Między mobilizowaniem banków do większego finansowania inwestycji a wciąż słabym popytem na kredyty - Debata Prezesów zamknęła 16. edycję EKF

Hasło „Zróbmy to lepiej” było motywem przewodnim tegorocznej Debaty Prezesów na zakończenie Europejskiego Kongresu Finansowego. W jej trakcie szefowie banków zastanawiali się nad sposobami skutecznego wspierania rozwoju Polski i budowania długofalowego bezpieczeństwa finansowego Polaków.

Debata Prezesów - punkt kulminacyjny EKF, poświęcony był aktualnej kondycji oraz przyszłości polskiego sektora bankowego, a także kluczowym wyzwaniom dla polskiej gospodarki.

W debacie poprowadzonej przez Jana Krzysztofa Bieleckiego, przewodniczącego Rady Programowej EKF udział wzięli (w porządku alfabetycznym): Michał Bolesławski, prezes zarządu ING Bank Śląski S.A.; Joao Bras Jorge, prezes zarządu Bank Millennium S.A.; Mirosław Czekaj, prezes zarządu Banku Gospodarstwa Krajowego; Elżbieta Czetwertyńska, prezes zarządu Citi Handlowy; Michał Gajewski, prezes zarządu Erste Bank Polska; Przemek Gdański, prezes zarządu BNP Paribas Bank Polska S.A.; Cezary Kocik, prezes zarządu mBank; Adam Marciniak, prezes zarządu VeloBank S.A.; Szymon Midera, prezes zarządu PKO Bank Polski; Cezary Stypułkowski, prezes zarządu Banku Pekao S.A. oraz Piotr Żabski, prezes zarządu Alior Bank S.A.

Debata została poprzedzona podsumowaniem wniosków z Okrągłych Stołów EKF. Te z Okrągłego Stołu Ryzyka Bankowego (CRO) zaprezentował Marek Lusztyn, wiceprezes zarządu ds. zarządzania ryzykiem w mBank; z Okrągłego Stołu Ryzyk Prawnych - prof. Michał Romanowski; z Technologicznego Okrągłego Stołu EKF - Piotr Alicki, prezes zarządu KIR, a z Makroekonomicznego Okrągłego Stołu EKF - Marcin Mrowiec, główny ekonomista Grant Thornton, koordynator makroekonomiczny EKF.

Perspektywę nadzoru przedstawił prof. Jacek Jastrzębski, przewodniczący Komisji Nadzoru Finansowego, który zachęcał banki do aktywnego zarządzania ryzykiem i wzrostu akcji kredytowej zamiast „ucieczki” w instrumenty skarbowe.

W ocenie uczestników Debaty Prezesów do najtrudniejszych obecnie wyzwań należą: ryzyko prawne i niestabilność regulacyjna, które wpływają na „niepewność niemierzalną” sektora finansowego w Polsce. Dlatego należy wprowadzić „wzorcowe umowy” jako narzędzie przeciwdziałające konfliktom prawnym.

„Kwestionowanie 800 tys. umów hipotecznych to sytuacja niespotykana w cywilizowanym kraju. Musimy funkcjonować w świecie, który jest przewidywalny, a fundamenty prawa są egzekwowane. Bez tego nasze wysiłki można porównać do włoskiej operetki - wszyscy śpiewają Avanti, ale nic z tego nie wynika” - podkreślił Cezary Stypułkowski z Banku Pekao.

Eksperci poświęcili wiele uwagi prognozom makroekonomicznym, ostrzegając przed końcem okresu wysokiego wzrostu i rosnącym zadłużeniem.

Marcin Mrowiec, ekspert makroekonomiczny EKF, wskazał, że gospodarka wchodzi w okres podwyższonego ryzyka geopolitycznego. Jego zdaniem w ciągu trzech lat nastąpi spowolnienie inwestycji z 8 proc. do 3 proc. Dodał, że do 2029 r. dług publiczny sięgnie nawet 75 proc. PKB.

Uczestnicy debaty wskazywali na problem barier regulacyjnych, w tym negatywnego wpływu podatku bankowego na akcję kredytową, przez co polskie banki są mniej konkurencyjne wobec banków zagranicznych, mogących oferować tańsze finansowania dużych projektów.

„Państwa, w których istnieją konkretne ulgi podatkowe dla długookresowych inwestycji w fundusze inwestycyjne to jedyne kraje, które mają rozwiązania i odnoszą sukces. Czekamy więc na ich polską wersję” - stwierdził Joao Bras Jorge z Banku Millennium.

