Wielka Brytania

United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland

obszar: 244 103 km2

ludność: 65 498 051 (2017)

stolica: Londyn

ludność: 10 549 000 (2017) (zespół miejski)

Język urzędowy: angielski

Święto narodowe: 9 VI (w 2018 r.) - oficjalne obchody urodzin królowej (21 IV 1926);  uroczystości odbywają się zwykle w drugą sobotę czerwca.

Jednostka monetarna: 1 funt szterling (GBP) = 100 pensów

Członkostwo w ważniejszych organizacjach międzynarodowych: ONZ, UE (29 III 2017 r. W. Brytania rozpoczęła procedurę wyjścia z UE), NATO, IMF/MFW/, OECD, WTO, WHO

 Polska

 Albania

 Andora

 Austria

  Belgia

 Białoruś

 Bośnia i Hercegowina

 Bułgaria

 Chorwacja

 Czarnogóra

 Czechy

 Dania

 Estonia

 Finlandia

 Francja

 Gibraltar

 Grecja

 Guernsey

 Hiszpania

 Holandia

 Irlandia

 Irlandia Północna

 Islandia

 Jersey

 Kosowo

 Liechtenstein

 Litwa

 Luksemburg

 Łotwa

 Macedonia

 Malta

 Mołdawia

 Monako

 Niemcy

 Norwegia

 Portugalia

 Rosja

 Rumunia

 San Marino

 Serbia

 Słowacja

 Słowenia

 Szwajcaria

 Szwecja

 Ukraina

 Watykan

 Węgry

 Wielka Brytania

 Włochy

 Wyspa Man

 Wyspy Owcze

• Afryka
• Ameryka
• Azja
• Oceania

Konstytucyjna monarchia dziedziczna. Głową państwa jest dziedziczny monarcha, który jest też głową Kościoła anglikańskiego.
Władza ustawodawcza należy do króla i 2-izbowego parlamentu: wybieranej w głosowaniu powszechnym 650-osobowej Izby Gmin o kadencji 5-letniej, będącej właściwym organem ustawodawczym, oraz Izby Lordów złożonej z przedstawicieli arystokracji (parów) dziedzicznych i mianowanych dożywotnio oraz z rezydujących biskupów Kościoła anglikańskiego. W związku z rozpoczętą w 1999 r. reformą Izby Lordów, ograniczono skład Izby redukując /w drodze losowania/ do 92 liczbę zasiadających w niej lordów dziedzicznych.
Władzę wykonawczą sprawuje rząd mianowany przez króla i odpowiedzialny przed parlamentem. Premierem rządu jest z reguły przywódca większości w parlamencie.
Organem doradczym króla jest 300-osobowa Tajna Rada (Privy Council).

królowa - ELŻBIETA II /od 6 II 1952/

poprzedni król - JERZY VI /11 XII 1936 - 6 II 1952/

utworzony 9 VI 2017 r., stan po zmianach z 9 VII 2018 r.

Ścisły gabinet
premier oraz I lord skarbu i min. ds. służby cywilnej - Theresa MAY /kob.//Partia Konserwatywna/
kanclerz księstwa Lancaster oraz minister ds. gabinetu - David LIDINGTON
kanclerz skarbu oraz II lord skarbu - Philip HAMMOND
sekr. stanu ds. wewnętrznych - Sajid JAVID
sekr. stanu ds. zagranicznych i brytyjskiej Wspólnoty Narodów - Jeremy HUNT
sekr. stanu ds. wyjścia z Unii Europejskiej - Dominic Rennie RAAB
sekr. stanu ds. obrony - Gavin WILLIAMSON
lord kanclerz, sekr. stanu ds. sprawiedliwości - David GAUKE
sekr. stanu ds. zdrowia i opieki społecznej - Matthew HANCOCK
sekr. stanu ds. edukacji - Damian HINDS
sekr. stanu ds. handlu międzynarodowego - Liam FOX
sekr. stanu ds. biznesu, energetyki i strategii przemysłowej - Greg CLARK
sekr. stanu ds. ochrony środowiska, aprowizacji i ds. wsi - Michael GOVE
sekr. stanu ds. transportu - Chris GRAYLING
sekr. stanu ds. mieszkalnictwa, społeczności i samorządów lokalnych - James BROKENSHIRE
lord Tajnej Pieczęci oraz przywódca większości rządowej w Izbie Lordów - baronessa EVANS of Bowes Park /Natalie EVANS/ /kob./
sekr. stanu ds. pracy i emerytur - Esther McVEY /kob./
sekr. stanu ds. Szkocji - David MUNDELL
sekr. stanu ds. Walii - Alun CAIRNS
sekr. stanu ds. Irlandii Północnej - Karen BRADLEY /kob./
sekr. stanu ds. rozwoju międzynarodowego oraz min. ds. kobiet i równouprawnienia - Penelope Mary (Penny) MORDAUNT /kob./
sekr. stanu ds. cyfrowych, kultury, mediów i sportu - Jeremy WRIGHT
minister bez teki, przewodn. Partii Konserwatywnej - Brandon Kenneth LEWIS

