Ewa Kuryluk: mam jedno ciało, ale moje życie wewnętrzne wciąż się zmienia
Mam jedno ciało, ale moje życie wewnętrzne wciąż się zmienia. Zajmowały mnie i zajmują różne rzeczy - powiedziała PAP artystka Ewa Kuryluk, która 5 maja kończy 80 lat. Już teraz można oglądać jej prace na wystawie „Kangór w Operze” w Teatrze Wielkim - Operze Narodowej i galerii Okno na Kulturę.
— Przyroda nas nie klonuje, każda osoba jest niepowtarzalna i stara się robić swoje — co jest jej dane i co może — chyba że wierzy się w siły nadprzyrodzone. Będąc ateistką, postrzegam się jako organizm biologiczny: ciało i system nerwowy. Każda praca, w tym artystyczna, zależy głównie od eksplozji neuronów i spotkań na łączach — powiedziała w rozmowie z PAP Ewa Kuryluk.
Artystka, malarka, rysowniczka, autorka instalacji plastycznych, powieściopisarka, poetka i historyczka sztuki ma na koncie ponad 60 wystaw indywidualnych, udział w licznych ekspozycjach zbiorowych na całym świecie i instalacje plenerowe na wielu kontynentach. Jej prace znajdują się w w warszawskiej Zachęcie i w kolekcji rodziny Staraków; w Muzeum Sztuki Nowoczesnej i Muzeum POLIN; w Muzeum Sztuki w Łodzi; w Muzeach Narodowych w Warszawie, Krakowie, Wrocławiu i Poznaniu. Za granicą prace Kuryluk można obejrzeć w zbiorach Albertina w Wiedniu, Bibliotece Narodowej w Paryżu i w licznych kolekcjach publicznych i prywatnych w Europie, USA, Ameryce Południowej, Japonii i Australii.
Ewa Kuryluk, współzałożycielka i współredaktorka „Zeszytów Literackich”, jest autorką książek w zakresu historii sztuki: „Wiedeńska apokalipsa”, „Salome albo o rozkoszy. O grotesce w twórczości Aubreya Beardsleya”; „Podróż do granic sztuki” i „Weronika i jej chusta”. Wszystkie trzy części jej powieściowej trylogii, „Goldi” (2005), „Frascati” (2010) i „Feluni” (2019), były nominowane do Nagrody Nike. Większą część życia artystka spędziła za granicą. Dziś dzieli czas między Paryżem a Warszawą.
Na pytanie, czy czuje się artystką o wielu twarzach, powiedziała: – Mam jedno ciało, ale moje życie wewnętrzne wciąż się zmienia. Zajmowały mnie i zajmują różne rzeczy. Pytania, „kim jestem?”, nie zadaję sobie. A na pytanie, czy czuję się Polką, Amerykanką, Żydówką, Francuzką i tak dalej, odpowiadam: „jestem Kangór”. I czasem dodaję, że swój przydomek piszę, odkąd poszłam do szkoły, przez „ó”, by w ten sposób wyrazić swoją miłość do „gór”. Pozwolił mi na to ojciec, Karol Kuryluk, twórca lwowskich „Sygnałów” i polonista nieortodoksyjny — podkreśliła.
„Kangórem” Ewa Kuryluk została w wieku czterech lat, w czasie wizyty w warszawskim zoo. W książeczce dla dzieci, wydanej przez Teatr Wielki i towarzyszącej wystawie „Kangór w Operze”, Agnieszka Drotkiewicz pisze: „A wiesz, w co była ubrana mała Ewa, kiedy odwiedzała zoo? Miała sukienkę z kieszenią z przodu. Doktor Żabiński to zauważył i skomentował: kto ma torbę, jest honorowym kangurem”.
Wystawa „Kangór w Operze” składa się z dwóch części. Jedna, prezentowana w Galerii Opera w Teatrze Wielkim, obejmuje obrazy i autofotografie Kuryluk. Druga, instalacja z nowojorskich prac na bawełnie z lat 1981–1995, znajduje się w galerii Okno na Kulturę przy Krakowskim Przedmieściu 17.
— Po obejrzeniu Galerii w Operze doszłam do wniosku, że nadaje się najlepiej do pokazania obrazów, niewystawianych w Warszawie od ponad 50 lat. W reultacie „Kangór w Operze” to największy pokaz mojego malarstwa w stolicy — powiedziała.
Obrazy w Galerii Opera pochodzą ze zbiorów Muzeów Narodowych w Warszawie, Krakowie i Wrocławiu oraz z paryskiej pracowni artystki. Część autofotografii to własność Ewy Kuryluk, część została wypożyczona z Fundacji Rodziny Staraków, która prezentowała je w 2022 roku na 59. Biennale Sztuki w Wenecji.
— W różnych okresach pracy poruszałam różne tematy. W wystawionych w Galerii Opera obrazach z lat 1973—1978 przewija się motyw czerwonej nici. Można ją interpretować rozmaicie — jako jako nić przewodnią życia; jako nić, która nas ze sobą łączy czy pęta, albo nić Ariadny w labiryncie Minotaura. Jedna interpretacja nie wyklucza drugiej. Recepcja sztuki jest równie indywidualna jak twórczość. Każda osoba może sobie skojarzyć nić, z czym zachce — podkreśla artystka.
Równocześnie z wystawą ukazuje się „Pani Anima, czyli Kangór” (wyd. Biuro Literackie, Kołobrzeg): tom wierszy z okresu 1970-2017 zebranych przez Ewę Kuryluk, ułożonych przez nią chronologicznie i skomentowanych. W jednym z nich czytamy:
„Ciało słońcem podzielone/ na drogi światła i cienia/ czerwonym konturem bólu/ przygwożdżone do ziemi”.
— Do warszawskiego mieszkania na Frascati przyjechałam z rodzicami w 1948 roku z Krakowa, gdzie urodziłam się 5 maja 1946. Rozmawiamy w pokoju mamy - Miriam Kohany, utalentowanej pianistki amatorki - siedząc na zaprojektowanej przez nią kanapie. Tu graliśmy z bratem na dawnym fortepianie dziadków - powiedziała.
Widok przez okno na Frascati ulega zmianom. - Po wojnie otaczało nas morze ruin. Teraz patrzę na gmach Kancelarii Prezydenta i skwerek, kiedyś pusty i zapuszczony. Teraz powiewają nad nim flagi. Przez pewien czas tylko biało-czerwone. Aktualnie towarzyszą im niebieskie z gwiazdami. Zobaczymy, co będzie dalej - powiedziała Ewa Kuryluk.
Artystka ciągle tworzy. — Nad czym pracuję w tej chwili, nie opowiem. Dziś warto poznać moje malarstwo sprzed pół wieku i instalacje nowojorskie.
Wystawa „Ewa Kuryluk. Kangór w Operze”, której kuratorem jest Marcin Fedisz, potrwa do 30 czerwca.
Anna Kruszyńska (PAP)
akr/ miś/ grg/
