Relacje Putin-Xi - deklaracje przyjaźni, partnerstwo „bez granic”, pandy, lody i herbata
Ponad 40 razy przewódca Rosji Władimir Putin spotkał się dotąd z przewodniczącym ChRL Xi Jinpingiem, od objęcia przez niego władzy w 2013 r. Oba kraje łączy bliskie partnerstwo „bez granic”, a liderów - osobista przyjaźń. We wtorek rozpoczęła się 25. wizyta Putina w Pekinie. Ma trwać dwa dni.
Ich pierwsze oficjalne spotkanie odbyło się w Moskwie, dokąd Xi przyjechał zaledwie tydzień po formalnym objęciu rządów, co miało podkreślić znaczenie więzów łączących Rosję i Chiny. Wybór Kremla jako celu pierwszej podróży zagranicznej nie był wyjątkowy, przed nim taką decyzję podjęli Mao Zedong w 1949 r. i Hu Jintao w 2003 r. Od tego czasu Xi odwiedził Rosję już 11 razy, przy czym nie tylko stolicę kraju, ale też Władywostok, Ufę, Soczi, Kazań i Petersburg.
Relacje Rosja-Chiny
Podczas pierwszego spotkania w 2013 r. Putin podkreślił, że „stosunki rosyjsko-chińskie są bardzo ważnym czynnikiem w polityce światowej”. - Jestem przekonany, że pańska wizyta nada stosunkom rosyjsko-chińskim nowy i silny impuls – powiedział zwracając się do Xi. W odpowiedzi chiński przywódca stwierdził, że są oni „dobrymi przyjaciółmi”, których łączą „podobne charaktery”.
Efektem tych rozmów było podpisanie ponad 30 umów dwustronnych, w tym na zwiększenie dostaw ropy z Rosji do Chin oraz w sprawie budowy gazociągu, co dało podwaliny do powstania projektu Siła Syberii. Podczas wizyty Xi jako pierwszy zagraniczny przywódca w historii miał okazję zobaczyć Centrum Dowodzenia Sił Zbrojnych Federacji Rosyjskiej, co było demonstracją najwyższego zaufania polityczno-wojskowego między państwami.
Jeszcze w tym samym roku przywódcy spotkali się na wyspie Bali, w Indonezji, podczas szczytu APEC, forum Współpracy Gospodarczej Azji i Pacyfiku. Putin, obchodzący w tym czasie 61. urodziny, spędził je w towarzystwie Xi. W wywiadzie dla chińskiej telewizji CCTV rosyjski przywódca powiedział, że podczas urodzinowego wieczoru przywódcy pili wódkę i jedli kanapki.
W ciągu kolejnych lat, poza oficjalnymi wizytami dwustronnymi, liderzy widywali się regularnie m.in. na szczytach organizacji BRICS (Brazylia, Rosja, Indie, Chiny i RPA, do których dołączyły później Egipt, Etiopia, Indonezja, Iran i Zjednoczone Emiraty Arabskie) czy Szanghajskiej Organizacji Współpracy (SzOW). Ta ostatnia skupia Chiny, Indie, Kazachstan, Kirgistan, Pakistan, Rosję, Tadżykistan, Uzbekistan, Iran i Białoruś. Status obserwatorów mają Mongolia i Afganistan.
Do jednego z takich spotkań doszło w 2019 r. podczas Konferencji na rzecz Interakcji i Środków Budowy Zaufania w Azji (CICA) w Duszanbe, stolicy Tadżykistanu, kiedy to Putin osobiście odwiedził Xi, by złożyć mu życzenia z okazji 66. urodzin. Jako prezent przyniósł mu m.in. pudełko tradycyjnych rosyjskich lodów, które chiński lider niezwykle lubi. W tym samym roku, z okazji 70. rocznicy nawiązania stosunków dyplomatycznych między Rosją i Chinami, Xi przekazał Putinowi parę pand. Zwierzęta zostały wypożyczone do moskiewskiego zoo na 15 lat, w ramach tzw. dyplomacji pand. Najczęściej jednak chiński przywódca rewanżuje się przekazując Putinowi pudełka ekskluzywnych gatunków herbat.
