Polska gospodarka się rozpędza, jednak banki mogą mieć coraz mniejszy udział w jej wzroście

Awans do G20 to nie slogan, ale symbol aktualnego potencjału oraz ambicji polskiej gospodarki. Nasz kraj stoi dziś w obliczu wielkich inwestycji w transformację energetyczną, infrastrukturę transportową czy technologie dual-use, które mogą pozwolić na dokonanie przez Polskę swoistego skoku cywilizacyjnego. Nadziejom i aspiracjom towarzyszą jednak pytania o źródła finansowania przełomowych projektów, a także kondycję oraz dojrzałość naszego systemu bankowości korporacyjnej i inwestycyjnej.

Kto i po jakich cenach sfinansuje szereg gigantycznych inwestycji - w energetykę atomową, sieci przesyłowe, szybką kolej, Port Polska? Czy polski sektor bankowy ma potencjał i kompetencje, aby odegrać w ich realizacji istotny udział? Ambicją 12. edycji Kongresu Bankowości Korporacyjnej i Inwestycyjnej (KBKiI), zorganizowanego w gmachu Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie, było sformułowanie klarownych odpowiedzi na te fundamentalne pytania. 

Ich poszukiwania zainicjowała prezentacja raportu globalnej firmy doradczej PwC zatytułowanego „Polska jest już w G20. Ale czy polskie banki też?”. Przedstawiający jego główne punkty Michał Kurowski, dyrektor Strategy & Polska, wskazywał, że niemal od samego początku transformacji nasza gospodarka rosła średniorocznie o 4 proc. (wobec 2,1 proc. dla krajów należących do Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju). Oznacza to, że rozwijaliśmy się niemal dwa razy szybciej niż najlepiej rozwinięte gospodarki świata.

„Alarmujące jest jednak to, że od 2018 roku wartość aktywów banków przeznaczanych na kredyty dla przedsiębiorstw zaczęła spadać, z 19,6 proc. do 12,1 proc. w roku ubiegłym. Polski PKB wzrósł w tym okresie o 82 proc., gdy kredyty korporacyjne - zaledwie o 24 proc. Wiązało się to równocześnie z wyraźnym spadkiem udziału inwestycji w polskim PKB do przeciętnie 17 proc., wskutek czego luka w inwestycjach w stosunku do średniej w Unii pogłębiła się do ok. 4 punktów procentowych rocznie” - tłumaczył ekspert.

Dodał, że można to zilustrować w ten sposób: polska gospodarka jedzie autostradą, a bankowość korporacyjna tylko bocznym pasem, co powoduje, że głównymi motorami wzrostu naszego dobrobytu nie są długofalowe i przemyślane inwestycje, lecz konsumpcja.  

„Jeśli ta sytuacja się utrzyma, to polskie banki korporacyjne będą w coraz mniejszym stopniu miały udział we wzroście gospodarki. A to wiąże się z konkretnymi kosztami. Gdyby we wspomnianym okresie poziom inwestycji w polskie przedsiębiorstwa w odniesieniu do aktywów nie spadł z 19 do 12 proc., to dałoby to nam corocznie powyżej 1 proc. wzrostu PKB i 33 miliardy złotych więcej” - stwierdził Michał Kurowski.

Zarówno w przeszłości, jak i obecnie, sektor bankowy angażuje się we wspieranie rozwoju infrastrukturalnego Polski, na co wskazywał Jakub Jaworowski, członek zarządu Banku Gospodarstwa Krajowego.

„Naszą misją jest wspieranie rozwoju społeczno-gospodarczego Polski i w tym kontekście jesteśmy bardzo zaangażowani w budowę i wsparcie budowy infrastruktury: zarówno drogowej, poprzez Krajowy Fundusz Drogowy, jak i energetycznej - z własnego bilansu oraz KPO. Pomagamy także zwiększać odporność kraju m.in. poprzez Fundusz Wsparcia Sił Zbrojnych” - podkreślał Jakub Jaworowski.  

Jednak w kontekście nie tyle potrzebnych, lecz wręcz koniecznych dla utrzymania dynamiki rozwoju Polski inwestycji, mowa nie o miliardach, lecz bilionach złotych.  

„Rok temu mówiliśmy, że Polska stoi na progu wielkich projektów infrastrukturalnych i strategicznych. Dziś ten czas nadszedł. Choć polskie banki są silne, płynne i rentowne, to same tego nie udźwigną” - powiedział Zbigniew Jagiełło, przewodniczący Rady Programowej KBKiI.

Dagmara Wojnar, wiceprezesBanku Pekao, przypomniała, że możliwości kapitałowe całego sektora w kontekście finansowania inwestycji to ok. 70 mld złotych. 

„Natomiast projekty, takie jak elektrownia jądrowa czy >>Port Polska<<, tę kwotę przekraczają” - zauważyła wiceprezes Banku Pekao.

Rozwiązaniem, zdaniem ekspertów uczestniczących w kolejnych panelach dyskusyjnych podczas KBKiI, jest efektywne połączenie aktywności kredytowej polskich banków z rynkiem kapitałowym, obligacjami, sekurytyzacją, funduszami krajowymi i zagranicznymi oraz środkami unijnymi. 

O elastyczności sektora bankowości korporacyjnej i jego gotowości do współpracy z biznesem świadczy m.in. jego zaangażowanie we wsparcie branży MŚP.

„O ile w wielkich projektach nie starcza im możliwości kapitałowych, to finansowanie małych i średnich firm jest naszą specjalnością. W procesach kredytowych wśród małych i średnich firm jesteśmy absolutnie w czołówce. To naszą gospodarkę poniosło do G20” - zauważył Adam Pers, wiceprezes ds. bankowości korporacyjnej i inwestycyjnej mBanku.

Dla stabilności i płynności sektora bankowego, jak wskazywali uczestniczy Kongresu, bardzo istotne jest ustabilizowanie na dłuższy czas regulacji i reguł, czego naturalnie wymagają inwestycje planowane na kilkadziesiąt lat do przodu. Kolejnym wyzwaniem jest technologia i bezpieczeństwo - sztuczna inteligencja zmienia także bankowość korporacyjną, analizę ryzyka, obsługę klientów i rozliczenia, ale niesie też ze sobą rosnącą skalę cyfrowych zagrożeń i oszustw.

Jednym z najważniejszych zadań EKF, a więc także Kongresu Bankowości Korporacyjnej i Inwestycyjnej, jest wykorzystanie dyskusji i debat do wypracowania rekomendacji mających służyć polskiej gospodarce i branży finansowej.

„Efektem naszych działań są konkretne rekomendacje. Chcemy, żeby z debat wynikało coś konkretnego, chcemy, żeby były wdrażane” - podkreślał koordynator Europejskiego Kongresu Finansowego profesor Leszek Pawłowicz.

Kongres Bankowości Korporacyjnej i Inwestycyjnej jest inicjatywą Europejskiego Kongresu Finansowego, skoncentrowaną na debacie o finansowaniu i wspieraniu przedsiębiorstw przez instytucje finansowe oraz rozwojowe.