Poznańskie fortyfikacje coraz większą atrakcją turystyczną

Aplikacje na smartfona połączone z Google Maps, QR-Kody i tablice z wizualizacjami to nowe narzędzia mające uatrakcyjnić zwiedzanie poznańskich fortyfikacji. Pod koniec stycznia zostanie oficjalnie otwarty Poznański Szlak Forteczny, prezentujący ponad 30 obiektów.

Archiwum PAP © 2016 / Marek Zakrzewski / Poznań, 24.08.2013. Pozostałości po zbudowanej przez Prusaków poznańskiej twierdzy poligonalnej, niegdyś jednej z największych w Europie, można zwiedzać w ramach Dni Twierdzy Poznań, 24 bm. Wśród udostępnionych dla turystów fortyfikacji, po raz pierwszy znalazła się Śluza Katedralna, będąca w trakcie remontu. Rekonstruktorzy na poznańskiej Śródce przygotowali również punkt werbunkowy, kuchnię polową oraz prezentację pojazdów z różnych epok. (mz/mr) PAP/Marek Zakrzewski Archiwum PAP © 2016 / Marek Zakrzewski

Poznański Szlak Forteczny będzie pierwszym, który w kompleksowy sposób przybliża tematycznie i chronologicznie pozostałości po XIX-wiecznej Twierdzy Poznań. Na ponad 30 km szlaku stanie 40 tablic, które mają opowiedzieć mieszkańcom i turystom historię dawnych fortów, schronów, umocnień polowych i pozostałych obiektów fortecznych.

Twierdza Poznań składa się pozostałości fortyfikacji poligonalnych pierścienia wewnętrznego budowanych w latach 1828 – 1869 oraz z pierścienia zewnętrznego, złożonego z 18 fortów, które powstały w latach 1876 - 1890 w dwóch fazach budowy.

„Układ pierścienia zewnętrznego twierdzy jest dość prosty, mamy dziewięć fortów głównych i pomiędzy nimi są forty pośrednie, których też jest dziewięć. Pomiędzy nimi znajdują się też inne obiekty, związane z funkcjonowaniem twierdzy: schrony dla żołnierzy, magazyny amunicji czy drogi. Wszystkie forty otaczają rejony forteczne, sygnalizowane przez kamienie graniczne, na terenie których obowiązywały ograniczenia budowlane” – tłumaczył PAP przewodniczący miejskiego Zespołu ds. fortyfikacji Konrad Dąbrowski.

„Na szlaku znajdują się też grupy schronów, które pełniły różne funkcje, jak np. schrony na Dębcu czy Miłostowie. Co ciekawe, zachowały się tam umocnienia z czasów Wielkiej Wojny czyli okresu I wojny światowej, więc dziś te obiekty mają już po 100 lat. Jest to też jeden z niewielu takich przykładów w skali kraju i myślę, że w skali Europy również, gdzie tego typu rozbudowa umocnień polowych zachowała się dobrze i nadal jest czytelna” – podkreślił Dąbrowski.

Inicjatorzy Poznańskiego Szlaku Fortecznego poza tradycyjnymi formami oznakowania szlaku postanowili także skorzystać z nowoczesnej technologii. Nowe rozwiązania mają nie tylko uatrakcyjnić szlak, ale i ułatwić jego zwiedzanie turystom.

„Wykorzystujemy m.in. QR-Kody, które po zeskanowaniu automatycznie przekierowują na stronę internetową poświęconą konkretnemu obiektowi, na której są m.in. zdjęcia, szkice czy materiały kartograficzne. Docelowo, chcemy ułatwić przy pomocy smartfona i aplikacji opartej o mapy Google, wędrowanie między obiektami. Umożliwi to wykorzystanie mapy z dokładnym przebiegiem szlaku, która będzie wielkim ułatwieniem dla turysty poruszającego się po twierdzy” – zaznaczył Dąbrowski.

Jak dodał, wcześniej poznańskie organizacje miłośników fortyfikacji w celu uatrakcyjnienia zwiedzania obiektów twierdzy organizowały m.in. inscenizacje oparte na rekonstrukcji historycznej, rajdy rowerowe szlakiem fortów czy nawet – spływy kajakowe. Obecnie, tablice informacyjne na szlaku przy obiektach mają przypominać o historii poznańskich fortyfikacji także mieszkańcom miasta. Na stronie internetowej pojawi się także informacja w formie abstraktu w językach angielskim i niemieckim dla turystów zagranicznych.

„Twierdza Poznań powinna być bardziej doceniona i dostrzeżona szczególnie przez mieszkańców. Widać, jak z roku na rok moda na fortyfikacje w Poznaniu wzrasta, i duży w tym sukces stowarzyszeń, które od lat zabiegają o to, by poszczególne obiekty twierdzy tętniły życiem. Trzeba też pamiętać, że gdyby nie Twierdza Poznań i jej budowa, nasze miasto nigdy nie byłoby takim wielkim ośrodkiem. To właśnie budowa twierdzy miała wielką miastotwórczą siłę oddziaływania” – zaznaczył Dąbrowski.

