Od rybackiej wioski do metropolii. Sto lat temu Gdyni nadano prawa miejskie
100 lat temu - 10 lutego 1926 roku - decyzją Rady Ministrów nadano Gdyni prawa miejskie. Formalny akt zapoczątkował bezprecedensowy proces inwestycyjny, w wyniku którego na wybrzeżu powstało nowoczesne, modernistyczne miasto.
Choć pierwsza pisemna wzmianka o Gdyni – wówczas wsi Gdina – pochodzi z 1253 roku, znaczenie miejscowości zmieniło się diametralnie dopiero po 1918 roku.
Dla odrodzonej Polski budowa własnego, nowoczesnego zaplecza morskiego stała się priorytetem gospodarczym i militarnym. Kluczowy moment nastąpił w 1920 roku, kiedy inż. Tadeusz Wenda wskazał Gdynię jako optymalną lokalizację dla przyszłego portu.
Wenda argumentował, że Gdynia posiada unikalne warunki naturalne: jest osłonięta Półwyspem Helskim, a gwałtownie obniżające się dno morskie oraz niskie wybrzeże znacząco ułatwiają prace hydrotechniczne. Te argumenty przekonały decydentów – 23 września 1922 roku Sejm przyjął ustawę o budowie portu, co nadało inwestycji rangę państwową.
Projekt zyskał potężny impuls dzięki zaangażowaniu inż. Eugeniusza Kwiatkowskiego, pełniącego w okresie międzywojennym m.in. funkcje ministra przemysłu i handlu oraz wicepremiera.
Polskie wybrzeże
Kwiatkowski podkreślał, że „Polska bez własnego wybrzeża morskiego i bez własnej floty nie będzie nigdy ani zjednoczona, ani niepodległa, ani samodzielna gospodarczo i politycznie, ani szanowana w wielkiej rodzinie państw i narodów, ani zdolna do zabezpieczenia warunków bytu, pracy postępu i dobrobytu swym obywatelom”.
Pierwsze efekty prac inżynieryjnych pojawiły się już wiosną 1923 roku, wraz z otwarciem tymczasowego portu wojennego i przystani rybackiej.
Trzy lata później, 10 lutego 1926 roku, zapadła kluczowa decyzja administracyjna o nadaniu Gdyni praw miejskich. Data ta, zbieżna z szóstą rocznicą symbolicznych zaślubin Polski z morzem, usankcjonowała status dynamicznie rosnącego ośrodka.
Intensywny rozwój
W latach 30. XX wieku miasto wkroczyło w okres najintensywniejszego rozwoju. Równolegle powstawały kluczowe instytucje, w tym Państwowa Szkoła Morska, oraz przemysł stoczniowy. Wyjątkowe tempo wzrostu potwierdziły dane demograficzne: w 1936 roku, zaledwie dekadę po uzyskaniu praw miejskich, liczba mieszkańców Gdyni przekroczyła 100 tysięcy osób, przyciągając specjalistów i robotników z całego kraju.
Współczesna Gdynia to blisko ćwierćmilionowa metropolia, będąca kluczowym ośrodkiem portowym, akademickim i kulturalnym. Miasto, kojarzone z unikatową architekturą modernistyczną oraz prestiżowymi festiwalami, wciąż buduje swoją tożsamość w oparciu o silny związek z gospodarką morską.
Rok Miasta Gdyni
Doceniając historyczne i strategiczne znaczenie ośrodka, Senat Rzeczypospolitej Polskiej ogłosił rok 2026 Rokiem Miasta Gdyni. W podjętej uchwale senatorowie podkreślili szczególną rolę miasta w rozwoju gospodarczym kraju oraz późniejszych przemianach ustrojowych. (PAP)
dsok/ aszw/ know/