Członkowie rządu nie wchodzący w skład ścisłego gabinetu:
główny sekretarz skarbu - Elizabeth TRUSS /kob./
przywódca większości rządowej w Izbie Gmin oraz lord przewodniczący Rady - Andrea LEADSOM /kob./
chief whip (rzecznik dyscypliny partyjnej), parlamentarny sekr. skarbu - Julian SMITH
prokurator generalny - Geoffrey COX
minister stanu ds. imigracji - Caroline NOKES /kob./
minister stanu ds. energetyki - Claire PERRY  /kob./

 *

poprzedni premier - Theresa MAY /kob./ /Partia Konserwatywna/ /13 VII 2016 - 9 VI 2017/

lord spiker - Peter Norman FOWLER /baron FOWLER/ /1 IX 2016 - 31 VIII 2021/

18 kwietnia 2018 r. Izba Lordów liczyła 787 parów duchownych i świeckich.

spiker - John BERCOW

Podział mandatów po wyborach z 8 czerwca 2017 r.: Partia Konserwatywna 317, Partia Pracy 262, SNP 35, Liberalni Demokraci 12, DUP 10, Sinn Fein 7, Plaid Cymru 4, GPEW 1, spiker 1, niezależny 1. Razem 650.

Partia Konserwatywna /Conservative Party; pełna nazwa: Partia Konserwatywna i Unionistyczna - Conservative and Unionist Party/ - utworzona w 1870 r.; przywódca: Theresa MAY /kob./; przewodn.: Brandon Kenneth LEWIS.

Partia Pracy /Labour Party/ - utworzona 27 lutego 1900 r.; przywódca: Jeremy CORBYN; sekr. gen.: Iain McNICOL.

Szkocka Partia Narodowa /Scottish National Party - SNP/ - utworzona w 1934 r .; przywódca: Nicola STURGEON /kob./.

Liberalni Demokraci /Liberal Democrats; pełna nazwa: Socjalliberalni Demokraci - Social and Liberal Democrats/ - utworzona w marcu 1988 r. w wyniku połączenia się Partii Liberalnej /Liberal Party - zał. 1877/ z Partią Socjaldemokratyczną /Social Democratic Party - zał. 1981, rozw. 1990/; przywódca: Tim FARRON /rezygn. 14 VI 2017/; przywódca: Vince CABLE; przewodn.: baronessa BRINTON /Sarah Virginia BRINTON/ /kob./.

Walijska Partia Narodowa /Plaid Cymru; Welsh National Party/ - utworzona 5 sierpnia 1925 r.; przywódca: Leanne WOOD /kob./; przewodn.: Dafydd Trystan DAVIES.

Partia Demokratycznych Unionistów /Democratic Unionist Party - DUP/ - partia działąjąca w Irlandii Północnej, utworzona 30 września 1971 r.; przywódca: Arlene FOSTER /kob./; przewodn.: lord MORROW.

"My Sami" /Sinn Fein - SF/ - partia utworzona w 1905 r.; polityczne skrzydło Tymczasowej Irlandzkiej Armii Republikańskiej /Provisional Irish Republican Army - IRA/; działa również w Irlandii; przywódca: Gerard /Gerry/ ADAMS; przewodn.: Declan KEARNEY; sekr. gen.: Dawn DOYLE; przewodn. w Irlandii Płn.: Michelle O'NEILL /kob./.

Partia Spółdzielcza /Co-operative Party/ - utworzona 17 października 1917 r.; współpracuje z Partią Pracy; przewodn.: Gareth THOMAS.

Partia Zielona Anglii i Walii /Green Party of England and Wales - GPEW/ - utworzona w 1973 r. pn. Partia Ekologiczna /Ecology Party/; następnie od września 1985 r. do 1990 r. nosiła nazwę Partia Zielona /Green Party - GP/; przywódcy: Caroline LUCAS /kob./ i Jonathan BARTLEY.

Brytyjska Partia Narodowa /British National Party - BNP/ - utworzona w 1982 r.; skrajnie prawicowa; przywódca: Adam WALKER.

Socjalistyczna Partia Pracy /Socialist Labour Party - SLP/ - utworzona w maju 1996 r. przez b. członków Partii Pracy; przywódca: Arthur SCARGILL; przewodn.: John TYRRELL; sekr. gen.: Kim BRYAN.

Partia Niepodległości Zjednoczonego Królestwa /United Kingdom Independence Party - UKIP/ - partia konserwatywna, utworzona 3 wrzesnia 1993 r.; jej głównym celem jest wyprowadzenie W. Brytanii z Unii Europejskiej; przywódca: Henry BOLTON; przewodn.: Paul OAKDEN.

