Na Podkarpaciu odbędzie się Polsko-Ukraiński Kongres Historyczny
W dniach 6-8 maja w Baranowie Sandomierskim na Podkarpaciu odbędzie się Polsko-Ukraiński Kongres Historyczny. Zgromadzi on około 100 badaczy z Polski i Ukrainy, którzy będą wspólnie dyskutować o trudnych aspektach wspólnej historii oraz jej interpretacji.
Wydarzenie, uznawane za największe dotychczas spotkanie historyków z obu krajów poświęcone refleksji nad relacjami polsko-ukraińskimi, organizują Centrum Mieroszewskiego oraz Ukraiński Instytut Pamięci Narodowej. W konferencji wezmą udział także przedstawiciele władz państwowych, parlamentu i dyplomacji, w tym m.in. Marek Krawczyk – wiceminister kultury i dziedzictwa narodowego RP, Oleksandr Miszczenko – wiceminister spraw zagranicznych Ukrainy, Eliza Zeidler – wiceminister aktywów państwowych RP, Paweł Kowal – przewodniczący Komisji Spraw Zagranicznych Sejmu RP, a także szefowie misji dyplomatycznych w obu państwach.
Spotkanie odbędzie się w Zespole Zamkowo-Pałacowym, dawnej siedzibie rodu Leszczyńskich. Jak podkreślają organizatorzy, celem kongresu jest stworzenie przestrzeni do merytorycznego dialogu opartego na źródłach historycznych, rzetelnych badaniach i argumentach. Zaplanowano dziewięć sesji tematycznych, podczas których uczestnicy będą debatować m.in. nad terminologią historiograficzną, relacjami w różnych epokach historycznych oraz współczesną pamięcią zbiorową.
Polsko-Ukraiński Kongres Historyczny jest odpowiedzią na potrzebę uczciwego dialogu o przeszłości – również w jej najtrudniejszych i najbardziej bolesnych aspektach. Chcemy, aby badacze z obu krajów mogli otwarcie dyskutować o różnicach interpretacyjnych oraz kierunkach dalszych badań. Wierzymy, że taki dialog jest dziś szczególnie potrzebny, ponieważ napięcia wokół historii mają realny wpływ na relacje między Polakami a Ukraińcami.
Celem kongresu jest podsumowanie dotychczasowych badań nad relacjami polsko-ukraińskimi oraz wyznaczenie kierunków dalszych badań. Uczestnicy skupią się na identyfikacji różnic interpretacyjnych i luk badawczych. Zaplanowano dziewięć sesji poświęconych m.in. terminologii historiograficznej, historii Polski i Rusi w średniowieczu, relacjom w Rzeczypospolitej przedrozbiorowej, dziejom XIX i XX wieku – w tym II wojnie światowej – oraz współczesnej historiografii i pamięci zbiorowej.
Jak wskazują przedstawiciele strony ukraińskiej, wznowienie dialogu historycznego było możliwe m.in. dzięki odblokowaniu prac poszukiwawczo-ekshumacyjnych.
W dużej mierze do odbudowy współpracy historyków przyczyniło się wznowienie prac poszukiwawczo-ekshumacyjnych, które zostały wstrzymane przez Ukrainę w 2017 roku w odpowiedzi na niszczenie ukraińskich miejsc pamięci w Polsce.
Jak dodał, po wprowadzeniu zakazu przez lata brakowało instytucjonalnej komunikacji między historykami na poziomie państwowym, a kontakty miały głównie charakter prywatny i instytucjonalny.
– Sytuacja uległa zmianie wraz z powołaniem międzynarodowej grupy roboczej: najpierw porozumienie osiągnęli ministrowie spraw zagranicznych, następnie dołączyli ministrowie kultury, historycy oraz przedstawiciele społeczeństwa obywatelskiego – zaznaczył dyplomata.
Przypomniał, że w listopadzie 2024 roku Ukraina oficjalnie zgodziła się na prowadzenie przez Polskę ekshumacji ofiar Zbrodni Wołyńskiej.
Wznowienie tych prac uruchomiło również inne kwestie związane z pamięcią historyczną i dialogiem, co – jak zaznaczył ambasador – wymagało czasu, ponieważ historia pozostaje jedną z najbardziej wrażliwych sfer relacji dwustronnych.
Jak dodał, efektem tych działań jest powrót do formatu forum lub kongresu historyków z udziałem badaczy z obu krajów. Przypomniał również, że współorganizatorem wydarzenia ze strony polskiej jest Centrum Mieroszewskiego – państwowa instytucja nadzorowana przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego.
Zarówno Centrum Mieroszewskiego, jak i Ukraiński Instytut Pamięci Narodowej podkreślają, że kongres w Baranowie Sandomierskim ma szczególne znaczenie jako przestrzeń dialogu historycznego między Polską a Ukrainą. Organizatorzy wskazują, że wydarzenie ma pokazać, iż dialog historyczny między sąsiednimi narodami nie tylko trwa, ale także się rozwija i może sprzyjać wzajemnemu zrozumieniu. (PAP)
Autor: Ihor Usatenko
iua/ know/
