Wykorzystywanie gier wideo oraz platform gamingowych przez IS i inne islamistyczne grupy terrorystyczne jest na tyle powszechnym zjawiskiem, że ukuto termin „Gaming Jihad”, czyli dżihad za pomocą gier.
Jednym z pierwszych przejawów tego zjawiska było wyprodukowanie w 2014 r. przez IS filmu propagandowego, który przypominał sceny z gry o tematyce wojennej „Call of Duty”. Wykorzystano w nim materiały imitujące estetykę tej gry, czyli FPS (First-person shooter, strzelankę pierwszoosobową). Ta kampania audiowizualna miała przyciągnąć, za pomocą wyimaginowanej cyberprzemocy, przede wszystkim młodych graczy.
Inspiracja właśnie tą grą była nieprzypadkowa - była ona wówczas jedną z najpopularniejszych na świecie. Tylko w pierwszym tygodniu premiery „Call of Duty: Advanced Warfare” w listopadzie 2014 r. sprzedano ok. 7,5 mln egzemplarzy.
Od ponad dekady członkowie islamistycznej grupy terrorystycznej i jej zwolennicy wykorzystują dostępne na rynku gry, modyfikując je do celów propagandowych.
W 2014 r. bojownicy z Iraku i Syrii dokonali zmian w grze „Grand Theft Auto V” (GTA), której fabuła dotyczy przestępczego półświatka. Gracze mogli m.in. odtwarzać ataki terrorystyczne. Modyfikacje zostały też wprowadzone w grze wojennej „Arma 3”, gdzie umieszczono flagę Państwa Islamskiego, a wirtualni żołnierze noszący mundury bojowników skandowali hasła wzywające do walki.
Dwa lata później Państwo Islamskie udostępniło pierwszą aplikację mobilną dla dzieci, która rzekomo miała pomóc w nauce języka arabskiego. Interaktywna gra na smartfony i komputery nosi nazwę „Huroof” co oznacza po arabsku „litery”. Aplikacja uczy dzieci terminów wojskowych, w tym słów: czołg, pistolet, armata, kula i rakieta, w otoczeniu grafik przedstawiających gwiazdy, balony i kwiaty.
Ze względu na rozproszenie graczy po całym świecie bardzo trudno określić skalę oddziaływania ekstremalnych treści IS zawartych w grach lub pojawiających się w rozmowach między użytkownikami gier. W artykule opublikowanym w 2019 r. przez zespół naukowców z University of North Carolina w Chapel Hill, którzy badali to zagadnienie, czytamy, że treści stworzone przez Państwo Islamskie mogły potencjalnie trafić do użytkowników gier FPS, których liczbę szacuje się na 57 proc. spośród 2 mld wszystkich graczy na świecie. Amerykańscy badacze podkreślili, że „grupa docelowa obejmuje młodych mężczyzn, którzy znają się na technologii”.
W raporcie brytyjskiego think tanku ISD zwrócono uwagę na wykorzystanie w ostatnich latach serwisów społecznościowych jak Facebook, TikTok, Instagram, Telegram czy WhatsApp przez nieformalne grupy i organizacje Państwa Islamskiego. Jak czytamy, część zwolenników IS na TikToku tworzy filmy, które następnie pojawiają się w interaktywnych grach Roblox lub Minecraft. Przedstawiają one m.in. ataki na amerykańskich żołnierzy. Twórcy tych treści tworzą także specjalne ścieżki dźwiękowe w języku arabskim, promując radykalne prawo szariatu w przestrzeni wirtualnej. Autor raportu Mustafa Ayad zwrócił uwagę, że działania te mają przyciągnąć coraz młodszych odbiorców.
Rekrutacja przez Państwo Islamskie
„The New York Times” w artykule opublikowanym w lutym 2026 r. podkreślił, że organizacje terrorystyczne i nawołujące do nienawiści wykorzystują coraz częściej gry wideo i popularne platformy internetowe do rekrutowania nowego pokolenia ekstremistów.
W styczniu 2026 r. singapurski dziennik „The Straits Times” poinformował o 14-latku, który symulował ataki terrorystyczne Państwa Islamskiego na platformie Roblox. Jak podano, radykalizacja Singapurczyka rozpoczęła się, gdy miał 12 lat. Zdarzało się, że chłopiec nawet przez 9 godzin dziennie ulegał wpływowi treści propagandowych Państwa Islamskiego, Al-Kaidy i Hamasu, a także sam je tworzył. W dziecięcej zabawie wcielał się w bojownika IS, używając plastikowego karabinu. Gazeta podała, że sąd skazał chłopca na ograniczenie wolności na podstawie Ustawy o bezpieczeństwie wewnętrznym.
Dwa lata wcześniej media obiegła informacja o 12-latku z Besancon we wschodniej Francji, który w ciągu siedmiu miesięcy stworzył na swoim komputerze i telefonie ponad 1700 filmów propagujących islamski terroryzm. Tworzył on także postacie dżihadystów, posługujących się nożem, karabinem maszynowym i flagą IS, w grach online.
„The New York Times” przytoczył oświadczenie wydane przez Roblox, który poinformował, że na jego platformie „nie ma miejsca” na treści gloryfikujące nienawiść. Firma zapewniła, że wykorzystuje szereg narzędzi, w tym sztuczną inteligencję, aby identyfikować graczy promujących ekstremizm. Podobny w treści komunikat wydał Microsoft, właściciel gry Minecraft, cytowany przez amerykański dziennik.
Według mapy aktywności Państwa Islamskiego na świecie (ISIS State Select Worldwide Activity Map), opracowanej przez Waszyngtoński Instytut Polityki Bliskiego Wschodu, w 2024 r. zatrzymano w Europie 42 osoby poniżej 18. roku życia za udział w atakach kierowanych przez IS, ich planowanie lub prowadzenie działań propagandowych w internecie.
Marta Zabłocka (PAP)
mzb/ bst/ bar/ mhr/ grg/
