Ekspert ds. bezpieczeństwa: budowanie odporności to wspólne zadanie władz i obywateli

Budowanie odporności na kryzysy, klęski żywiołowe czy zagrożenia wojenne wymaga zaangażowania zarówno administracji publicznej, jak i obywateli – podkreślił w Studio PAP ekspert ds. bezpieczeństwa z Akademii Sztuki Wojennej dr Tadeusz Kęsoń. Istotna część odpowiedzialności spoczywa na gminach - dodał.

Jak zaznaczył w Studiu PAP, kluczowym elementem współczesnego podejścia do bezpieczeństwa jest tzw. odporność społeczna, rozumiana jako zdolność obywateli i instytucji do funkcjonowania mimo zakłóceń i kryzysów. W jego ocenie dbanie o bezpieczeństwo nie jest już wyłącznie domeną państwa, lecz jest to proces obejmujący całe społeczeństwo. – Społeczeństwo nie może być wyłączane z procesu budowania odporności, pojedynczy obywatele mają w nim bardzo poważne zadania – podkreślił.

Ekspert zwrócił też uwagę, że pojęcie odporności ewoluowało w ostatnich dekadach – od znaczenia technicznego i ekologicznego po kluczowy termin w naukach o bezpieczeństwie po 2001 roku, kiedy zamachy na World Trade Center ujawniły ograniczenia klasycznego podejścia do kwestii bezpieczeństwa państwa, opartego na odstraszaniu.

Zaznaczył również, że rozumienie odporności państwa różni się w zależności od regionu świata. – W Wielkiej Brytanii akcent kładzie się na zdolność funkcjonowania społeczeństwa i wspólnot samorządowych w sytuacjach kryzysowych, we Francji na ciągłość sprawowania władzy i zachowanie ustroju republikańskiego. W Stanach Zjednoczonych podkreśla się zaś odporność systemów i infrastruktury krytycznej, a w Turcji stabilność władzy i porządku wewnętrznego. W Chinach z kolei długofalową stabilność systemu politycznego i społecznego – wymieniał Kęsoń.

W tym kontekście wskazał na znaczenie obowiązującej w Polsce ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej, która – jak mówił – wprowadza pojęcie odporności społecznej i przypisuje ją zarówno instytucjom, jak i obywatelom.

Kęsoń przedstawił też w Studiu PAP „Dekalog odporności gminy” – nową publikację Akademickiego Centrum Analiz Strategicznych, która ma wspierać samorządy w realizacji zadań związanych z budowaniem odporności. Zaznaczył przy tym, że to właśnie na gminach spoczywa istotna część odpowiedzialności w tym obszarze.

Jak zaznaczył, publikacja ma pomóc samorządowcom „przebrnąć przez wszystkie ustawy” dotyczące bezpieczeństwa i budowania odporności. – Wzięliśmy pod uwagę 19 różnych aktów prawnych: siedem ustaw, 11 rozporządzeń oraz protokół dodatkowy do Konwencji Genewskiej dotyczący obrony cywilnej – zaznaczył. Dodał, że „Dekalog” oparto również na analizie doświadczeń NATO oraz wnioskach z wojny w Ukrainie.

Ekspert podkreślił, że kluczowym elementem publikacji jest instrukcja dla gmin podzielona na trzy etapy. Pierwszy z nich - rekonesans - obejmuje 35 pytań pozwalających samorządowcom zidentyfikować zakres obowiązków. Drugi etap – diagnoza - to 125 pytań szczegółowych prowadzących przez konkretne działania i dokumenty. Trzeci etap - pomiar - umożliwia ocenę stopnia przygotowania gminy do działania w sytuacjach kryzysowych.

Jak podkreślił, narzędzie to ma pomóc nie tylko w porządkowaniu wiedzy, ale także w podejmowaniu decyzji administracyjnych. – Pracownik gminy, gdy napotyka problem, może zwrócić się do wójta i powiedzieć: „to zadanie wynika z konkretnego aktu prawnego”. Wtedy jasno widać, że nie jest to inicjatywa dowolna, lecz obowiązek ustawowy – dodał.(PAP)

sza/ ugw/