Środki na odbudowę Ukrainy mogą ominąć miasta i regiony - ostrzega sojusz lokalnych liderów
Gdańsk/Bruksela(European Newsroom) - Ukraińskie miasta i regiony mogą zostać pominięte przy podejmowaniu decyzji o wykorzystaniu miliardów przeznaczonych na odbudowę, jeśli nie otrzymają silnej pozycji w planowaniu, zarządzaniu i wdrażaniu wsparcia na odbudowę - ostrzegł we wspólnym oświadczeniu Europejski Sojusz Miast i Regionów na rzecz Odbudowy Ukrainy.
Podczas spotkania na marginesie Konferencji na rzecz Odbudowy Ukrainy (Ukraine Recovery Conference, URC) 2026 w Gdańsku sojusz wezwał do wprowadzenia w narzędziach planowania donatorów tzw. „wskaźnika lokalizacji” oraz do wydzielenia środków finansowych z bezpośrednim dostępem dla władz lokalnych.
Antje Grotheer, przewodnicząca parlamentu kraju związkowego Brema w Niemczech oraz przewodnicząca Grupy Roboczej ds. Ukrainy Europejskiego Komitetu Regionów (KR), argumentowała, że władze lokalne i regionalne powinny mieć większy wpływ na rozmowy z donatorami oraz planowanie odbudowy. Podkreśliła, że reformy decentralizacyjne Ukrainy miały kluczowe znaczenie dla utrzymania odporności państwa podczas wojny.
„Dostrzegamy rosnącą potrzebę silniejszej koordynacji wsparcia kierowanego do gmin i regionów” - powiedziała Grotheer.
Ołeksij Riabykin, wiceminister ds. odbudowy oraz minister rozwoju gmin i terytoriów Ukrainy, powiedział, że jego kraj przechodzi już od odbudowy kryzysowej do budowania odpornych wspólnot. Jak dodał, doświadczenia zdobyte przez ukraińskie miasta, miasteczka i wsie podczas wojny mogą pomóc we wzmacnianiu odporności w całej Europie.
We wspólnym oświadczeniu opublikowanym w środę podkreślono, że ponad 70 proc. prawa UE jest wdrażane na szczeblu lokalnym, podczas gdy większość środków na odbudowę Ukrainy nadal przechodzi przez rządy centralne, przez co samorządy muszą rywalizować o pozostałe fundusze. Podczas URC 2026 w Gdańsku KR oraz partnerzy sojuszu domagali się systemowego rozwiązania tego problemu.
Sojusz zachęcił również ukraińskie regiony do korzystania z istniejących programów i platform UE. Podkreślił też wkład sąsiednich państw UE zarówno w wysiłek militarny Ukrainy, jak i w jej odbudowę, wskazując, że powinny one otrzymać ukierunkowane wsparcie.
Państwa członkowskie UE graniczące z Ukrainą to Polska, Słowacja, Węgry i Rumunia.
Sojusz zrzeszający lokalne i regionalne władze z UE i Ukrainy powstał w czerwcu 2022 r., po rozpoczęciu przez Rosję pełnoskalowej inwazji na Ukrainę, a jego współzałożycielem jest KR, organ doradczy UE. Celem sojuszu jest koordynacja skutecznej odbudowy Ukrainy z udziałem władz lokalnych i regionalnych, zamiast centralizowania wdrażania środków na poziomie państwa.
Konferencja na rzecz Odbudowy Ukrainy (URC) również zaczęła być organizowana po pełnoskalowej inwazji Rosji, jako kontynuacja dorocznej Ukraine Reform Conference, powołanej w 2017 r. przez zwolenników Ukrainy, w tym Unię Europejską.
URC 2026 odbywa się w dniach 25-26 czerwca i koncentruje się na sektorach najbardziej dotkniętych rosyjskimi atakami, takich jak energetyka, infrastruktura krytyczna i logistyka. Przygotowania do konferencji przyćmił narastający spór między Warszawą a Kijowem. Prezydent Ukrainy Wołodymyr Zełenski nadał jednej z jednostek wojskowych nazwę nawiązującą do ukraińskich bojowników podziemia z czasów II wojny światowej, którym przypisuje się również odpowiedzialność za masakry dziesiątek tysięcy Polaków i Żydów na terenach dzisiejszej zachodniej Ukrainy. W odpowiedzi prezydent Polski Karol Nawrocki odebrał Zełenskiemu wysokie polskie odznaczenie państwowe.
Materiał został przygotowany przez European Newsroom (enr) we współpracy z Europejskim Komitetem Regionów (KR). Odpowiedzialność redakcyjną ponosi enr.