Kongres Związków Zawodowych /Trades Union Congress - TUC/ - założony w 1868 r.; należy do MKWZZ; liczy 6 200 000 członków /2014/ zrzeszonych w 58 afiliowanych związkach; przewodn.: Dougie ROONEY; sekr. gen.: Frances O'GRADY /kob./.

Szkocki Kongres Związków Zawodowych /Scottish Trades Congress - STUC/ - założony w 1897 r.; zrzesza związki zawodowe Szkocji, współpracuje z TUC; liczy 630 000 członków /2008/, zrzeszonych w 39 afiliowanych związkach; sekr. gen.: Grahame SMITH.

Powszechna Federacja Związków Zawodowych /General Federation of Trade Unions - GFTU/ - założona w 1899 r.; autonomiczna; liczy 215 000 członków /2014/, zrzeszonych w 21 afiliowanych związkach; przewodn.: Joe MANN; sekr. gen.: Doug NICHOLLS.

Ponadto istnieje szereg niezależnych związków zawodowych o charakterze lokalnym.

a) centralne

Daily Express - Londyn, zał. 3 IX 1900 pt. "Daily Express and Morning Herald"; w X 1996r. połączył się z wydaniem niedzielnym /"Sunday Express", zał. 1918/; nakł. 432 076 /stan na 2015 r./.

Daily Mail - Londyn, zał. 1960 z połączenia "Daily Mail" /zał. 4 V 1896/ i "News Chronicle" /zał. 21 I 1846/; w V 1971 r. przyłączył się dziennik "Daily Sketch" /zał. III 1909/; nakł. 1 510 824.

Daily Mirror - Londyn, zał. 21 XI 1903; w latach 1985-87 i 1997-2002 nosił nazwę "The Mirror"; nakł. 897 786 /stan na 2015 r./.

Daily Star - Londyn, zał. 1978; nakł. 424 453 /stan na 2015 r./.

Daily Telegraph - Londyn, zał. 1 X 1937 z połączenia dwóch gazet: "The Daily Telegraph" /zał. 29 IV 1855/ i "Morning Post" /zał. 1772/; nakł. 489 739.

Evening Standard - wieczorny, Londyn, zał. X 1980 z połączenia dwóch dzienników wieczornych: "Evening News" /zał. 26 II 1881/ i "Evening Standard" /zał. 1827/; nakł. 900 000.

The Financial Times - podaje głównie informacje gospodarcze i finansowe, Londyn, zał. 1888; nakł. 234 193 /stan na 2014 r./.

The Guardian - Londyn, Manchester, zał. 5 V 1821 pt. "Manchester Guardian", od 24 VIII 1959 ukazuje się pod obecnym tytułem; nakł. 161 152 /stan na 2016 r./.

The Independent - Londyn, zał. X 1986; od 12 II 2016 tylko w wersji elektronicznej.

The Sun - Londyn, zał. 1964 jako sukcesja "Daily Herald" /zał. 1921/; nakł. 1 858 067 /stan na 2015 r./.

The Times - jeden z najstarszych dzienników brytyjskich, niezależny, Londyn, zał. 1 I 1785 przez Johna Waltera pt. "Daily Universal Register", od 18 III 1788 wychodzi pod obecnym tytułem; nie ukazywał się od 1 XII 1978 do 12 XI 1979 r.; nakł. 396 621 /stan na 2015 r./.



b) lokalne

Birmingham Post - poranny, niezależny, Birmingham, zał. 4 XII 1857; w XI 1956 połączył się z "Birmingham Gazette" /zał. 1740/; nakł. 6667 /stan na 2015 r./.

Daily Record - niezależny dziennik poranny Szkocji, Glasgow, zał. 1895; nakł. 190 985 /stan na 2015 r./.

The Herald - poranny, niezależny, Glasgow, zał. 27 I 1783 pt. "Glasgow Advertiser"; od 22 VIII 1805 ukazuje się pod obecnym tytułem.

Manchester Evening News - niezależny, Manchester, zał. 1868.

The Scotsman - niezależny dziennik poranny Szkocji, Edynburg, zał. 1817.

South Wales Echo - niezależny, wieczorny, Cardiff, zał. 1884.

The Business - tygodnik gospodarczy, Londyn, zał. 1996, do 2006 wychodził pt. "Sunday Business".

Catholic Herald - tygodnik katolicki, Londyn, zał. 1888; nakł. 23 000.

Church Times - tygodnik Kościoła anglikańskiego, Londyn, zał. 1863.

Cosmopolitan - miesięcznik dla kobiet, Londyn, zał. 1972.

Daily Star Sunday - tygodnik, Londyn, zał. 2002; nakł. 310 063 /stan na 2014 r./.

