Anna Augustynowicz: dom Dulskich jest kryjówką [WIDEO]
Głównymi tematami tej współczesnej wersji „Moralności pani Dulskiej” będą seks i pieniądze, a dom Dulskich jest kryjówką - powiedziała PAP Anna Augustynowicz, reżyserka dramatu Gabrieli Zapolskiej. Premiera na Scenie przy Wierzbowej im. Jerzego Grzegorzewskiego Teatru Narodowego w Warszawie odbyła się w sobotę.
Reżyserka Anna Augustynowicz, po raz pierwszy realizująca spektakl w Teatrze Narodowym w Warszawie, wyreżyserowała „Moralność pani Dulskiej” Gabrieli Zapolskiej 120 lat po prapremierze tej cenionej komedii.
- Jest to utwór, który ciągle się odmraża. To jest tak, jakbyśmy spróbowali odmrozić fotografię z początku XX wieku. I w naszym przedstawieniu ta stara fotografia, często w sepii, ożywa i okazuje się, że język, który zapisała Gabriela Zapolska jest językiem do grania - wyjaśniła Anna Augustynowicz, dodając, że Zapolska sama była aktorką i świetnie słyszała człowieka. - Język stanowi tutaj narzędzie w grze i tym językiem grają aktorzy z sobą - zaznaczyła.
Reżyserka podkreśliła, że w spektaklu postacie wydają się ogromnie współczesne i niezwykle żywe w dzisiejszej rzeczywistości. - Tematem sztuki jest krzywda, ale też tematem tego utworu jest niemożność wydobycia się Anieli Dulskiej na wolność. Tej wolności zazdrości lokatorce - mówiła. - Lokatorka w naszym przedstawieniu stanowi lejtmotyw. To jest kobieta, która przeszła próbę samobójczą i w przestrzeni tej hipokryzji ona w jakiś sposób ciąży. Stawiamy pytanie, czy jedynym sposobem, żeby wydobyć się z patriarchalnej tradycji, żeby wyjść na wolność, jest wyjście w śmierć, wyjście na drugą stronę - tłumaczyła twórczyni przedstawienia.
- „Moralność pani Dulskiej” jest o takim rodzaju moralności, gdzie psuje się dzieci i nakłania się je właściwie od urodzenia do grania, do hipokryzji, do tego, żeby to, co się dzieje w domu nie wyszło na zewnątrz. Dom Dulskich jest kryjówką. Moralność pani Dulskiej jest tą moralnością, która panuje wewnątrz kryjówki i nie ma prawa przenieść się poza mur domu - powiedziała Anna Augustynowicz, zaznaczając, że Zapolska wpuszcza widzów w głąb kryjówki państwa Dulskich, która jest otoczona silnym murem.
- Pracujemy nad formą teatru poza czasem, poza konkretną przestrzenią i próbujemy przyjrzeć się psychologii jego postaci. Odrzucając realia epoki, możemy spojrzeć na scenę starego komediodramatu jak na zaczyn współczesnego dramatu etycznego i jednocześnie społeczno-politycznego – podkreśliła Anna Augustynowicz, zaznaczając, że ten dramat egzystencjalny jest przede wszystkim dramatem etycznym.
W jej opinii, scenografia jest pewnego rodzaju torem przeszkód. - Założyliśmy, że nasza kryjówka znajduje się w przestrzeni, gdzie meble gromadzone przez wieki przez Dulskich zostały odsunięte na drugi plan - mówiła. - Kryjówka jest pewnego rodzaju pustką do zagospodarowania, ale jeszcze nie wniesiono nowoczesnych mebli, jeszcze nie wniesiono wszystkich gadżetów ze współczesności, ponieważ przyglądamy się jak pod mikroskopem dramatowi mentalnemu. Meble można zmienić, można odsunąć, natomiast niestety tego wszystkiego, co jest naszym dziedzictwem mentalnym, pewnego rodzaju niedokończonej emancypacji nie da się, póki co przemeblować - powiedziała twórczyni przedstawienia.
Jej zdaniem, straceńcem jest w tej sytuacji Zbyszko, który próbuje się zbuntować przeciwko rodzicom, ale nie jest w stanie pokonać tego, co struktura rodzinna mu funduje. - Jest to bohater, który jest zbyt słaby, żeby wyjść na wolność, czyli uwolnić się od hipokryzji, chociaż to jest w istocie jego ambicją - oceniła. - Z kolei Felicjan Dulski dobrze się czuje w tej rodzinie z przyzwyczajenia, z przywiązania. W istocie jednak to on funduje swoim majątkiem to wszystko, co dzieje się w rodzinie Dulskich - wyjaśniła reżyserka.
- Każdy z bohaterów, rozdarty między potrzebą budowania odpowiedniego wizerunku a rzeczywistymi potrzebami, pisze w tym spektaklu swój własny dramat – dramat przesycony silnymi emocjami, pożądaniami, a przede wszystkim lękiem oraz niezrealizowanymi wielkimi i małymi pragnieniami. Tymi duchowymi, ale przecież i materialnymi - wyjaśniła reżyserka.
Jak zaznaczyła, przedstawienie stawia pytanie, czy to jest rodzina do „przeterapeutyzowania”. - Dzisiaj chętniej niż pojęciami filistra, kołtuna, mieszczucha, operujemy takimi terminami, jak hipokryzja czy dysonans poznawczy. Co oczywiście nic nie zmienia; w pewnym stopniu wszyscy jesteśmy uczestnikami korowodu ludzkiej komedii. Chcemy dobrze wypaść na tle społeczności, do której przynależymy lub z którą się identyfikujemy, chcemy wydać się opinii publicznej lepszymi, niż jesteśmy. Czasami robimy to bezmyślnie, czasami z premedytacją i krzywdzimy przy tym innych, a co najciekawsze szukamy dla takiego postępowania usprawiedliwienia - powiedziała Anna Augustynowicz.
Reżyseria - Anna Augustynowicz. Scenografię zaprojektował Marek Braun, a kostiumy - Tomasz Armada. Muzyka - Jan Marek Kamiński. Za reżyserię światła i projekcje wideo odpowiada Wojciech Kapela. Choreografię opracował Bartosz Dopytalski.
Występują: Małgorzata Kożuchowska (Pani Dulska), Arkadiusz Janiczek (Pan Dulski), Kamil Mrożek (Zbyszko Dulski), Paulina Szostak (Hesia Dulska), Michalina Łabacz (Mela Dulska), Gabriela Muskała (Juliasiewiczowa z Dulskich), Anna Grycewicz (Lokatorka), Hanna Wojtóściszyn (Hanka) i Beata Fudalej (Tadrachowa).
Premiera „Moralności pani Dulskiej” - 20 czerwca o godz. 19.30 na Scenie przy Wierzbowej im. Jerzego Grzegorzewskiego Teatru Narodowego. Kolejne przedstawienia - 21 oraz 23-26 czerwca.
Grzegorz Janikowski (PAP)
gj/ aszw/ ał/
