Muzeum Sztuki Nowoczesnej: nowa wystawa o surrealizmie i antyfaszyzmie [WIDEO]
Wystawa „Jesteś w sercu zmian. Surrealizm i antyfaszyzm” w warszawskim Muzeum Sztuki Nowoczesnej zrywa z klasycznym obrazem surrealizmu, aby pokazać jego związki z antyfaszyzmem. Można na niej oglądać m.in. dzieła Maxa Ernsta, Joana Miró, Toyen, Leonory Carrington, Dory Maar i René Magritte'a.
- Wystawa „Jesteś w sercu zmian. Surrealizm i antyfaszyzm” pokazuje surrealizm jako „ruch międzynarodowy, a przede wszystkim jako ruch polityczny, artystów, którzy walczą z faszyzmem w Europie, a także z europejskim projektem kolonialnym” - powiedziała PAP kuratorka wystawy Magda Lipska. Kuratorka Dorota Jarecka zaznaczyła, że wielu surrealistów aktywnie i świadomie przyjmowało postawy antyfaszystowskie, a ich poglądy ogniskowały się wokół polityki antykolonialnej. Jak powiedziała, widać to zarówno w manifestach, jak i w niektórych dziełach międzynarodowego surrealizmu. Kuratorki zdejmują nacisk z tradycyjnych pojęć związanych z surrealizmem, takich jak wyobraźnia, marzenie i sen - nie negują ich przydatności do opisywania tego kierunku, ale zaznaczają, że te kategorie nie wystarczają.
Lipska podkreśliła, że narracja wokół polityczności surrealizmu przedstawiana na wystawie, jest nowym podejściem do tematu. - Zwykle surrealizm pokazywany jest jako pewna estetyka zorientowana wokół marzeń sennych. My pokazujemy, że właściwie od samego początku, od wczesnych lat 30., surrealiści angażowali się nie tylko w walkę z faszyzmem, ale również z kolonializmem - mówiła. Jarecka zaznaczyła, że surrealizm był najbardziej aktywny od lat 20. do lat 60. XX wieku.
Jak mówiła Magda Lipska, to pierwszy w Polsce pokaz na tak dużą skalę dzieł artystów o międzynarodowej renomie, takich jak Pablo Picasso, Leonora Carrington, Max Ernst i Remedios Varo. Jarecka dodała, że na ekspozycji znajdują się także dzieła mniej rozpoznawalnych przedstawicieli surrealizmu jak m.in. Kurt Seligmann, Wolfgang Paalen, Eileen Agar i Stanley William Hayter. Na ekspozycji oglądać można również dzieła artystów tworzących w Czechosłowacji przed wojną, w jej trakcie i po niej. Są to m.in. Jindřich Heisler, Jindřich Štyrský, Toyen, Alois Wachsman, Emil Filla, Václav Tikal i Mikuláš Medek.
Wystawa składa się z 12 rozdziałów. - Każdy z nich skupia się w jakimś konkretnym miejscu na mapie. Zaczynamy w Paryżu około 1930 roku. Przenosimy się do Pragi w latach 30. i 40. Wcześniej mówimy - jest to rodzaj prologu o Łodzi - o międzynarodowej kolekcji grupy a.r. przekazanej do lokalnego muzeum przed wojną. Wędrujemy przez Londyn, Kair, Berlin - opowiadała Dorota Jarecka. - Jest rozdział wystawy, który mówi o grupie artystów, którzy uciekają z Niemiec w okresie panowania tam Hitlera. Mamy rozdział „Niespokojny świat”, o sytuacji powojennej w Europie, głównie Środkowo-Wschodniej. Opowiadamy również o grupie artystów, która działała w Paryżu przed wojną, a wyjechali z Polski już w okresie międzywojennym i później się rozproszyli po świecie. Są to Franciszka i Stefan Themersonowie oraz Teresa Żarnower - tłumaczyła. Tematem, który pojawia się w jednej z części jest także wojna o niepodległość Algierii, wokół którego ogniskowała się sztuka surrealistów w latach 60.
Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie oferuje nowe spojrzenie na surrealizm, który, według Lipskiej, dużej części publiczności znany jest jedynie obiegowo. Wystawa pozwala zrozumieć, czemu służyła surrealistyczna estetyka, przeciwko czemu była skierowana. Archiwalia i manifesty porządkują wiedzę i pozwalają zrozumieć ciąg przyczynowo-skutkowy sytuacji, w której znajdowali się ludzie w tamtym czasie.
Wystawę „Jesteś w sercu zmian. Surrealizm i antyfaszyzm” można oglądać od 26 czerwca do 10 stycznia 2027 r. w Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie. (PAP)
zzp/ aszw/ ep/
