Opowieść z wnętrza wojny. W Polsce ukazała się książka Wiktorii Ameliny
O premierze polskiego wydania książki Wiktorii Ameliny „Patrząc na kobiety, patrząc na wojnę. Dziennik wojny i sprawiedliwości” pisze międzynarodowy portal Sestry.eu. Publikacja poświęcona jest ukraińskim kobietom dokumentującym rosyjskie zbrodnie wojenne.
Książka ukraińskiej pisarki Wiktorii Ameliny została wydana w przekładzie Hanny Pustuły-Lewickiej. Publikacja zdobyła już międzynarodowy rozgłos i ukazała się w kilkunastu krajach, choć wciąż nie doczekała się wydania w języku ojczystym pisarki.
Jak podkreśla jej przyjaciółka, dziennikarka Tetiana Teren, Amelina od początku pisała tę książkę z myślą o zagranicznym odbiorcy i nie chciała dodatkowo traumatyzować ukraińskiego społeczeństwa w czasie wojny.
Pomysł na książkę narodził się wiosną 2022 roku – po podróżach do wyzwolonego obwodu kijowskiego, dokumentowaniu rosyjskich zbrodni wojennych razem z organizacją Truth Hounds oraz spotkaniach z obrończyniami praw człowieka i świadkami wojny.
Początkowo miał to być zbiór reportaży o Ukrainkach dokumentujących rosyjskie zbrodnie, lecz z czasem książka przekształciła się w wielowarstwową opowieść łączącą reportaż, dziennik, eseje, wywiady, poezję i dokumentację.
Tetiana Teren powiedziała portalowi Sestry.eu, że właśnie ta ewolucja gatunkowa – od reportażu do złożonego połączenia świadectw, dziennika, eseistyki i dokumentacji – stała się jedną z najważniejszych cech książki.
Jak podkreśliła, tekst nie powstał już po wydarzeniach, lecz rodził się w samym środku tragicznej rzeczywistości wojny, która w tamtym momencie wciąż trwała i jeszcze się nie dopełniła.
Historia samej Wiki i jej poszukiwania nowej roli w warunkach wielkiej wojny, a także historie jej bohaterek dają możliwość rozmowy ze światem o tym, że pokój jest niemożliwy bez ukarania zła i bez sprawiedliwości dla ofiar. W przeciwnym razie zło i wojna powracają
Jej zdaniem książka Ameliny pozostaje nie tylko literackim świadectwem wojny, ale również moralnym dokumentem czasu, w którym powstała.
Początek książki osadzony jest w lutym 2022 roku we Lwowie, gdy Amelina przygotowuje walizkę do wyjazdu z synem. Obok sukienek znajduje się pistolet – symbol rzeczywistości całkowicie zmienionej przez rosyjską inwazję.
Wstęp do książki napisała kanadyjska pisarka Margaret Atwood, autorka „Opowieści podręcznej” (ang. *The Handmaid’s Tale*).
Atwood porównuje działalność Ameliny i organizacji Truth Hounds do pracy „anioła-pisarza”, który zapisuje ludzkie dobre i złe uczynki, by możliwe było przywrócenie sprawiedliwości.
Wiktoria zajęła się pisaniem o wojnie, dokumentowała zbrodnie wojenne, zbierała zeznania naocznych świadków i ocalałych
Jej zdaniem siła książki polega na tym, że autorka „patrzy nie tyle na same zbrodnie, co na historie kobiet”, których życie zostało zniszczone przez wojnę.
Amelina nie zdążyła ukończyć książki. 27 czerwca 2023 roku została ciężko ranna podczas rosyjskiego ataku rakietowego na restaurację w Kramatorsku, gdzie przebywała wraz z grupą kolumbijskich dziennikarzy.
Kilka dni później zmarła w szpitalu. Miała 37 lat.
Redakcją pozostawionego rękopisu zajęli się jej przyjaciele i mąż, starając się jak najmniej ingerować w tekst. W książce znalazło się ponad sto przypisów wyjaśniających kontekst i uzupełniających niedokończone fragmenty.
Sestry.eu to międzynarodowy magazyn online działający od września 2023 roku. Działa na rzecz budowania dialogu społecznego oraz poprawy jakości życia kobiet.
Promuje ideę siostrzeństwa, współpracy i poszanowania wspólnych wartości, takich jak wolność i tolerancja. Teksty publikuje po ukraińsku, polsku i angielsku. (PAP)
iua/ dki/
