61. Biennale Sztuki w Wenecji zostało otwarte dla publiczności
W sobotę o godz. 11 otwarto tegoroczne weneckie Biennale Sztuki dla publiczności. Odwiedzający mogą oglądać 100 pawilonów narodowych oraz uczestniczyć w wydarzeniach towarzyszących imprezie do 22 listopada. Poranne otwarcie odbyło się bez dużych protestów i demonstracji.
Biennale Sztuki w Wenecji jest jednym z najważniejszych wydarzeń kulturalnych na świecie. Słynie z wyznaczania kierunków debaty społecznej, kształtuje historię sztuki i prowokuje, testując jej granice. Od 1895 r. Biennale zwiększa rozpoznawalność artystów, a prezentowane na niej narodowe pawilony działają jak „ambasady sztuki”. Wydarzenie można nazwać „barometrem świata” - pokazuje, czym żyje globalna kultura.
Hasło przewodnie tegorocznej edycji
Koncepcja tej edycji została przygotowana przez Koyo Kouoh, kameruńsko-szwajcarską kuratorkę sztuki. Hasło przewodnie tegorocznego Biennale to „In Minor Keys” („W tonacji molowej”). Odnosi się do patrzenia na sztukę poprzez to, co bardziej subtelne i niedominujące. Nawiązuje do terminologii muzycznej, przywołując refleksyjny i melancholijny nastrój. Tym hasłem kuratorka zaprasza publiczność do odbioru sztuki w sposób wrażliwy, proponuje odejście od „głośnych” narracji, monumentalizmu i jednoznaczności na rzecz wielogłosu, „strojenia się” na inne częstotliwości - te, które zazwyczaj pozostają w tle. Uwrażliwia na niuanse, detale i emocje.
Pawilon Egiptu: cisza i kontemplacja
Silnie związana z wizją kuratorki jest wystawa w Pawilonie Egiptu – „Silence Pavilion: Between the Tangible and the Intangible”. Przed wejściem widz spotyka się z instrukcją: „Pawilon wymaga twojej ciszy i obecności. Cisza otwiera ścieżki dla twojego wewnętrznego głosu. Przed wejściem, zapraszamy cię do zatrzymania się. Wyłącz telefon. Odpuść sobie słowa. Wejdź do środka z pełną uwagą”. Wewnątrz znajdują się wielkoformatowe obrazy oraz kamienne figury, a także panuje półmrok. Odwiedzający zachęcany jest do dotknięcia obiektów i skupienia się na ich kształcie, temperaturze i wielkości. Ma się wyłączyć, być tu i teraz, skoncentrować się na osobistym doświadczeniu, kontemplować i medytować.
Senegal i sztuka percepcji
W Pawilonie Senegalu potraktowano tegoroczne hasło przewodnie w inny sposób. Wystawę „WURUS” trzeba traktować, jak przestrzenny system, w którym percepcja jest poddawana reorganizacji. Jego wszystkie elementy są ze sobą powiązane – podświetlane instalacje, lustra oraz dzwonki wietrzne, które rozedrgane wydają głośne dźwięki. Punktem wyjścia dla wystawy jest złoto. Jego kolor jest na niej wszechobecny, ale dla artystki Caroline Gueye nie jest tylko materiałem. To symbol pragnień, władzy i wartości. Jego odbiór ma się zmieniać w zależności od miejsca, w którym stoi obserwator.
Chile o współczesnych kryzysach
Chile zaproponowało w tym roku pracę „Inter-Reality”, która składa się z białej instalacji przypominającej kamień, do którego można zajrzeć przez specjalne, małe otwory. Wewnątrz znajdują się malutkie makiety pokazujące różne sceny odnoszące się do współczesnych problemów na świecie – m.in. migracji, dezinformacji, konfliktów zbrojnych i kryzysu ekologicznego. Twórcy sytuują Amerykę Południową jako punkt odniesienia dla tych zagadnień. Makiety przypominają klasyczne malarstwo pejzażowe, co mocno kontrastuje z chłodną i sztywną bryłą na zewnątrz. Aby dostać się do pracy należy zdjąć buty.
Włoska wystawa o relacjach i codzienności
Włochy pokazały w tym roku ekspozycję składającą się z dwóch głównych części. W pierwszej ustawiono 24 rzeźby, nieco większe od rozmiarów człowieka, zrobione z materiałów pochodzenia naturalnego – m.in. roślin i gliny oraz sztucznego – m.in. plastiku i szkła. To spoglądające na siebie nawzajem oraz na widzów opiekuńcze duchy. Drugi pokój można porównać do przestrzeni w budowie. Niektórym może przypominać dom lub ogród. Znajdują się w niej obiekty wykonane z plastiku, jedwabne kurtyny, ławki i kawałki podłogi zrobione z marmuru. Cała wystawa „Con te con tutto” odwołuje się do sposobu, w jaki pracuje artystka Chiara Camoni – łączy sztukę z życiem. Relacje oraz przedmioty, które towarzyszą jej w codziennym życiu są częścią jej twórczości. Swoje prace często tworzy z przyjaciółmi, ponieważ ważne jest dla niej dzielenie się doświadczeniem pracy kreatywnej.
Kanada i pytanie o narodowe narracje
Pawilon Kanady został przekształcony w szklarnię dla lilii wodnych. Projekt „Entre chien et loup” odnosi się do XIX-wiecznego wynalazku, który służył do transportu roślin na całym świecie. Lilie wodne są m.in. symbolem epoki wiktoriańskiej i samej królowej Wiktorii. Twórcy kanadyjskiej wystawy rozważają na niej jednak, w jaki sposób rośliny i zwierzęta zmieniają znaczenia kulturowe w zależności od kontekstów historycznych i geograficznych. Jak napisano w opisie projektu „podejmuje temat ulotnego i wyobrażonego charakteru narodowych narracji”.
Rosyjski pawilon i protesty
Rosyjski pawilon jest zamknięty dla odwiedzających. Jedynie w jego drzwiach stoją trzy ekrany, na których wyświetlane są muzyczne pokazy artystów, którzy wzięli udział w tworzeniu projektu „The Tree is Rooted in the Sky” przygotowanego przez Rosję na tegoroczną edycję wydarzenia. Pod nimi można przeczytać krótki opis. Przed budynkiem można było zauważyć kilka protestujących osób z flagą Ukrainy i Unii Europejskiej oraz transparentami z napisami: „Kultura Putina to bomby” oraz „Ukraina pod ostrzałem. Europa pod ostrzałem”. Przy wejściu na teren Giardini znajduje się rzeźba będąca elementem tegorocznej ukraińskiej wystawy „Security guarantees”. Obok niej ustawiło się sześć kobiet obwiązanych długim czerwonym materiałem. Na ich koszulkach były napisy, takie jak: „Stop normalizowaniu wojny przez sztukę” oraz „Rosyjski pawilon został stworzony przez wojnę”. Nie doszło do starć z policją, nie było też kontrmanifestacji.
W wydarzeniu bierze udział 100 pawilonów narodowych - 29 w historycznych pawilonach w Giardini, 25 w Arsenale oraz 46 w centrum Wenecji.
61. Międzynarodowa Wystawa Sztuki – La Biennale di Venezia potrwa do 22 listopada. Polska Agencja Prasowa jest patronem medialnym wystawy w Pawilonie Polskim.
Z Wenecji Zuzanna Piwek (PAP)
zzp/ sp/ ep/
