Wiceprezes PAN: nauka w Polsce jest lepsza niż jej finansowanie
Radykalne niedofinansowanie, ciągłe zmiany systemu i wynoszenie ilości ponad jakość – takie trzy główne problemy polskiej nauki zdiagnozował wiceprezes PAN prof. Dariusz Jemielniak, który był gościem czwartkowego Studia PAP. 19 lutego jest obchodzony Dzień Nauki Polskiej.
Prof. Jemielniak użył określenia, że „polski naukowiec czy naukowczyni pojadą nawet na drzwiach od stodoły”. - Czyli nawet przy tej mizerii finansowej – kompletnej, którą mamy, faktycznie mamy sporo osiągnięć. Ale trzeba pamiętać o jednej rzeczy. Jeżeli - przy tak niskim finansowaniu - my jesteśmy w stanie robić czasami rzeczy wybitne, to co by się działo, gdybyśmy doszlusowali chociaż do przeciętności (w finansowaniu nauki - PAP) – mówił wiceprezes PAN i wykładowca Akademii Leona Koźmińskiego.
Z kolei na pytanie, jak widzi polską naukę w kolejnych latach, odpowiedział, że „nigdy nie jest tak, żeby nie mogło być gorzej”. Wskazał tym samym na główne problemy polskiej nauki: radykalne niedofinansowanie, ciągłe zmiany systemu oraz ilościową ocenę naukowców (tzw. punktoza).
Na jego liście życzeń dla polskich naukowców trzy pierwsze miejsca zajęłyby pieniądze.
- Jest absolutnie haniebne, żeby tak traktować ludzi nauki, którzy przynoszą ogromne profity polskiej gospodarce, zwiększają naszą obronność. To, że mamy polskie wynalazki, powoduje, że nie wyprowadzamy pieniędzy za granicę. Mamy suwerenność intelektualną, teraz się mówi o suwerenności cyfrowej. Pomyślmy sobie jasno, jeżeli będziemy mieli polską myśl techniczną, polską myśl naukową, będziemy w stanie dużo więcej w polskiej gospodarce zostawić, także z przemysłu zbrojeniowego. W związku z czym życzyłbym sobie, żeby ktoś to zaczął doceniać – podkreślił prof. Jemielniak.
Rozmówca przytaknął też na stwierdzenie PAP, że posiadanie kilku wybitnych jednostek nie świadczy o tym, że średnio jesteśmy dobrzy.
– Poziom nauki w Polsce generalnie jest dosyć niski; powiedzmy to jasno. Nauka w Polsce przeciętnie nie jest bardzo wybitna, aczkolwiek jest lepsza niż finansowanie – i to też warto podkreślać, bo jak przeliczymy na przykład finansowanie na jedno euro, to Polska ma dwa razy więcej publikacji odnotowanych w bazie Scopus, czyli takiej międzynarodowej, ważnej bazie publikacji naukowych, niż Niemcy. Więc wydajność na jedno euro mamy lepszą. Oczywiście nie tylko o wydajność chodzi. I faktycznie, gdybyśmy dali dwa razy więcej środków, czyli doszlusowali do przeciętności w finansowaniu, to moglibyśmy zacząć się zastanawiać, czy udaje nam się uzyskiwać przeciętne rezultaty – mówił gość Studia PAP.
Nawiązał również do głośnej medialnie sprawy z ubiegłego miesiąca, kiedy oferta pracy dla asystenta z tytułem doktora w jednym z instytutów PAN za minimalną krajową wywołała falę komentarzy w portalach społecznościowych.
Profesora Jemielniaka ta sytuacja jednak nie zszokowała. – Każdy, kto pracuje w nauce wie, że tak to wygląda. To jest standardem – szokującym i upokarzającym dla ludzi, że w zasadzie to jest praca tylko i wyłącznie misyjna – powiedział.
Ustanowiony w 2020 roku Dzień Nauki Polskiej to święto upamiętniające dorobek polskich naukowców i ich wkład w rozwój światowej nauki. Data 19 lutego nie jest przypadkowa – to rocznica urodzin Mikołaja Kopernika. (PAP)
akp/ bar/ kgr/
