Ograniczenia dróg dla samochodów, lepsza infrastruktura rowerowa i ograniczenie prędkości to trzy najważniejsze elementy, dzięki którym poprawia się bezpieczeństwo zarówno pieszych i rowerzystów na drogach – twierdzą eksperci z trzech stolic państw skandynawskich, z którymi rozmawiał PAP.
W 2019 r. w Sztokholmie, Oslo i Helsinkach nie odnotowano ani jednego wypadku z udziałem rowerzysty. Podobna sytuacja powtórzyła się w stolicy Norwegii w 2023 r., a w stolicy Finlandii odnotowano 12 miesięcy, od lipca 2024 do lipca 2025 r., bez żadnej ofiary śmiertelnej w ruchu drogowym, wliczając w to pieszych, rowerzystów i kierowców.
Koordynator ds. polityki rowerowej Sztokholmu, Sam Victorin, wśród najważniejszych działań miasta podjętych w ostatnich latach wymienił zmniejszenie o 10 km/h maksymalnej prędkości dla samochodów. – Nowe ograniczenia to 30, 40 i 60 km/h – wymienił. Dodał, że nowością jest wprowadzenie specjalnej kategorii ulic, na których pierwszeństwo mają rowerzyści, a inni uczestnicy muszą się do ich tempa dostosować. – Zdecydowano też o dopuszczeniu ruchu dwukierunkowego dla rowerzystów na ulicach, gdzie samochody mogą jeździć tylko w jedną stronę – powiedział.
Władze miasta na głównych traktach, m.in. na ul. Goetgaran w dzielnicy Soedermalm wprowadziły „zieloną drogę”, czyli zsynchronizowały sygnalizację świetlną dla rowerzystów, aby nie musieli oni, co chwilę stawać na czerwonym.
Rozmówca PAP przypomniał, że w przypadku położonego na północy Europy Sztokholmu konieczne okazało się zadbanie o możliwość całorocznego korzystania ze ścieżek w bezpieczny sposób.
"Wprowadziliśmy priorytetowanie najważniejszych traktów rowerowych, to jest nie tylko odświeżanie, ale też pokrywanie substancją uniemożliwiającą zamarzanie".
Początkowo zadbanie w pierwszej kolejności o przejezdność ścieżek rowerowych, a dopiero później o drogi dla samochodów, budziło protesty kierowców. -Dziś już wszyscy do tej polityki się przyzwyczaili - dodał.
Zdaniem koordynatora ds. polityki rowerowej, ważny jest również stały rozwój i dbanie o powstałą już infrastrukturę. – Poszerzamy ścieżki i dostosowujemy skrzyżowania pod kątem bezpieczeństwa rowerzystów. Wprowadziliśmy „pogotowie rowerowe”, czyli mamy ludzi jeżdżących rowerami cargo (towarowymi), których zadaniem jest łatanie drobnych dziur czy koszenie trawy na poboczach – wyjaśnił.
Szefowa największego fińskiego stowarzyszenia rowerowego Hepo, Henni Ahvenlampi także zwróciła uwagę, że niższa prędkość samochodów wpływa na bezpieczeństwo innych użytkowników dróg.
"W 2025 r. Helsinki podjęły decyzję o obniżeniu ograniczenia prędkości w pobliżu szkół o 10 km/h na ulicach, na których obowiązywała wcześniej prędkości do 40 lub 50 km/h".
W jej opinii również wysokiej jakości infrastruktura rowerowa poprawia bezpieczeństwo na drogach, choć jak zauważyła, do tej pory w centrum Helsinek ukończono budowę 50 proc. tras z wytyczonego równo 10 lat temu przez ratusz planu. Poza ścisłym śródmieściem rowerzystom oddano zaledwie 20 proc. zaplanowanych ścieżek rowerowych.
To co wyróżnia Finów to wysoka kultura jazdy na drogach. Choć rowerzyści nie mają obowiązku jazdy w kasku, według danych Fińskiej Rady Bezpieczeństwa Ruchu Drogowego (Liikenneturva) w 2024 r. 58 proc. rowerzystów używało kasku, w tym aż 64 proc. w Helsinkach. – W stolicy ponad połowa gospodarstw domowych nie posiada samochodu, a to właśnie w szkołach jazdy można najlepiej poznać przepisy ruchu drogowego. Dlatego jako organizacja zwróciliśmy się do władz miast w regionie z prośbą o zapewnienie szerszej edukacji w tym zakresie. Najważniejsze przepisy ruchu drogowego dla rowerzystów można znaleźć także na stronie internetowej naszego stowarzyszenie hepo.fi i to w języku fińskim, szwedzkim, angielskim, arabskim, somalijskim i francuskim – wymieniła Ahvenlampi.
Rozmówczyni PAP wspomniała także, że jej organizacja optuje za rozszerzeniem polityki Vision Zero.
"Nasza Vision Plus nie opiera się wyłącznie na ograniczeniu liczby ofiar śmiertelnych w ruchu drogowym do zera, ale uwzględnia korzyści płynące z aktywnego transportu dla zdrowia publicznego, w tym wydłużenie życia i jego lepszą jakość, niższe wydatki na opiekę zdrowotną i zmniejszenie stresu".
Jak przyznała, od siedmiu lat sama jeździ na rowerze przez cały rok, również zimą, co ma dobry wpływ na jej ciało.
W Oslo limit prędkości dla samochodów do 30 km/h stał się w 2026 r. standardem na większości dróg lokalnych oraz w ścisłym centrum. Jednocześnie tworzone są tzw. Stref Serca (Hjertesoner), gdzie w godzinach rozpoczęcia i zakończenia lekcji ulice bezpośrednio przy szkołach są fizycznie zamykane dla ruchu samochodowego, poprzez wysuwane barierki lub słupki. Ma to ograniczyć lęk rodziców przed puszczaniem dzieci do szkoły pieszo lub na rowerze. Obecnie tym programem objętych jest 50 placówek.
Szefowa Krajowego Stowarzyszenie Rowerzystów w Norwegii (Syklistforeningen) Eline Oftedal w rozmowie z PAP powiedziała, że „Oslo odniosło sukces w polityce Vision Zero dzięki konsekwentnemu, długoterminowemu zaangażowaniu by osiągnąć cel, jakim jest brak poważnych lub śmiertelnych wypadków drogowych”.
- Każda Rada Miejska, niezależnie od orientacji politycznej, zobowiązała się do działania na rzecz bezpieczniejszej mobilności rowerzystów i pieszych, i to przynosi efekty. Od ponad 10 lat Oslo realizuję taką strategię. Kluczem jest to, że zmieniające się układy polityczne u władzy trzymają się wciąż tej samej polityki – podkreśliła.
Norwegia wyznaczyła cel zero ofiar śmiertelnych na drogach w całym kraju do 2050 r.
Marta Zabłocka, ze Sztokholmu Daniel Zyśk (PAP)
mzb/ zys/ bst/ grg/