W ocenie uczestników debaty do kluczowych w chwili obecnej wyzwań należy narastający problem przestępczości cyfrowej, wspieranej przez sztuczną inteligencję.

Zdaniem Marka Lusztyna z mBank, cyberodporność jest aktywem strategicznym. Ekspert apelował o współodpowiedzialność mediów społecznościowych i firm telekomunikacyjnych za oszustwa internetowe.

„Sektor nie czeka na unijne regulacje i sam wdraża takie rozwiązania, jak np. weryfikacja odbiorcy płatności (VoP). Ale działania wewnątrz samej branży to jednak za mało bez współpracy z infrastrukturą technologiczną” - zaznaczył Piotr Alicki z Krajowej Izby Rozliczeniowej.

Przedstawiciele banków i instytucji finansowych podkreślali swoją gotowość do finansowania inwestycji w obronność, energetykę oraz rozwój innowacyjnych technologii. Wskazywali jednak, że finansowanie tych projektów ze względu na ryzyka z nimi związane, jest często na granicy rentowności.

„My bardzo chcemy pożyczać, chcemy pożyczać więcej. Mamy to zapisane w naszych strategiach. Problemem jest niski popyt inwestycyjny, wynikający m.in. z finansowania wewnątrzgrupowego firm międzynarodowych” - powiedział Przemysław Gdański z BNP Paribas.

Elżbieta Czetwertyńska z Citi Handlowy mówiła o zmianie podejścia do finansowania zbrojeń, wskazując, że Polska stała się pierwszym krajem, w którym Citi zdecydował się wsparcie takich inwestycji. Podkreślała także potrzebę wspierania „polskich czempionów” w ekspansji zagranicznej.

Mirosław Czekaj z BGK wskazał na ogromną rolę Banku Gospodarstwa Krajowego w finansowaniu pozabilansowym (m.in. 70 mld zł na energetykę z KPO i 43,7 mld euro z pożyczki SAFE), co nie zawsze jest widoczne w tradycyjnych statystykach kredytowych.

W ocenie Michała Gajewskiego z Erste, mitem jest przekonanie, że banki nie angażują się w obronność, tyle że w przetargach ich kwotowania spadają poniżej kosztu podatku bankowego. Michał Bolesławski z ING Banku Śląskiego dodał, że problemem nie jest brak kapitału, ale trudność w przekuciu ambicji w konkretne projekty inwestycyjne.

„Mamy być supernowoczesnym sektorem. Stawiamy bardzo wysoko poprzeczkę, mamy ambitne cele w każdym segmencie - ale to przedsiębiorcy tworzą gospodarkę. Trzeba ich szanować, podobnie jak klienta indywidualnego, który przeważa w naszej strukturze wyników i dla niego musimy budować jak największą wartość” - podkreślił Szymon Midera z PKO BP.

Eksperci zgodnie zaznaczali, że wsparcie banków dla inwestycji w nowe technologie jest w Polsce znikome - na poziomie 4,5 proc. portfela.

„W Polsce wsparcie innowacyjności praktycznie nie istnieje. Startupy nie mogą liczyć na finansowanie powyżej 100 mln dolarów, a banki są penalizowane wagą ryzyka 400 proc. RWA za inwestycje kapitałowe” - zauważył Paweł Marciniak z VeloBank.

Prezesi banków wyrazili również życzenie, aby polskie społeczeństwo było lepiej wydedukowane ekonomicznie.

„Edukacja na poziomie uczelni dostarcza nam bardzo wartościowych pracowników, ale celem prawdziwej edukacji jest, żeby każdy wiedział, co to jest kredyt, jak funkcjonuje depozyt, jak działa umowa - i z tym trzeba dotrzeć do nastolatków” - podkreślił Cezary Stypułkowski z Banku Pekao.

Uczestnicy debaty wezwali także do dialogu między sektorem bankowym, nadzorem a ustawodawcą w celu budowania nowoczesnej gospodarki. Piotr Żabski z Alior Banku dodał do tego apel o naprawę dialogu systemowego i włączenie głosu klienta w proces tworzenia strategii sektora.

Wnioski z debaty oraz obrad Okrągłych Stołów zostaną zaprezentowane w formie rekomendacji Europejskiego Kongresu Finansowego na stronie EKF.