Wojciech Mania z Poznańskiej Lokalnej Organizacji Turystycznej (PLOT) powiedział PAP, że wiele z zabudowań fortecznych już obecnie cieszy się ogromną popularnością, choć niekiedy nawet sami poznaniacy nie zdają sobie do końca sprawy z historii tych obiektów. „Przykładem jest choćby poznańska Cytadela, czyli największy park miejski, który jest przecież pozostałością twierdzy, a jako teren zieleni funkcjonuje już od kilku dekad” - wskazał. Poznańska Cytadela jest pozostałością Fortu Winiary z tradycją sięgającą blisko 188 lat wstecz. Do budowy fortu przystąpiono 23. czerwca 1828 roku.

„Twierdza Poznańska jest jednym z największych i najlepiej zachowanych tego typu obiektów w Europie i ma ogromny potencjał turystyczny znany nie tylko miłośnikom turystyki fortecznej, związanej z architekturą, historią czy militariami. Już teraz możemy zaprosić większe grupy turystów, także mieszkańców Poznania i regionu do poznawania tego dziedzictwa” – powiedział.

Dodał, że wśród obiektów, który zasługuje na szczególną uwagę pod kątem turystycznym jest m.in. Fort VII, który pełni rolę Muzeum Martyrologii Wielkopolan. „Nie jest to oczywiście turystyka w znaczeniu rozrywkowym, jednak jest to miejsce bardzo ważne. To nie tylko zabytek forteczny, ale także miejsce pamięci – pierwszy utworzony na ziemiach polskich nazistowski obóz koncentracyjny” – powiedział.

„Na inne obiekty także warto zwrócić uwagę, choćby na ich adaptację do nowych celów. Przykładem może być Śluza Katedralna, będąca częścią Bramy Poznania (ICHOT), a jednocześnie jeden z najstarszych zachowanych elementów twierdzy” – podkreślił Mania.

Jego zdaniem, wykorzystywanie nowoczesnych technologii do promocji jest dobrym kierunkiem rozwoju turystyki fortecznej w Poznaniu. „Wszystkie nowości, aplikacje, fotokody, to narzędzia które dostarczają informacji i ułatwiają dostęp do tych miejsc. Jest to istotne, ponieważ są to atrakcje, które turyści często mijają, nie zdając sobie sprawy, że tuż obok coś ciekawego kryje się pod ziemią” – dodał.

„Twierdza Poznań bardzo mocno wpłynęła na kształt i krajobraz miasta. Jej znaczenie jest zatem nie do przecenienia. Moim zdaniem, chcąc odkrywać historię własnego miasta czy odwiedzając Poznań jako turysta, warto skorzystać ze wszystkich narzędzi – czy to elektronicznych czy tradycyjnych. W zeszłym roku premierę miała np. gra turystyczna poświęcona Cytadeli. Jak widać, narzędzi służących popularyzacji tej odmiany turystyki kulturowej jest bardzo wiele” - powiedział.

Mania tłumaczył, że miasta z historią forteczną starają się ją popularyzować na różne sposoby. „Przykładem jest np. Świnoujście, gdzie fortyfikacji ilościowo jest mniej, natomiast tam od dłuższego czasu i z sukcesem wykorzystuje się je, jako element turystyki miejskiej i promocji. W Toruniu, w jednym z fortów funkcjonuje np. restauracja i obiekt noclegowy, a sam fort można oczywiście także zwiedzać. Takiej formy zagospodarowania fortyfikacji w Poznaniu nie ma, choć możliwe, że pojawi się w przyszłości. Już teraz jeden z mniejszych schronów jest częścią hotelu i restauracji na Naramowicach” - podkreślił.

Zaznaczył, że Poznań wyróżnia także fakt, że coraz więcej i bardziej różnorodnych obiektów otwiera się ze swoją ofertą dla turystów. „To przecież nie tylko XIX-wieczne obiekty, a np. unikatowy schron przeciwatomowy dla władz miasta w Krzyżownikach czy wały grodu Mieszka I, których przecież nigdzie indziej nie ma. Poznań daje możliwość poznania historii fortecznej od tych najstarszych konstrukcji ziemnych, średniowiecznych, przez XIX-wieczną pruską Twierdzę Poznań, po instalacje zimnowojenne, czyli historię współczesną z lat 50. czy 60. Obecnie na turystów czeka łącznie przynajmniej kilkanaście obiektów.” – dodał Mania.

W tym roku, już po raz czwarty odbędą się w stolicy Wielkopolski Dni twierdzy Poznań. Wydarzenie, podczas którego otwierane są dla turystów wszystkie dostępne fortyfikacje odbędzie się w weekend 27-28 sierpnia. Szczegółowy program dostępny będzie na stronie internetowej www.dnitwierdzypoznan.pl. (PAP)

ajw/ pz/