Centrum Dziewięciu z Wujka obchodzi 45. rocznicę pacyfikacji kopalni
Całoroczny program 45. rocznicy pacyfikacji kopalni Wujek przygotowało Śląskie Centrum Wolności i Solidarności im. Dziewięciu Górników z Wujka (ŚCWiS). Jedną z jego osi będzie spektakl „Przesłuchanie”, adaptacja filmu Ryszarda Bugajskiego.
W tym roku w grudniu przypada 45. rocznica pacyfikacji katowickiej kopalni Wujek, wobec czego w regionie ustanowiono Rok Dziewięciu Górników z Wujka. Część obchodów przygotowało ŚCWiS, noszące też od kilku miesięcy równoległą skrótową nazwę Centrum Dziewięciu z Wujka.
Jak mówił na czwartkowej konferencji prasowej dyrektor ŚCWiS Robert Ciupa, powtarzającym się elementem obchodów ma być sceniczna adaptacja filmu Ryszarda Bugajskiego „Przesłuchanie”. Została ona przygotowana przez artystów Teatru Śląskiego w przestrzeni wystawy ŚCWiS, przy wsparciu środków Krajowego Planu Odbudowy. Spektakl w reżyserii Michała Piotrowskiego miał premierę 23 lutego. Jego najbliższa prezentacja będzie odbędzie się w poniedziałek 23 marca w siedzibie instytucji. - To jest bardzo dobrze zrobiony spektakl. Chcemy, żeby zaczął podróżować po Śląsku i po Polsce - wskazał dyrektor.
- To jest spektakl o tym, o czym my często opowiadamy, czyli o walce z totalitaryzmem, ale tak naprawdę o godności człowieka, gdzie ta godność jest złamana - uściślił Ciupa, zapowiadając starania, aby adaptacja „Przesłuchania” zaistniała w przestrzeni ogólnopolskiej.
Poza region wyjdzie też upamiętnienie rocznicy. ŚCWiS będzie we wszystkich miejscach, z których pochodzili zabici górnicy. Poza województwem śląskim są to: Rostarzewo, Zaleszany, Koszalin, Tarnogród i Niedośpielin.
„Tam zawsze pamiętają”
- Będziemy tam, gdzie odbywają się uroczystości organizowane lokalnie. Tam się oczekuje, że ktoś ze Śląska się pojawi. Ktoś, to nie znaczy dyrektor, lecz górnicy, sztandar. Tam zawsze pamiętają. W Zaleszanach na cmentarzu przy pomniku przez cały rok wiszą flagi górnicze - obrazował dyrektor.
- A gdy tam przyjeżdżam, od razu witają: Szczęść Boże - mówił Ciupa, nawiązując do górniczego pozdrowienia. Jego zdaniem jednym z działań propagujących dziedzictwo regionu, mogłaby być szeroka promocja tego powitania. Wdrażaną już natomiast inicjatywą tożsamościową jest związane z datą 16 grudnia działanie: zatrzymać miasto.
Jej pierwsza część dotyczy ul. Mikołowskiej, gdzie od paru lat tego dnia organizowany jest bieg dla dzieci i młodzieży. Druga część w tym roku ma zaistnieć w centrum Katowic: choć nie ma jeszcze dokładnego planu, ma się on opierać na elementach inscenizacji historycznej.
Z innych najbliższych przedsięwzięć związanych z Rokiem Dziewięciu z Wujka na 20 marca zaplanowano prezentację wystawy ŚCWiS „Kopalnia strajkuje…” w polskiej szkole przy Ambasadzie RP w Wiedniu, a na 18 kwietnia - finał X Festiwalu Piosenki „O Wolności” w Radiu Katowice.
Specjalny program zwiedzania
Na Noc Muzeów 16 maja placówka przygotowuje specjalny program zwiedzania, wydarzeń artystycznych i spotkań towarzyszących. 25 maja w jej siedzibie ma się natomiast odbyć Zjazd Europejskiej Platformy Pamięci i Sumienia: instytucji zajmujących się badaniem i upamiętnianiem doświadczenia totalitaryzmów.
3 czerwca odbędzie się Konkurs Recytatorski im. Jacka Kaczmarskiego, 4–7 czerwca ŚCWiŚ będzie uczestniczyło w Festiwalu Granatowe Góry, a 15 czerwca zorganizowany zostanie młodzieżowy Turniej Piłkarski im. Dziewięciu z Wujka. ŚCWiŚ przygotuje również materiały edukacyjne dla szkół dotyczące historii stanu wojennego (i konferencję dla nauczycieli) czy grę edukacyjną dla młodzieży na temat grudnia 1981 r.
Na październik planowana jest akcja wysyłania pocztówek do rodzin poległych górników i uczestników strajku - w geście pamięci oraz wdzięczności. 11 listopada odbędzie się tradycyjny uliczny Bieg Niepodległości im. Dziewięciu z Wujka.
Grudzień to m.in. wystawa w Muzeum Górnośląskim prac artystycznych inspirowanych historią Wujka, koncert symfoniczny III Symfonia Pamięci czy akcja „Ciche przerwy w szkołach” - przypominająca młodzieży o pacyfikacji Wujka.
W grudniu też - według wstępnych uzgodnień - ma zostać wyemitowana srebrna moneta kolekcjonerska Narodowego Banku Polskiego upamiętniająca 45. rocznicę wprowadzenia stanu wojennego. 16 grudnia odbędą się centralne uroczystości rocznicowe przy Pomniku-Krzyżu oraz w ŚCWiS.
Uchwałę ws. ustanowienia Roku Dziewięciu Górników z Wujka przyjął Sejmik Województwa Śląskiego na sesji 15 grudnia ub. roku, w przeddzień 44. rocznicy pacyfikacji strajku w kopalni.
Śląskie Centrum Wolności i Solidarności to instytucja kultury współprowadzona przez samorządy woj. śląskiego i Katowic. Działa w budynkach kopalni Wujek w Katowicach.
Szczególne znaczenie dla historii
Kopalnia Wujek ma szczególne znaczenie dla historii Katowic i Polski. Górnicy, którzy strajkowali przeciwko wprowadzeniu stanu wojennego w 1981 r., zostali spacyfikowani 16 grudnia; dziewięciu z nich zginęło: Józef Czekalski, Józef Krzysztof Giza, Joachim Gnida, Ryszard Gzik, Bogusław Kopczak, Andrzej Pełka, Jan Stawisiński, Zbigniew Wilk i Zenon Zając. 23 górników zostało rannych od kul, a wielu odniosło lżejsze obrażenia.
Katowicki samorząd prowadzi konkurs na koncepcję urbanistyczną nowego zagospodarowania części miasta w rejonie Wujka, w tym samych terenów kopalni. Uwzględnione mają w niej zostać działanie i plany ŚCWiS. (PAP)
mtb/ miś/gn/
