Inżynier z WAT: budowa schronów to w Polsce obowiązek prawny. Eksperci już pracują, kształcimy kolejnych
Przepisy obowiązujące w Polsce obligują inwestorów do budowania obiektów zbiorowej ochrony w nowych budynkach wielorodzinnych i obiektach użyteczności publicznej – powiedział ppłk dr inż. Bartłomiej Pieńko z WAT. Jest on kierownikiem studiów, które kształcą przyszłych ekspertów budownictwa schronowego.
Wojskowi naukowcy prowadzą badania wytrzymałościowe i kształcą inżynierów z zakresu budowania, utrzymania i eksploatacji obiektów ochrony ludności. Gość Studia PAP opowiedział o wzorcowym schronie i wskazał, przed jakimi zagrożeniami może ochronić, również w czasie pokoju.
- System ochrony ludności to nie tylko schrony, ale również ukrycia. Generalną różnicą pomiędzy schronami a ukryciami jest taka, że schron jest obiektem hermetycznym – powiedział ppłk dr inż. Bartłomiej Pieńko z WAT. Wyjaśnił, że schrony i ukrycia oraz miejsca lub punkty doraźnego schronienia mogą chronić ludność przed zagrożeniami wojennymi i niewojennymi, takimi jak katastrofy przemysłowe, awarie czy wypadki komunikacyjne z materiałami niebezpiecznymi.
Nowoczesny schron składa się z trzech podstawowych układów – funkcjonalnego, konstrukcyjnego i instalacyjnego – które muszą ze sobą współdziałać.
Najważniejsze jest odpowiednie oczyszczanie i transport powietrza wewnątrz obiektu. - Schron jest takim obiektem ochronnym, zaawansowanym, który chroni nie tylko i wyłącznie przed tymi mechanicznymi oddziaływaniami typu odłamki, jakieś szkło - tylko też chroni przed zagrożeniem w postaci środków trujących, chemicznych, biologicznych – podkreślił ekspert.
Układ funkcjonalny schronu obejmuje cztery podstawowe strefy: układ wejściowy z drzwiami ochronno-hermetycznymi i zaworami przeciwwybuchowymi, strefę przebywania ludzi (pomieszczenia czyste), strefę socjalno-bytową zapewniającą możliwość spania i załatwiania potrzeb fizjologicznych oraz strefę techniczną z agregatem prądotwórczym i urządzeniami filtrów wentylacyjnych.
WAT już drugi rok prowadzi studia podyplomowe z zakresu budownictwa schronowego. Studenci uczą się w sali wykładowej zlokalizowanej w właśnie schronie: w pełni funkcjonalnym obiekcie, wyposażonym w nowoczesne systemy i urządzenia, zawory przeciwwybuchowe, agregaty prądotwócze. Studia są ogólnodostępne. Kształcą przyszłych specjalistów w zakresie projektowania, budowy i eksploatacji schronów i ukryć.
Zdaniem kierownika studiów dobrze przygotowani inżynierowie będą coraz bardziej potrzebni, ponieważ system ochrony ludności jest w Polsce w fazie intensywnej rozbudowy. W przyszłości do najbliższego schronu mamy mieć nie dalej, niż 500 metrów w miastach, i do kilometra na wsiach.
- Po pierwsze, zostały wprowadzone przepisy, które obligują w obiektach użyteczności publicznej, w budynkach wielorodzinnych, budowę obiektów zbiorowej ochrony, i mamy na to przepisy w postaci ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej wraz z aktami wykonawczymi, czyli rozporządzeniami, warunkami technicznymi, które mówią, w jaki sposób to jest budowane. Z drugiej strony mamy tutaj realne zagrożenia, które mogą się zdarzyć, występujące chociażby za naszą wschodnią granicą – wskazał ppłk Pieńko.
Przepisy mówią też, w jaki sposób należy schrony budować.
Fundusz Bezpieczeństwa i Obronności
Polscy przedsiębiorcy i samorządy mogą wnioskować o środki z Funduszu Bezpieczeństwa i Obronności (z KPO), gdzie na inwestycje związane z budownictwem schronowym przewidziano 10 miliardów złotych.
Do systemu ochrony ludności mogą być włączone również nowo budowane schrony prywatnych inwestorów, jak i te dawne, istniejące już w XX wieku schrony i ukrycia. Wymaga to przeprowadzenia ekspertyz i dostosowania do obecnych wymogów technicznych.
– Przepisy prawne umożliwiają sprawdzenie, czy te schrony i ukrycia, które były klasyfikowane wcześniej jako obiekty ochronne, spełniają wymagania ustawy o ochronie ludności. Tak, jak w przypadku nowych, te stare obiekty poddawane są testom pod kątem wytrzymałości, szczelności i funkcjonalności. Na podstawie ekspertyz określane jest, czy ten schron czy ukrycie spełnia wymogi odporności – wyjaśnił rozmówca PAP.
Inżynierowie projektujący schrony lub ukrycia prywatne są zobligowani do przestrzegania warunków technicznych. Ekspert podkreśla, że obiekt zaprojektowany przez inżyniera budownictwa z odpowiednimi uprawnieniami może być uznany za bezpieczny.
Ppłk Pieńko zwrócił również uwagę na wyzwania operacyjne związane z obsługą takich obiektów. – Można sobie wyobrazić, że będziemy mieli schron dla 100 osób, a nagle pojawi się 500 osób, które będzie chciało wejść – podał przykład. – Obsługa schronów musi być odpowiednio przeszkolona, także w zakresie aspektów psychologicznych w warunkach ekstremalnych.
W Wojskowej Akademii Technicznej prowadzi się też badania oddziaływań dynamicznych, czyli wybuchów, uderzeń i wstrząsów, na materiały konstrukcyjne. Obejmują one poligonowe analizy osłon, które mają chronić infrastrukturę krytyczną – na przykład elektroenergetyczną, paliwową lub dostarczania wody.
Jak zaznaczył ekspert, chodzi o taką ochronę newralgicznych elementów tych sieci, aby funkcjonowały one mimo ataku czy niebezpiecznego zdarzenia. - Może być to w postaci osłon, które są odporne chociażby na uderzenie drona, na wybuch materiału, który przenosi dron. Na przykładzie Ukrainy widoczne jest, że takie uderzenia kierowane są na infrastrukturę krytyczną, która zabezpiecza funkcjonowanie ludzi – wskazał.
Karolina Duszczyk (PAP)
kol/ zan/ know/
