sprytny, skuteczny i uznaliśmy, że tak naprawdę to narodowy sposób myślenia powoduje to, że wydatkując środki publiczne oni w pierwszej kolejności myślą o swoich lokalnych podmiotach” - zauważyła Ilona Deręgowska, wiceprezes zarządu ARP.
Według ekspertów do pobudzenia inwestycji konieczne są długoterminowe plany i ogłaszanie zamówień z dużym wyprzedzeniem, które jest niezbędne do znalezienia finasowania.
Jakub Jaworowski, członek zarządu Banku Gospodarstwa Krajowego, potwierdził, że zawarty kontrakt znacznie podwyższa uzyskanie finansowania
„Staramy się przychylniej patrzeć na polskie firmy bez historii i doświadczenia w dostawie komponentów np. elektrowni atomowej, bo ich po prostu mieć nie mogą. Wspieramy je, przykładowo finansując uzyskanie certyfikatów niezbędnych do przystąpienia do przetargu” - zapewniał Jakub Jaworowski.
Nieliczne firmy realizują swoje zlecenie samodzielnie. Zwykle potrzebny jest cały łańcuch poddostawców.
„Nasz raport pokazuje deficyt zaufania i kapitału społecznego wśród polskich przedsiębiorców. Oszacowaliśmy, że w 2025 roku z powodu transakcji, które nie doszły do skutku - nie dlatego, że były nieopłacalne, ale z braku zaufania do kontrahenta - polscy przedsiębiorcy stracili blisko 974 mld zł, co odpowiada 26,8 proc. PKB" - poinformował Adam Łącki, prezes Zarządu Krajowego Rejestru Długów Biura Informacji Gospodarczej
Witold Literacki, wiceprezes zarządu ds. korporacyjnych ORLEN, zapowiedział działania koncernu mające doprowadzić m.in. do wzrostu zaufania przedsiębiorców do największych graczy rynkowych.
„Staramy się kreować to, co z naszego doświadczenia pomoże tym, którzy w przetargach wystartują. Przede wszystkim są organizowane spotkania z dostawcami dotyczące zakupów inwestycyjnych przez ORLEN i informacji, czego oczekujemy i co preferujemy” - mówił Witold Literacki.
Zdaniem ekspertów, żeby realizować zasady local content, niezbędne są przede wszystkim długoterminowe plany inwestycyjne, które rząd musi przeanalizować i przygotować w różnych sektorach długoterminowy plan zamówień i projektów inwestycyjnych. Świadomość realizacji projektu za pięć lat w określonej kwocie od razu daje impuls do rynku, że będą potrzebne zamówienia wokół tego projektu i dyscyplina związana z harmonogramem tych projektów.
O szerszym problemie konkurencyjności Unii Europejskiej mówił z kolei podczas Kongresu Can Kuterdem, prezes zarządu Philip Morris Polska. „Gdy spojrzeć na Europę z dystansu, w oczy rzuca się przede wszystkim nadmiar regulacji i biurokracji - przekonywał Can Kuterdem. - Europa na tym traci. Wystarczy porównać machinę regulacyjną w Brukseli z tym, co dzieje się w Pekinie czy Waszyngtonie. Liczba nowych regulacji w Europie jest wielokrotnością tego, co dzieje się gdzie indziej” - dodał.
„Polska jest jednym z największych beneficjentów wspólnego rynku w Europie i na pewno local content nie jest inicjatywą, która ma zabić ideę wolnego handlu. To ma być promocja konkurencyjności polskich firm, to ma być działanie pozytywne dla polskich firm, a nie działanie dyskryminacyjne sprzeczne z regułami gry. Zachowujemy transparentność, zasady konkurencyjności” - podsumował Kamil Sobolewski, główny ekonomista Pracodawców RP.
