Grenlandia - największa na świecie wyspa bez własnego wojska
Położona w Arktyce Grenlandia, największa na świecie wyspa, nie posiada własnego wojska. Temu zależnemu od Danii terytorium obronę zapewnia rząd w Kopenhadze m.in. poprzez patrole psich zaprzęgów, a także częściowo Stany Zjednoczone w postaci bazy wojskowej Pituffik.
Temat bezpieczeństwa Grenlandii powrócił przy okazji ostatnich wypowiedzi prezydenta USA Donalda Trumpa i jego doradców o konieczności posiadania wyspy w kontekście amerykańskiej interwencji wojskowej w Wenezueli.
Obronę wyspy pokrytej w 80 proc. lądolodem i mającej powierzchnię siedmiokrotnie większą od Polski, a także zamieszkałej jedynie przez nieco ponad 56 tys. osób, czyli tyle, ile wynosi populacja Chełma, zapewnia 250-300 duńskich żołnierzy.
Wojsko, którego liczba zmienia się sezonowo, podlega Dowództwu Arktycznemu (duń. Arktisk Kommando) stacjonującemu w porcie w stolicy Grenlandii Nuuk, a to z kolei sztabowi sił zbrojnych w Kopenhadze.
Dowództwo Arktyczne ma do dyspozycji jedyną tego rodzaju jednostkę specjalną na świecie - Patrol Syriusz (Sirius), czyli sześć psich zaprzęgów, pozwalających żołnierzom w trudnych warunkach przemierzać duże odległości. Na Grenlandii wszystkie miasteczka i osady rybackie znajdują się na wybrzeżu, nie łączą je żadne drogi.
Nadzór z powietrza zapewnia samolot rozpoznawczy Challenger, a wybrzeża pilnuje kilka statków inspekcyjnych. Duńskie wojsko na Grenlandii wykorzystuje również dwa śmigłowce Air Greenland oraz okresowo jedną z fregat marynarki wojennej Danii.
Zasoby te w ostatnich miesiącach wielokrotnie krytykowała jako niewystarczające administracja Białego Domu, a prezydent Trump kpił z psich zaprzęgów. Rząd w Kopenhadze w ub.r. zapowiedział przeznaczenie 13,7 mld dolarów do 2033 r. na wzmocnienie bezpieczeństwa Grenlandii oraz Wysp Owczych. W planach są m.in. nowe statki i okręty, samoloty, a także drony dalekiego zasięgu.
W ciągu ostatniego roku na Grenlandii odbyły się duże ćwiczenia państw NATO, a współpracę w Arktyce z duńską obroną pogłębiły siły zbrojne Francji oraz Niemiec, których okręty zacumowały w porcie w Nuuk.
Jednocześnie Stany Zjednoczone pozostają sojusznikiem Danii na Grenlandii na mocy porozumienia z 1951 r. Na podstawie tej umowy w 1952 r. na północnym zachodzie wyspy powstała amerykańska lotnicza baza wojskowa Thule. W 2023 roku jednostka zmieniła nazwę na Pituffik, jej zadaniem jest analiza przestrzeni kosmicznej oraz ostrzeganie przed rakietami balistycznymi.
Na miejscu służbę pełni 150 amerykańskich wojskowych oraz duński oficer łącznikowy, odpowiedzialny za współpracę z władzami Danii i Grenlandii. Pozostałych kilkaset osób to personel cywilny.
We wrześniu 2025 r. na lotnisku w Pituffik w ramach ćwiczeń Arctic Light wylądowały duńskie myśliwce F-16.
Daniel Zyśk (PAP)
zys/ adj/ grg/