The Economist - tygodnik, Londyn, zał. 1843; nakł. 1 554 948.

FHM - miesięcznik dla panów, Londyn. zał. 1985; nakł. 75 803.

International Affairs - dwumiesięcznik poświęcony sprawom międzynarodowym, wydawany przez Królewski Instytut Spraw Międzynarodowych, Londyn, zał. 1924.

Lancet - tygodnik medyczny, Londyn, zał. 1823.

London Gazette - najstarsza gazeta na świecie, Londyn, zał. 1665; publikuje oficjalne komunikaty rządowe.

The Mail on Sunday - gazeta niedzielna, Londyn, zał. 1982; nakł. 1 555 977.

Nature - tygodnik naukowy, ukazuje się w czwartki, Londyn, zał. 1869.

New Statesman - niezależny tygodnik polityczno-literacki, Londyn, zał. 1913; nakł. 40 000.

The Observer - tygodnik niezależny, Londyn, zał. 1791; nakł. 214 644.

The Political Quarterly - kwartalnik społeczno-polityczny, Oxford, zał. 1930.

The Spectator - tygodnik niezależny, polityczno-literacki, Londyn, zał. 1828; nakł. 71 707 /stan na 2013 r./.

The Sun on Sunday - tygodnik, Londyn, zał. II 2012; nakł. 1 686 840 /stan na 2014 r./.

Sunday Express - tygodnik, Londyn, zał. 1918; nakł. 382 343 /stan na 2015 r./.

Sunday Mail - tygodnik niezależny, Glasgow; ma biuro w Londynie; nakł. 411 755 /stan na 2011 r./.

Sunday Mirror - tygodnik, Londyn, zał. 1915; nakł. 1 845 683 /stan na 2011 r./.

The Sunday People - tygodnik niezależny, Londyn, zał. 1881; nakł. 277 021 /stan na 2016 r./.

The Sunday Telegraph - tygodnik, Londyn, zał. II 1961; niedzielne wydanie dziennika "Daily Telegraph" /zob./; nakł. 355 044 /stan na 2016 r./.

Tribune - tygodnik polityczno-literacki, Londyn, zał. 1937.

Press Association /PA/ - agencja zał. 1868, jest własnością spółki akcyjnej, której członkami są wydawnictwa prasowe spoza Londynu; zbiera i rozpowszechnia informacje krajowe dla prasy prowincjonalnej.

Reuters /agencja Reutera/ - agencja o zasięgu światowym; zał. 14 X 1851 przez Paula Juliusa Reutera jako biuro informacji gospodarczych, od 8 X 1858 agencja informacyjna.

Członkami na podstawie Statutu Westminsterskiego /1931/ są: Zjednoczone Królestwo, Kanada, Australia, Nowa Zelandia.
Od 1931 r. statut przyjęły następujące państwa: Indie i Pakistan /1947/ /wystąpił ze Wspólnoty w 1972 r., a w X 1989 r. ponownie do niej przystąpił; zawieszony w prawach członka 18 X 1999 r.; przywrócony w 2004 r./, Sri Lanka /1948/, Ghana /1957/, Nigeria /1960/, Cypr, Sierra Leone /1961/, Jamajka, Trynidad i Tobago oraz Uganda /1962/, Malezja, Kenia /1963/, Malta, Tanzania, Malawi i Zambia /1964/, Gambia /1965; wystąpiła 3 X 2013 r./, Singapur /1965/, Gujana, Botswana, Lesotho, Barbados /1966/, Mauritius, Suazi /1968/, Tonga i Samoa /1970/, Bangladesz /1972/, Bahamy /1973/, Grenada /1974/, Papua Nowa Gwinea /1975/, Seszele /1976/, Wyspy Salomona i Dominika /1978/, St Lucia, Kiribati oraz St Vincent i Grenadyny /1979/, Vanuatu /1980/, Belize oraz Antigua i Barbuda /1981/, Saint Kitts i Nevis /1983/, Brunei /1984/, Malediwy /1985/, Namibia /1990/, RPA /1994/, Kamerun, Mozambik /1995/, Fidżi /1997/ /zawieszone w prawach członka w grudniu 2006 r./, Nauru /1999/, Tuvalu /2000/, Ruanda /2009/.

Wszystkie terytoria zależne stanowią również część Commonwealthu.

• Irlandia Północna
• Wyspa Man
• Jersey
• Guernsey
• Gibraltar

• Brytyjskie Terytorium Oceanu Indyjskiego
• Wyspa Świętej Heleny

• Anguilla
• Bermudy
• Wyspy Dziewicze /W.Bryt./
• Falklandy /Malwiny/ i dependencje
• Kajmany
• Montserrat
• Turks i Caicos

• Pitcairn
• Sporady Środkowo-polinezyjskie