Dwa lata po śmierci Nawalnego ETPCz skazał Rosję za jego aresztowanie
Europejski Trybunał Praw Człowieka w Strasburgu wydał we wtorek wyrok w sprawie skargi złożonej przez Aleksieja Nawalnego w 2021 roku po jego aresztowaniu w Rosji. Sąd uznał, że aresztując opozycjonistę - który zmarł w łagrze w 2024 roku - Rosja naruszyła zapisane w Europejskiej Konwencji Praw Człowieka prawo do życia.
ETPCz uznał jednomyślnie, że złamane zostały artykuły dotyczące: prawa do życia, prawa do wolności i bezpieczeństwa osobistego, jak i zakazu tortur i nieludzkiego lub poniżającego traktowania.
Aresztowanie Nawalnego
Nawalny został aresztowany na lotnisku w Moskwie 17 stycznia 2021 r., gdy wrócił do Rosji z leczenia w Niemczech po próbie otrucia. Od tamtej pory był więziony. Władze „odwiesiły” jego wyrok z 2014 roku, a następnie wszczęły przeciwko niemu kolejne sprawy karne, skutkujące wyrokami przewidującymi łącznie ponad 30 lat pozbawienia wolności.
Jest wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka
ETPCz podkreślił we wtorkowym orzeczeniu, że wyrok na Nawalnego, wydany w 2014 roku, był „rażącym naruszeniem prawa do sądu”. Trybunał już wcześniej, w 2017 roku, uznał tamten wyrok za sprzeczny z Europejską Konwencją Praw Człowieka i dlatego Nawalny w 2021 roku złożył skargę na działania władz rosyjskich. Jego skarga dotyczyła także: warunków aresztowania, niedostatecznej pomocy lekarskiej i politycznych motywów jego uwięzienia.
Sędziowie podkreślili we wtorkowym orzeczeniu, że Rosja zlekceważyła wyrok ETPCz z 2017 roku. Mimo niemal śmiertelnego otrucia, którego ofiarą Nawalny padł w 2020 roku, sądy rosyjskie, które nakazały jego późniejsze aresztowanie i uwięzienie, nie brały pod uwagę wyrażanych przez niego obaw o jego życie i zdrowie.
„Co więcej, Nawalny w czasie aresztowania był ofiarą jednocześnie kilku form maltretowania, które traktowane łącznie, świadczyły o systematycznym ignorowaniu jego zdrowia, samopoczucia oraz godności i były równoznaczne z nieludzkim i poniżającym traktowaniem” - uznał Trybunał.
Po „odwieszeniu” wyroku Nawalnego z 2014 roku władze rosyjskie wydawały na Nawalnego kolejne wyroki, przewidujące łącznie ponad 30 lat pozbawienia wolności. Pod koniec 2023 roku opozycjonistę przeniesiono z więzienia do ciężkiej kolonii karnej na rosyjskiej Dalekiej Północy. 16 lutego 2024 roku władze więzienne poinformowały o jego śmierci.
W 2022 roku (po swojej inwazji na Ukrainę) Rosja oznajmiła, że występuje z Rady Europy i w trybie jednostronnym odmówiła wykonywania wyroków ETPCz. W połowie września 2022 roku przestała być stroną Europejskiej Konwencji Praw Człowieka. Jednak Rada Europy uznała, że trybunał w Strasburgu nadal ma kompetencje do rozpatrywania skarg przeciwko Rosji złożonych przed wrześniem 2022 roku.
Anna Wróbel (PAP)
awl/ mal/ ał/
