Odrodzenie Hezbollahu. Grupa odbudowała potencjał i ponownie walczy z Izraelem
Zmasowane ataki Izraela w 2024 r. miały – według izraelskich dowódców – cofnąć rozwój Hezbollahu o dekady. Libańska organizacja w ciągu kilkunastu miesięcy odbudowała swój potencjał, zreorganizowała struktury i od trzech tygodni prowadzi intensywną operację przeciwko Izraelowi.
Kluczowe dla odbudowy okazały się zmiany w strukturze dowodzenia, wsparcie irańskiego Korpusu Strażników Rewolucji Islamskiej (IRGC) oraz powrót do modelu działania opartego na rozproszonych i półautonomicznych komórkach.
Dzień po ataku Hamasu na Izrael 7 października 2023 r. Hezbollah rozpoczął ataki na to państwo z południowego Libanu, używając m.in. rakiet i dronów. Izrael odpowiadał uderzeniami na Hezbollah. Po niemal roku wzajemnych ostrzałów Izrael rozpoczął ofensywę na południowy Liban.
W izraelskich atakach zginął wieloletni lider Hasan Nasrallah oraz niemal całe najwyższe dowództwo Hezbollahu, m.in. w wyniku przeprowadzonego przez izraelskie służby sabotażu pagerów.
Przed 2024 r. militarne skrzydło organizacji przypominało scentralizowaną armię, jednak po poniesionych stratach ocalali komendanci ogłosili powrót do doktryny opartej na rozproszonych jednostkach.
Według źródeł portalu Middle East Eye obecnie małe grupy działają na podstawie ogólnych wytycznych, bez oczekiwania na rozkazy z centrali. Taka struktura spowalnia komunikację, ale jest trudniejsza do rozpoznania.
Szok po izraelskiej operacji z użyciem pagerów oraz infiltracji nowoczesnych środków łączności zmusił Hezbollah do powrotu do prostych metod komunikacji, takich jak kurierzy czy odręczne notatki.
Proces odbudowy nie byłby możliwy bez zaangażowania Teheranu. Według źródeł agencji Reutera tuż po zawieszeniu broni z Izraelem w listopadzie 2024 rdo Libanu przybyło około 100 oficerów IRGC, którzy przeprowadzili audyt struktur Hezbollahu i objęli nadzór nad jego pionem wojskowym.
Reorganizacja Hezbollahu
Hezbollah wykorzystał okres zawieszenia broni do reorganizacji. Porozumienie zakładało m.in. przejęcie przez rząd w Bejrucie kontroli nad południem Libanu od Hezbollahu. Słabe libańskie władze i siły zbrojne nie zdołały skutecznie tego wykonać. Sam Hezbollah lawirował w rozmowach z władzami na temat ewentualnego rozbrojenia i stopniowego włączania jego członków w szeregi armii państwowej.
W tym samym czasie irańscy doradcy uzupełnili luki kadrowe po zabitych dowódcach i wprowadzili bardziej zdecentralizowany system dowodzenia, mający ograniczyć ryzyko infiltracji — w przeciwieństwie do wcześniejszej, silnie zhierarchizowanej struktury opartej na przywództwie Nasrallaha.
Jednym z najważniejszych efektów tej współpracy było opracowanie planów skoordynowanych ataków rakietowych z terytorium Iranu i Libanu, do których doszło po rozpoczęciu amerykańsko-izraelskich bombardowań Iranu 28 lutego.
Iran przekazał też libańskiej grupie znaczące środki finansowe. Według think tanku Hoover Institution, działającego przy Uniwersytecie Stanforda, Korpus przetransferował do Hezbollahu ponad miliard dolarów, wykorzystując libańskie kantory i nieuregulowany obrót gotówkowy, co pozwoliło ominąć sankcje.
Równolegle, mimo zapewnień rządu w Bejrucie o przejmowaniu kontroli nad terenami na południu kraju, Hezbollah utrzymał tam swoją obecność. Zamiast widocznych formacji postawił na małe komórki i pojedynczych bojowników, którzy nocą odbudowywali infrastrukturę i umacniali pozycje w miastach i wsiach.
Poważnym wyzwaniem dla grupy był upadek proirańskiego reżimu Baszara al-Asada w Syrii pod koniec 2024 r., co odcięło Hezbollah od kluczowego szlaku łączącego Liban z Iranem. Korzystając z początkowego chaosu bojownicy zdołali jednak opróżnić swoje zlokalizowane w Syrii magazyny broni, zanim przejęły je nowe władze.
W obliczu ograniczenia dostaw z Iranu organizacja przyjęła strategię znaną z działań Hamasu, rozwijając sieć lokalnych wytwórni dronów i rakiet. Pozwala to sprowadzać pojedyncze komponenty, które nie wzbudzają podejrzeń na granicach, i składać gotowe systemy na miejscu.
Choć potencjał Hezbollahu nadal nie wrócił do poziomu sprzed kilku lat, zwłaszcza w zakresie obrony powietrznej, wystrzelenie setek pocisków w głąb Izraela od początku marca wskazuje, że organizacja odzyskała zdolność do prowadzenia działań zbrojnych.
Odbudowie militarnej towarzyszy jednak pogłębienie kryzysu w Libanie, gdzie szyicki Hezbollah działa także jako organizacja polityczna i kontroluje część życia społecznego i gospodarczego.
Jako partia polityczna szyicki Hezbollah uczestniczył w większości libańskich koalicji rządzących w minionych dekadach, a obecnie utrzymuje swoje wpływy w rządzie za pomocą sprzymierzonej partii Ruch Amal.
Liban areną walk frakcji religijnych i politycznych
Od wojny domowej w 1975 r. Liban był areną walk frakcji religijnych i politycznych, działań palestyńskich bojowników oraz kolejnych interwencji Syrii i Izraela, w tym wieloletniej izraelskiej okupacji południa kraju. Konflikty te zniszczyły infrastrukturę, pogłębiły podziały społeczne i doprowadziły do powstania dysfunkcyjnego systemu władzy.
Od 2019 r. Liban zmaga się z jednym z najpoważniejszych kryzysów gospodarczych na świecie. Nie dotyczy to jednak Hezbollahu - jego nielegalne dochody, w tym z handlu narkotykami, wsparcie z Teheranu oraz wpływy w instytucjach państwowych pozwalają mu finansować działalność mimo kryzysu państwa.
Izrael domaga się rozbrojenia organizacji i zapowiada kontynuację ostrzałów oraz bombardowań, w których od początku marca zginęło ponad 1000 Libańczyków. Ponieważ władze Libanu są zbyt słabe, by doprowadzić do rozbrojenia, niewykluczona pozostaje także próba zajęcia przez izraelską armię południa kraju. Władze w Jerozolimie podkreślają, że nadrzędnym celem całej operacji jest wyeliminowanie zagrożenia ze strony Hezbollahu i zapewnienie bezpieczeństwa mieszkańcom północy Izraela.
Hezbollah (arab. partia Boga) przed 2024 r. uchodził za jedną z największych na świecie niepaństwowych armii. Jest uznawany na Zachodzie za organizację terrorystyczną.
Joanna Baczała (PAP)
baj/ adj/ know/
