Czy nauka może być naprawdę dla wszystkich?

W dniach 6-9 października 2026 roku w Małopolskim Centrum Nauki Cogiteon odbyła się Konferencja Społeczeństwo i Nauka SPIN 2026, najważniejsze w Polsce spotkanie środowisk zajmujących się komunikacją naukową, edukacją, działalnością muzealną oraz popularyzacją wiedzy. Tegorocznym tematem przewodnim było pytanie: „Nauka dla wszystkich?”.

Konferencja zgromadziła ponad 200 uczestników reprezentujących ponad 80 instytucji z całej Polski, w tym centra nauki, muzea, uczelnie, organizacje pozarządowe i instytucje kultury. Program obejmował 30 paneli dyskusyjnych, warsztatów i sesji tematycznych, przygotowanych we współpracy z blisko 20 partnerami merytorycznymi i organizacyjnymi.

Jak podkreślała dr Ilona Iłowiecka-Tańska, Przewodnicząca Komitetu Programowego SPIN oraz zastępczyni dyrektora Programowej ds. Innowacji w Centrum Nauki Kopernik:

„Spotkali się tutaj aktywni badacze uprawiający naukę z ludźmi, którzy zajmują się transferem nauki do edukacji, czyli dbają o to, by w ich muzeach, centrach nauki i ośrodkach edukacji osoby spoza środowiska akademickiego miały dostęp do współczesnych badań i sposobów, w jaki myśli się o nauce”.

Ważną częścią programu były trzy wykłady mistrzowskie. Prof. dr hab. Małgorzata Kossowska z Uniwersytetu Jagiellońskiego mówiła o solidarności jako sposobie budowania harmonijnego i odpornego społeczeństwa. Prof. dr hab. Andrzej Bednarczyk, rektor Akademii Sztuk Pięknych im. Jana Matejki w Krakowie, pokazał związki między procesem twórczym a badaniami naukowymi. Konferencję zamknął prof. dr hab. Marcin Napiórkowski, który zwrócił uwagę, że skuteczna popularyzacja nauki wymaga różnych sposobów komunikacji i budowania mostów narracyjnych dostosowanych do różnych odbiorców.

Konferencji towarzyszył również bogaty program wydarzeń specjalnych. W ramach NOKTURNU uczestnicy mogli zwiedzać nocą laboratoria MCN Cogiteon, zobaczyć wystawę „Jej Wysokość Geometria” Marty Banaszak oraz wziąć udział w występie Kabaretu Cybernetycznego czy wizycie studyjnej w Centrum Edukacji Lotniczej Kraków Airport.

Najważniejszym wnioskiem płynącym z konferencji było przekonanie, że nauka dla wszystkich nie oznacza jedynie usuwania barier. To także projektowanie doświadczeń wspólnie z odbiorcami, wykorzystywanie różnych języków komunikacji, umożliwianie uczestnictwa w kulturze naukowej na każdym etapie życia oraz tworzenie warunków do aktywnego udziału w procesie powstawania wiedzy. Szczególnie podkreślano znaczenie technologii wspierających uczestnictwo zamiast pogłębiania wykluczenia.

Trzy dni spotkań, debat i warsztatów pokazały, że nauka może stać się ważną częścią życia społecznego, punktem odniesienia w podejmowanych decyzjach, jeśli ludzie spoza środowiska akademickiego będą mogli poznawać ją w sposób, który odpowiada ich potrzebom i możliwościom. W procesie tym kluczową rolę odgrywają centra nauki, edukatorzy, nauczyciele i wszyscy partnerzy zaangażowani w budowanie relacji między nauką a społeczeństwem.

Organizatorem wydarzenia było Stowarzyszenie Społeczeństwo i Nauka SPIN, ogólnopolska sieć współpracy instytucji zajmujących się edukacją, popularyzacją i komunikacją naukową. Gospodarzem konferencji oraz współorganizatorem było Małopolskie Centrum Nauki Cogiteon, a partnerem współorganizującym Centrum Edukacji Lotniczej Kraków Airport.

Stowarzyszenie Społeczeństwo i Nauka SPIN

Małopolskie Centrum Nauki Cogiteon