Putin był także pierwszym przywódcą, z którym Xi spotkał się twarzą w twarz po dwóch latach izolacji związanej z pandemią koronawirusa. Było to na początku lutego 2022 r. tuż przed otwarciem Zimowych Igrzysk Olimpijskich w Pekinie, zaledwie trzy tygodnie przez pełnoskalową inwazją Rosji na Ukrainę. We wspólnie wydanym oświadczeniu potwierdzono, że „stosunki między Rosją a Chinami są ważniejsze, niż sojusze polityczne i wojskowe z czasów zimnej wojny”. „Przyjaźń między oboma państwami nie zna granic” – dodano.
Chiny neutralne ws. konfliktu Rosji z Ukrainą
Według raportów zachodnich służb wywiadowczych, na które powołał się „New York Times”, Xi miał poprosić Putina, by zaczekał z atakiem na Kijów do zakończenia igrzysk, czyli do 20 lutego, co tenże uczynił rozpoczynając inwazję wojsk na Ukrainę cztery dni później.
Od czterech lat Chiny konsekwentnie deklarują neutralność wobec wojny w Ukrainie, wzywając strony do dialogu i nie potępiając działań wojsk rosyjskich. Odrzucają także oskarżenia państw Zachodu, dotyczące przekazywania wsparcia militarnego dla Rosji. Od rozpoczęcia pełnoskalowej wojny Xi nigdy nie spotkał się osobiście z prezydentem Ukrainy z Wołodymyrem Zełenskim. Przywódcy przeprowadzili ze sobą jedną, godzinną, telefoniczną rozmowę w kwietniu 2023 r.
Miesiąc wcześniej chiński przywódca odwiedził Moskwę, zaledwie trzy dni po wystawieniu przez Międzynarodowy Trybunał Karny nakazu aresztowania Putina, w związku z podejrzeniem popełnienia zbrodni wojennych. Spotkanie to dało rosyjskiemu przywódcy legitymizm międzynarodowy, tym bardziej, że chiński polityk nazwał go publicznie „drogim przyjacielem”.
Rozpoczęta we wtorek dwudniowa wizyta Putina w Pekinie przypada w 30. rocznicę strategicznego partnerstwa między Chinami a Rosją oraz 25. rocznicę Traktatu o dobrym sąsiedztwie i przyjaznej współpracy. Dużym zbiegiem okoliczności jest to, że rozmowy Putin – Xi odbędą się zaledwie pięć dni po zakończeniu trzydniowej podróży prezydenta USA Donalda Trumpa do Chin, która pierwotnie była planowana w marcu.
Przewiduje się, że wizyty będą znacząco się od siebie różnić: Trumpa miała ceremonialny charakter, Putina będzie koncentrować się na rozmowach dotyczących rozwoju sytuacji geopolitycznej. Jak zauważył analityk Zhao Long z Szanghajskiego Instytutu Stosunków Międzynarodowych na łamach „South China Morning Post”, przyjęcie obu przywódców w ciągu kilku dni pozwoliło Pekinowi na wywieranie wpływu dyplomatycznego, przy jednoczesnym utrzymaniu kontaktów z konkurującymi ze sobą globalnymi graczami.
Kreml poinformował w poniedziałek, że rozmowy rosyjsko-chińskie będą dotyczyły m.in. dostaw energii, w tym proponowanego gazociągu Siła Syberii 2. Przewiduje się, że delegacje podpiszą ok. 40 dokumentów i umów, w tym przede wszystkim o charakterze gospodarczym. Od początku wojny w Ukrainie Pekin zwiększył zakupy rosyjskiej ropy, węgla i gazu, jednocześnie eksportując do swojego północnego sąsiada m.in. samochody i elektronikę. Według oficjalnych chińskich danych, w 2025 r. dwustronna wymiana handlowa wyniosła 228,1 mld dolarów, a Rosja odnotowała nadwyżkę handlową w wysokości 21,49 mld dol., co oznacza wzrost o 55 proc. w porównaniu z 2024 r.
Marta Zabłocka(PAP)
mzb/ mal/ ppa/
